• Thứ Hai, 11/06/2007 15:43 (GMT+7)

    Phát triển nguồn nhân lực

    BBT: Trước những kế hoạch lớn về phát triển ngành công nghiệp PM, ứng dụng CNTT, vấn đề nguồn nhân lực CNTT hơn lúc nào hết đang nhận được sự quan tâm của toàn xã hội. Mời các chuyên gia và bạn đọc cùng tham gia trao đổi, hiến kế về vấn đề này trên tạp chí TGVT - PCW B. “Nhân lực cho công nghiệp phần mềm” sẽ là nội dung được đề cập đến trong kỳ này.

    BBT: Trước những kế hoạch lớn về phát triển ngành công nghiệp PM, ứng dụng CNTT, vấn đề nguồn nhân lực CNTT hơn lúc nào hết đang nhận được sự quan tâm của toàn xã hội. Mời các chuyên gia và bạn đọc cùng tham gia trao đổi, hiến kế về vấn đề này trên tạp chí TGVT - PCW B. "Nhân lực cho công nghiệp phần mềm" sẽ là nội dung được đề cập đến trong kỳ này.

    CƠ HỘI CHO DỊCH VỤ ĐÀO TẠO

    Các DN PM Việt Nam được đánh giá không thấp trên thị trường quốc tế, thể hiện ở mức độ tăng trưởng không ngừng của doanh số xuất khẩu PM. Tuy nhiên, khả năng cung ứng nhân lực của hệ thống đào tạo cho DN PM lại không đáp ứng được nhu cầu. Một DN PM tiêu biểu thường chỉ tuyển được tối đa 20% số ứng viên sau vòng sơ loại, và phải thải hồi trung bình 10% số nhân viên tuyển được sau thời gian thử việc.

       

     "Trong giai đoạn sắp tới, với tầm nhìn toàn cầu về ngành PM và CNTT, Việt Nam đang có cơ hội lớn để trở thành một trung tâm đào tạo và cung ứng nhân lực PM của thế giới. Nhân lực PM là một sản phẩm đặc biệt mà ngành PM cả thế giới lẫn trong nước đang thiếu hụt và không có khả năng cân đối. Tất cả các thị trường CNTT hàng đầu thế giới như Mỹ, Nhật, Đức, Anh... đang thiếu hụt nghiêm trọng kỹ sư PM và chuyên gia CNTT. Đây là cơ hội để Việt Nam đầu tư phát triển dịch vụ đào tạo và và cung cấp nhân lực PM cho thế giới."(Trích báo cáo "Công nghiệp PM và CNTT Việt Nam và cơ hội đột phá phát triển", VINASA tháng 4/2007).

     

    Trình độ nhân lực được đào tạo để làm việc trong ngành CNTT nói riêng và ngành PM nói chung không theo kịp trình độ quốc tế. Xét kết quả kỳ sát hạch CNTT của ITPEC (Hội đồng Sát Hạch CNTT Của Các Nước Châu Á) được tổ chức tại 7 nước Nhật Bản, Malaysia, Mông Cổ, Myanmar, Thái Lan, Philippines, Việt Nam, với cùng độ khó của đề thi, tỷ lệ đạt của sinh viên các trường dạy nghề CNTT tại Nhật Bản có thể lên đến 70-80%, còn sinh viên các trường dạy nghề của Việt Nam có tỷ lệ đạt dưới 3%. Mặc dù tỷ lệ đạt nói chung của thí sinh Việt Nam cao hơn ít nhất gấp rưỡi tỷ lệ đạt của thí sinh các nước đang phát triển khác trong khu vực, nhưng tỷ lệ đạt của sinh viên chuyên ngành CNTT bậc đại học ở Việt Nam cũng chỉ xấp xỉ hoặc cao hơn đôi chút so với tỷ lệ đạt nói chung tại Nhật Bản, trong khi cần phải ghi nhận rằng, trong số hơn 600 nghìn người dự thi tại Nhật Bản hàng năm, đại đa số không phải là sinh viên (đại học, cao đẳng, dạy nghề) chuyên ngành CNTT.

    Phạm Tấn Công
    Tổng thư ký hiệp hội DN PM Việt Nam

     

    VIỄN CẢNH NÀO PHÍA TRƯỚC?

    Khoảng cách giữa cầu và cung của cả chất lượng và số lượng nhân lực PM không phải là vấn đề mới, mà đã bộc lộ từ nhiều năm nay. Vấn đề này không chỉ là của Việt Nam, mà còn là của toàn cầu.

