• Thứ Năm, 01/03/2007 08:24 (GMT+7)

    Để nông dân tham gia chính phủ điện tử

    CPĐT bao gồm việc cung cấp các dịch vụ công trực tuyến cho người dân thông qua các phương tiện điện tử, chủ yếu là máy tính và Internet. Như vậy, một trong các điều kiện tiên quyết để xây dựng CPĐT là người dân có thể sử dụng Internet.

    CPĐT bao gồm việc cung cấp các dịch vụ công trực tuyến cho người dân thông qua các phương tiện điện tử, chủ yếu là máy tính và Internet. Như vậy, một trong các điều kiện tiên quyết để xây dựng CPĐT là người dân có thể sử dụng Internet.

    Cần đề án tin học hóa nông thôn

    Nói đến tin học hóa (THH), chúng ta thường nghĩ đến các đề án (ĐA) 112, ĐA 47 (THH các cơ quan đảng và nhà nước). Liệu các hoạt động này có đủ để tạo ra tiền đề CPĐT? Thực ra, THH các cơ quan đảng và nhà nước hiện nay mới chỉ là “việc sử dụng các phương tiện điện tử” của các cán bộ đảng và nhà nước mà thôi. Nếu như có “phục vụ người dân tốt hơn” thì cũng theo một cách gián tiếp. Cần quan niệm CPĐT không đơn thuần chỉ là một hệ thống tổ chức bộ máy nhà nước mà là một quá trình hoạt động do nhà nước tạo điều kiện với sự tham gia của tất cả các khu vực, kể cả doanh nghiệp (DN) và người dân.

    Sử dụng Internet ở thành thị giai đoạn hiện nay đã không cần nhiều sự can thiệp của nhà nước vì phát triển theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, ở nông thôn, nên có một đề án THH, đặc biệt là phát triển Internet để nhanh chóng tạo ra một mạng lưới người sử dụng cho CPĐT. Đa số người dân sống ở nông thôn, cho nên THH nông thôn, tạo điều kiện cho người dân nông thôn sử dụng Internet, phải là hạ tầng quan trọng của CPĐT.

    Muốn phát triển Internet cho cộng đồng phải thực hiện song song bốn thành phần: hạ tầng mạng băng rộng, mạng lưới các điểm truy cập Internet công cộng, mạng thông tin công cộng và các chương trình đào tạo.

    Cáp quang thay vì ADSL?

       

    Chúng ta đã có dự án xây dựng mạng số liệu chuyên dùng của các cơ quan đảng và chính phủ (CP) với người sử dụng là các cán bộ đảng và các công chức. Nhưng làm thế nào để kết nối người dân và cung cấp cho họ thông tin công cộng? Dịch vụ công trực tuyến không thể có hiệu quả nếu người dân ít sử dụng Internet. Với thực tế đa số người dân Việt Nam hiện sống ở nông thôn, việc THH nông thôn do vậy rất cần được thực hiện.

     
       
       

    Về hạ tầng, người sử dụng ở thành thị có kỹ năng sử dụng tương đối cao, không “kén” lắm về đường truyền (khi chưa có điều kiện). Đường truyền dial-up cũng có nhiều người sử dụng, khi chuyển sang băng rộng, số người sử dụng ngày càng nhiều. Trong khi đó, người dân nông thôn không “mặn mà” với dial-up và các ứng dụng dựa trên văn bản thuần túy (text-based). Họ cần có giao diện hình ảnh, âm thanh. Phát triển Internet ở nông thôn không nhất thiết phải lặp lại lịch sử từ dial-up lên băng rộng.

    Mặt khác, do cạnh tranh mạnh trong thị trường dịch vụ điện thoại di động, gần đây, đã có ít nhất ba mạng cáp quang song song của ba nhà cung cấp dịch vụ viễn thông có hạ tầng là VNPT, Viettel và EVN phủ hầu khắp các huyện trên cả nước. Theo chiến lược của các công ty này, đến 2010, các mạng nội tỉnh đều sẽ được IP hóa để chuyển thành mạng NGN. Như vậy, việc đầu tư đại trà vào công nghệ ADSL, vốn là một công nghệ có tính giai đoạn, tận dụng cặp cáp đồng của mạng PSTN hiện nay để cung cấp dịch vụ Internet băng rộng, cần được cân nhắc kỹ về thời hạn khai thác để hoàn vốn đầu tư. ADSL sẽ tiếp tục có hiệu quả tại các thành phố lớn và các khu đông dân cư, nhưng có lẽ sẽ khó phát huy ở nông thôn, đặc biệt là vùng sâu vùng xa.

    Tại các điểm có truyền dẫn cáp quang đã được IP hóa, truy cập Internet băng rộng không cần tới thiết bị DSLAM. Mặt khác, nếu để cả ba mạng cáp quang hiện tại tiếp tục mở rộng song song một cách độc lập về tới các xã, sẽ vô cùng lãng phí. Do đó, nên có một quy hoạch khuyến khích các DN sử dụng chung hạ tầng, chỉ nên có một vòng cáp quang đến các xã trên một địa bàn mà thôi. Chương trình phát triển Internet cho nông thôn cần tạo ra một mô hình để xây dựng thói quen dùng chung, vượt qua tâm lý nghi ngại lẫn nhau của các DN viễn thông. Chi phí IP hóa mạng cáp quang nội tỉnh và mở rộng cáp quang về đến các xã ngày nay đã tương đối rẻ. Như vậy, trừ một số vùng có điều kiện địa lý tương đối đặc biệt, cần áp dụng các công nghệ không dây hoặc vệ tinh (lưu ý rằng, chất lượng truy cập Internet băng rộng qua vệ tinh rất không ổn định. Tại một số nước, gần đây dịch vụ này có xu hướng suy giảm do đòi hỏi về chất lượng của người sử dụng ngày càng cao), cáp quang sẽ là hướng phát triển hạ tầng chính về các xã. Mạng cáp quang nội tỉnh sẽ được IP hóa và mở rộng với một số vòng cáp quang nối qua các xã. Mạng này sẽ có băng thông đủ lớn để truyền các nội dung đa phương tiện phù hợp hơn đối với nhu cầu sử dụng ở nông thôn.

