• Thứ Bảy, 03/02/2007 10:28 (GMT+7)

    "Nhân vật phản diện" của năm!

    Tạp chí Time bình chọn “bạn” là nhân vật của năm 2006. Vậy “nhân vật phản diện” của năm 2006 là ai?

    Không nghi ngờ gì nữa, mạng toàn cầu (World Wide Web) đang mang đến cho chúng ta khả năng tương tác trên quy mô và mức độ chưa từng có. Mỗi cá nhân đều có thật nhiều cơ hội lưu lại dấu ấn của mình trong kỷ nguyên số.

    Từ chỗ có thể đọc, nghe, xem những gì mà các phương tiện truyền thông đã tỉa tót, nhào nặn kỹ lưỡng, giờ đây chúng ta có thể tiếp cận những thông tin tươi ròng trên bạt ngàn những blog (nhật ký điện tử, những diễn đàn trực tuyến, các mạng xã hội như YouTube hay MySpace. Không chỉ tiếp nhận, chúng ta còn có thể “ném” lên mạng những đoạn video tự quay để khoe với cả thế giới, đưa các tin tức và bình luận về bất cứ vấn đề gì chúng ta thích. Mỗi chúng ta trở thành một diễn viên, một nhà sản xuất phim, một “nhà báo công dân”..., và thể hiện rõ vai trò giám sát các hoạt động trong xã hội. Chúng ta tạo nên kho tri thức khổng lồ Wikipedia (bách khoa toàn thư mở). Chúng ta viết một phần của phần mềm nguồn mở và đưa lên mạng để cộng đồng người dùng mạng hoàn thiện nốt phần còn lại và tiếp tục phát triển phần mềm đó, khiến Microsoft cũng phải ớn ngại...

    Chính vì những lý do đó mà Time bình chọn “bạn” – những công dân mạng – là nhân vật của năm 2006. Time viết: “Bạn cầm trịch truyền thông toàn cầu, tạo dựng và dẫn dắt nền dân chủ số, làm việc tình nguyện nhưng đánh bại các chuyên gia trên chính sân chơi của họ”. Và, “Trí tuệ của hàng triệu người vốn bị chìm khuất trong các góc nào, nay “rũ bùn đứng dậy” với nền kinh tế tri thức toàn cầu. Điều đó bắt đầu tạo ra sự bùng nổ về sáng tạo và sức sản xuất”.

    Nhưng hãy cẩn thận khi bạn được trao quyền năng làm thay đổi thế giới (và thay đổi cách thay đổi thế giới - theo Time). Giống như một đứa bé hoặc một tên côn đồ vớ được khẩu súng, rất có thể “bạn”, vô tình hay cố ý, làm thế giới thay đổi theo chiều hướng xấu hơn.

    Các blog, các diễn đàn trực tuyến hầu như chẳng có ai kiểm soát, và thế là ai muốn đưa gì lên cũng được: Từ những tư tưởng đen tối đến những nội dung bôi nhọ cá nhân, kích động thù hằn, kích thích bạo lực và khiêu dâm; từ những thông tin bị bóp méo để tác động đến thị trường chứng khoán như đã xảy ra thời gian gần đây ở Việt Nam, đến những “đòn bẩn” nhằm hạ gục đối thủ cạnh tranh hoặc “giải quyết” mâu thuẫn cá nhân... Điều đáng sợ là có thể hàng chục, hàng trăm nghìn, hàng triệu người đọc những thông tin ấy và thậm chí họ còn “thêm mắm thêm muối” vào đó.

    Vì ai cũng có thể vào website Wikipedia để đăng hoặc chỉnh sửa thông tin theo ý muốn, cho nên mới có chuyện người sáng lập ra tờ USA Today, John Seigenthaler, dính líu vào âm mưu ám sát anh em nhà Kenedy. Cho đến khi Seigenthaler tá hoả khi phát hiện thông tin sai chết người này, thì nó đã nằm trên Wikipedia 132 ngày. Chúng ta có thể thấy sự nguy hiểm khi biết rằng có hàng triệu người đọc và trích dẫn Wikipedia mà không kiểm chứng. Và rồi lại có hàng triệu người khác đọc và tin vào các trích dẫn này.

    Với sự “nhiệt tình” trợ giúp của cộng đồng người dùng mạng, “bạn”, dù trình độ tin học chỉ sơ sơ, nhưng có thể trở thành một hacker, có thể viết ra những virus “đầu tay” và phát tán tứ tung khiến nhiều người lâm phải cảnh dở khóc dở cười. Cũng chính “bạn” đang “giày xéo” tiếng Việt khi đua nhau viết theo kiểu “oắc oắc, chít em rùi”, “zui thẹt, wen dc méi chục bạn online”, “đừng có bùn nhìu kẻo xì-chít thì chít đóa!”... Có những cái xấu trước đây chỉ hoành hành ở một khoảnh hẹp, nay trỗi dậy và lây lan nhanh một cách dị thường. Không ở đâu, rác rưởi lại có thể phát tán nhanh hơn trong môi trường mạng.

    Đáng mừng là dòng chính (main stream) của các mạng có khả năng gắn kết hàng triệu người (mạng 2.0) vẫn theo chiều hướng tích cực và là động lực to lớn phát triển thế giới. Song, trong khi say sưa với thành tựu mới này, đôi lúc chúng ta cũng nên dừng lại, nhìn vào màn hình máy tính và suy nghĩ nghiêm túc về những gì chúng ta “quẳng” lên đó. Hãy cẩn thận! Rất có thể “bạn” - phải, chính “bạn” - là một “nhân vật của năm”, lại bị cuốn theo những trào lưu, những hoạt động nào đó trên mạng và trở thành “nhân vật phản diện”!

    Diêm Sơn

    ID: B0702_12