• Thứ Sáu, 08/12/2006 07:40 (GMT+7)

    WTO và cơ hội của phần mềm nguồn mở

    Để thực hiện những cam kết về bản quyền phần mềm sau khi Việt Nam gia nhập WTO, vấn đề phát triển và ứng dụng phần mềm nguồn mở (PMNM) tại đây lại trở nên nóng bỏng. Nhiều người hy vọng PMNM có thể giải quyết tốt bài toán chi phí cho bản quyền.

    Thành công của Sacombank

     

    Từ năm 2004, ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) bắt đầu ứng dụng PMNM. Đến nay, hầu như toàn bộ 3.000 máy trạm của Sacombank đã dùng OpenOffice – một bộ công cụ văn phòng được xây dựng trên mã nguồn mở của Sun Microsystems. Theo ông Tào Thành Danh, phó tổng giám đốc Sacombank, việc này giúp Sacombank tiết kiệm khoảng 80.000 USD chi phí bản quyền.

     

    Tại hội thảo quốc gia lần thứ IV về PMNM (7/12/2006) do Bộ KHCN tổ chức, ông Danh nêu kinh nghiệm: Muốn ứng dụng PMNM thành công, người lãnh đạo cần gặp người dùng cuối để tìm hiểu kỹ nhu cầu của họ, xem có thể dùng được cái gì. Sau khi họ đã dùng thì có bộ phận hỗ trợ chu đáo, kịp thời. Quan trọng nhất là quyết tâm của lãnh đạo.

     

    Hội thảo quốc gia lần thứ IV về PMNM thu hút rất nhiều người quan tâm

    Tuy nhiên, khi đưa quyết tâm ấy xuống các đơn vị bên dưới và người dùng thì cần mềm dẻo. Đừng nói đến những thứ to tát như hệ điều hành hay server. Trước hết hãy bắt đầu từ những ứng dụng hữu ích thông thường, sao cho hằng ngày bật máy tính lên là thấy, là dùng PMNM một cách tự nhiên.

     

    Có những PMNM đủ điều kiện để làm như vậy. Đó là bộ gõ Unikey, bộ phần mềm văn phòng OppenOffice, hay PM giải nén 7-Zip rất ưu việt (mạnh hơn cả WinZip)… Ông Danh cho rằng chính cách làm này phổ biến PMNM tốt hơn là tập trung đào tạo cho cán bộ, nhân viên về PMNM, vì họ có nhiều việc phải lo nên học xong thường là quên. Ngoài các ứng dụng văn phòng, nhiều PMNM cũng có thể dùng trong quản lý dự án rất tốt.

     

    Đối với những ứng dụng lớn, như hệ thống Core Banking, ông Danh cho biết không thể thay bằng PMNM được. Ngân hàng hoạt động dựa vào hệ thống này, nó mang lại tiền cho ngân hàng và sự an toàn, tiện lợi cho khách hàng, do đó cần có sự bảo đảm và hỗ trợ kỹ thuật của nhà cung cấp giải pháp.

     

    Mặc dù vậy, trường hợp Sacombank cũng đã tạo được tiếng vang, trở thành một điển hình của việc ứng dụng PMNM, được nhiều cơ quan nhà nước, doanh nghiệp học hỏi kinh nghiệm. Ngoài Sacombank, một số đơn vị khác như viện Tin Học Pháp Ngữ, Văn Phòng Trung Ương Đảng, sở Thương Mại TP.HCM… cũng đã sử dụng sử dụng PMNM.

     

    Đặc biệt, theo ông Ông Thang Văn Phúc, thứ trưởng bộ Nội Vụ, mô hình hành chính ở quận Ngô Quyền (Hải Phòng) hiện nay đúng như một chính phủ điện tử ở cấp huyện. Giải pháp quận Ngô Quyền đang dùng là giải pháp nguồn mở, ứng dụng vào điều hành rất tốt, mang lại hiệu quả thiết thực.

     

    Vừa mở vừa đóng

     

    Khi gia nhập WTO, sức ép về việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ (QSHTT) đối với PM rất lớn. Theo ông Vũ Đức Đam, thứ trưởng bộ BCVT, việc bảo vệ bản quyền PM không chỉ là nhằm thực hiện cam kết của WTO, mà quan trọng hơn, là cải thiện hình ảnh Việt Nam, để môi trường đầu tư hấp dẫn hơn, tranh thủ được các nguồn vốn từ bên ngoài... Đây cũng là cách để chủ động phát triển công nghiệp PM nói chung và PMNM nói riêng.

     

    Tuy nhiên, nói khuyến khích phát triển PMNM không phải là đưa PMNM đối đầu với PM thương mại. PMNM không phải là thứ cho không và cũng có những hạn chế. Trong khi đó, PMTM có lợi thế về tính an toàn, sự trợ giúp và sự phát triển liên tục, nhất quán.

     

    Do vậy, ông Đam nhấn mạnh, không nên tạo ấn tượng PMNM đối lập với PM thương mại, mà ở đây là sự hợp tác, bổ sung, và người sử dụng có thêm sự lựa chọn công bằng trong số các sản phẩm PM, cả nguồn đóng lẫn nguồn mở. Chỉ có mục tiêu thiết thực mới có sản phẩm hiệu quả.