    Điểm truy cập công cộng

    Đối với đa số người dân ở nông thôn hiện nay, điểm truy cập Internet công cộng hết sức quan trọng. Ngoài điểm bưu điện văn hóa xã, còn có thể sử dụng các trường học, trung tâm học tập cộng đồng, trạm y tế cộng đồng và ủy ban nhân dân như là các điểm truy cập công cộng. Khi đã có một điểm truy cập công cộng hoạt động, việc cung cấp Internet tại các điểm khác sẽ rất dễ dàng với chi phí không lớn, tùy theo khả năng của chính quyền địa phương. Như vậy, phát triển Internet cho cộng đồng theo hướng này có thể tạo điều kiện cho mạng CPNET (mạng CP) và các chương trình đưa Internet về trường học phát triển đến các xã. Các điểm truy cập công cộng sẽ có một số máy tính và phương tiện ngoại vi được tiêu chuẩn hóa.

    Mạng thông tin công cộng

    Người dân nông thôn sẽ chỉ sử dụng Internet nếu có những dịch vụ thiết thực lôi cuốn họ. Mạng thông tin công cộng PIN (Public Information Network) là một hệ thống các máy chủ, cổng thông tin của các bộ ngành, địa phương và DN được liên kết thông qua Internet (có thể sử dụng các phương tiện của CPNET để kết nối đối với cơ quan nhà nước và hệ thống chính trị). PIN sẽ cung cấp các thông tin y tế, phát triển nông thôn, giáo dục, văn hóa, giải trí... và các dịch vụ e-mail, lưu trữ thông tin, trang web, diễn đàn giao lưu gặp gỡ cho người dân. PIN sẽ đặc biệt quan trọng đối với người dân ở nông thôn VN vì họ rất khó sử dụng các cổng thông tin như Yahoo, Google... PIN cũng sẽ tiến tới cung cấp các dịch vụ như chuyển ngữ tự động, tìm kiếm thông tin, xây dựng bách khoa toàn thư chung và các ứng dụng tin học dùng chung khác theo mô hình ASP. Mạng này chính là nơi các ngành khác nhau có thể phối hợp thống nhất, tăng cường tính công cộng để phục vụ người dân. Một số ngành như y tế, nông nghiệp... có thể sử dụng PIN để có các thông báo khẩn cấp về tất cả các xã và thu thập báo cáo từ các địa phương về các biện pháp phòng chống dịch bệnh, thiên tai đối với cộng đồng trong thời gian ngắn nhất thay vì hệ thống công văn hết sức chậm trễ hiện nay.

    Đào tạo

    Trong chương trình Internet cộng đồng, đào tạo sử dụng và đào tạo lực lượng hỗ trợ tại chỗ cho người sử dụng rất quan trọng. Chương trình này cần được chuẩn hóa để đảm bảo chất lượng, bao gồm cả kỹ năng sử dụng thường thức và kỹ năng khai thác thông tin. Người nông dân sẽ được hướng dẫn cách khai thác trực tiếp hoặc thông qua dịch vụ tư vấn gián tiếp. Chương trình đào tạo sẽ bao gồm cả các chương trình tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông, hoặc trực tiếp phổ biến kinh nghiệm khai thác Internet. Chương trình sẽ huy động các lực lượng xã hội như sinh viên, học sinh, các đoàn thể , các tổ chức phi CP, thiện nguyện... cùng tham gia.

     

    THH nông thôn có thể bắt đầu bằng một số dự án thử nghiệm trước khi áp dụng đại trà. Chương trình sẽ tạo ra một số lượng người sử dụng Internet lớn. Với các dịch vụ công cộng khởi động bởi chương trình này, sẽ có một áp lực mạnh mẽ, đồng thời cũng là sự ủng hộ cần thiết cho các dịch vụ hành chính công và việc THH các cơ quan nhà nước và hệ thống chính trị. Ngoài ra, chương trình sẽ tạo điều kiện hình thành thị trường các dịch vụ mở rộng cho nông dân đẩy nhanh quá trình dịch chuyển cơ cấu kinh tế ở nông thôn.
    Trên cơ sở các máy tính nối mạng tại các điểm truy cập Internet công cộng, có thể xây dựng một khả năng tính toán vô cùng lớn cho quốc gia sử dụng công nghệ tính lưới (Grid Computing). Nguồn lực tạm thời không sử dụng hết của các máy tính này sẽ đươc huy động để xây dựng một siêu máy tính ảo (Virtual super-computer) có tính năng mạnh để tạo điều kiện phát triển các ngành công nghệ cao, phục vụ kinh tế và an ninh quốc phòng.

     

    Nguyễn Ái Việt

    ID: B0703_14