     

    Ý kiến của ông Đam được nhiều người đồng tình. "Đúng là thêm một sự lựa chọn để cùng nhau phát triển" - ông Nguyễn Trung Quỳnh, phó chánh Văn Phòng CNTT - bộ KHCN nói.

     

    Làm thế nào?

     

    Tuy nhiên, làm thế nào để phát triển PMNM và ứng dụng PMNM là một vấn đề đặt ra đã nhiều năm mà chưa được giải quyết. Ông Đam cho rằng việc thực hiện cần có trọng tâm, chọn sản phẩm nào để làm tới nơi tới chốn, phát huy lợi thế cộng đồng, tránh một vài xu hướng làm nguồn mở nhưng sau dần dần “đóng lại”, bán phần mềm đóng gói.  

     

    "Chúng tôi là đơn vị kinh tế, nên cứ thấy cái gì hiệu quả, có thể làm được, không ảnh hưởng đến người dùng cuối thì làm".

    (Ông Tào Thành Danh, phó tổng giám đốc Sacombank)

    Để ứng dụng PMNM nhiều hơn, phải có giải pháp để tạo thói quen. Ông Đam nhận xét tất cả các trường trong hệ thống giáo dục của Việt Nam hiện nay đều sử dụng sản phẩm nguồn đóng. Học sinh đã quen với PM nguồn đóng từ màu sắc, âm thanh đến cách dùng, nên sau khó thay đổi. Do đó, cần đưa PMNM vào trong hệ thống giáo dục để làm quen từ tuổi học trò.

     

    Theo ông Nguyễn Chí Công, việc đẩy mạnh ứng dụng PMNM lâu nay thiếu sự phối hợp của các cơ quan nhà nước. Chẳng hạn, sự phối hợp giữa bộ KHCN và bộ GDĐT là chưa có. Chính sách thì hay, nhiều, nhưng cụ thể thì không có gì. Không có PM đưa vào các trường. Không đào tạo cho giáo viên.

     

    “Ở Việt Nam hiện nay, không có ngành nào được ưu ái như CNTT, đầu tư nhiều, các phương tiện truyền thông nhắc đến nhiều, trẻ con cũng biết đến PM nguồn mở, nhưng các thầy cô lại không biết, không dùng” – ông Công nói như vậy và đề nghị bộ BCVT là cầu nối để phối hợp 2 bộ KHCN, GDĐT.

     

    Ông Hoàng Lê Minh, phó giám đốc sở BCVT TP. HCM cũng cho rằng các chính sách về PMNM thì đã có, nhưng chưa rõ ràng, không có các chương trình cụ thể, không đi tới người dùng cuối. Nếu có chỉ đạo sát thì tốt hơn.

     

    Ông Minh cho biết, sở BCVT TP.HCM đang cùng Intel Việt Nam mở một phòng thí nghiệm về PMNM (OpenLab) để kiểm định các giải pháp có thể dùng được, đưa ra các khuyến cáo cho doanh nghiệp, cơ quan nhà nước. Nhà nước có thể đầu tư một phần chi phí và thông tin. Đây là cách để xã hội hoá, chứ nếu giao cho 1 doanh nghiệp thì dễ thành độc quyền. Việc phát triển nguồn mở rất nên theo hướng xã hội hóa.

     

    Ông Nguyễn Long, tổng thư ký hội Tin Học Việt Nam đề nghị Nhà Nước, doanh nghiệp... cân nhắc kỹ khi mua bản quyền phần mềm và cần có nghiên cứu đầy đủ, lựa chọn phù hợp để ngành CNpPM Việt Nam có cơ hội phát triển.

    Đối với người sử dụng, theo ông Nguyễn Chí Công, thị trường PMNM có phần nào giống như “chợ Trời”: có rất nhiều thứ khác nhau, có nhiều người phát triển và người nọ không trao đổi với người kia, có thể dẫn đến không trao đổi dữ liệu với nhau được.

     

    Trong CNTT, dữ liệu là quan trọng nhất chứ không phải phần cứng, phần mềm. Ông Dương Ngọc Hải, trưởng ban Ứng Dụng và Triển Khai Công Nghệ (bộ KHCN) cũng thắc mắc về khả năng liên thông của PMNM với các PM khác và băn khoăn về chất lượng của các PMNM (vốn do cộng đồng tự nguyện phát triển, khó bảo đảm).

     

    Để khắc phục những trở ngại đó, theo ông Nguyễn Trung Quỳnh, nếu đơn vị hoặc doanh nghiệp làm chủ được công nghệ thì có thể triển khai (như Sacombank), hoặc có thể mua dịch vụ hỗ trợ của một công ty nào đó. Hiện nay, một số PMNM, như OpenOffice hoàn toàn có thể “nói chuyện” với các PM khác. Thậm chí, OpenOffice còn có thể trích xuất ra nhiều định dạng khác nhau.

     

    Thụy Anh

    ID: O0612_1