    Hãy thử xét trường hợp Ấn Độ, quốc gia thành công nhất thế giới trong việc đẩy mạnh gia công PM và thầu back office (hệ thống nội bộ của tổ chức/DN), và là tấm gương không thể bỏ qua trong việc hoạch định chiến lược phát triển công nghiệp CNTT của Việt Nam, đặc biệt là công nghiệp PM. Mặc dù Ấn Độ đã cực kỳ thành công trong việc tận dụng sự sụp đổ của bong bóng dot.com đầu thế kỷ 21 và cất cánh ngoạn mục với sức mạnh của hơn 500 nghìn kỹ sư PM đã được đào tạo bài bản từ những năm trước đó, mặc dù doanh thu xuất khẩu của thị trường CNTT Ấn Độ được dự báo là 60 tỷ USD vào năm 2010, nhưng Ấn Độ cũng đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt 500 nghìn người lao động có trình độ vào đúng năm 2010 đầy hứa hẹn này (báo cáo NASSCOM-McKinsey, 2005) trong tổng số 6,1 triệu lao động dự kiến. Mức độ thiếu hụt như vậy là khoảng 8,5%.

    Cùng thời điểm với báo cáo NASSCOM-McKinsey, năm 2005, ở Việt Nam cũng dấy lên cuộc tranh luận giữa các DN PM và các cơ sở đào tạo. Theo số liệu của công ty Phát Triển Công Viên PM Quang Trung (QTSC), một công ty PM trung bình phải đào tạo lại nhân viên của mình (thường là cử nhân tốt nghiệp đại học chuyên ngành CNTT) trong 6-18 tháng trước khi có thể sử dụng nhân viên này vào các dự án nghiêm túc. Các cơ sở đào tạo thì tuyên bố rằng nhiệm vụ của mình chỉ là "chế tạo" ra "phôi," còn gọt giũa phôi ra sao phải là trách nhiệm của người sử dụng.

    Khoan phân xử đúng sai, chúng ta hãy nhìn vào nhu cầu phát triển của công nghiệp CNTT (và công nghiệp PM nói riêng) của Việt Nam. Cùng với Quyết Định 51/2007/QĐ-TTg ngày 12/4/2007 của Thủ Tướng CP, chúng ta phải có 55.000-60.000 người trong nguồn nhân lực phát triển PM và dịch vụ PM. Nếu tính tỉ lệ 1:2 về nhân lực giữa phát triển PM và thầu khoán back office, chúng ta sẽ cần khoảng 150.000 người, nghĩa là trong 3 năm tới đây, mỗi năm chúng ta cần đến 50.000 người đủ trình độ CNTT để làm PM, hoặc làm back office cho các công ty đa quốc gia. Chỉ tính riêng nhân lực làm PM với khoảng 25.000 lập trình viên hiện tại, chúng ta sẽ cần thêm mỗi năm đến 8.000 người.

       

    Tại các công ty CNTT với những hợp đồng gia công PM lớn như Vietsoftware, nhu cầu về nhân lực rất lớn nhưng khi tuyển dụng thì chỉ từ 1/5-1/3 số ứng viên có khả năng đáp ứng. Những kiến thức họ được đào tạo trong trường thường không đủ để làm việc tại DN. Chẳng hạn, với ngôn ngữ Java – một ngôn ngữ lập trình được sử dụng phổ biến trong các DN PM hiện nay, qua thực tế tuyển dụng tại Vietsoftware cho thấy sinh viên thường mạnh về J2SE (công nghệ Java nền tảng) nhưng thiếu kiến thức chuyên sâu, chẳng hạn J2EE (xây dựng các ứng dụng cho quản lý), J2ME(các ứng dụng cho di động); lập trình hướng đối tượng... Do đó, "để chuẩn bị cho nguồn nhân lực, chúng tôi phải chủ động đến các trường, giới thiệu cho các bạn sinh viên về công ty và nhu cầu tuyển dụng của chúng tôi để định hướng các bạn học công nghệ gì. Ngoài ra, chúng tôi cũng nhận thấy thời gian thực tập của sinh viên là rất quan trọng để đặt họ vào môi trường thực tiễn. Nên cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học và DN. Tốt nhất, các đại học và DN nên có một vị trí nhân sự cho việc này" - ông Ngô Thanh Hiền, giám đốc công nghệ công ty Vietsoftware.

     

    Hãy đọc nhận định này: "90 phần trăm nhu cầu nhân lực trong tương lai sẽ không được thoả mãn. Trong tổng số chuyên viên PM tốt nghiệp mỗi năm, chỉ có chưa đầy 7% được công nghiệp CNTT thu nhận. Ngành công nghiệp CNTT không chỉ cần lập trình viên, mà còn cần kiến trúc sư hệ thống, cần các chuyên viên có kỹ năng tốt trong miền ứng dụng, các thiết kế viên và phân tích viên... Kỹ sư phải quên sạch những gì mình đã học trong trường một khi đi vào công ty CNTT và học lại cách làm điều phải làm theo cách phải làm". Tác giả của nhận định này là Ganesh Natarajan, giám đốc điều hành của Zensar Technologies, một công ty Ấn Độ.

    Việt Nam hoàn toàn có thể chờ đợi một viễn cảnh tương tự, hoặc tồi tệ hơn, với khả năng của hệ thống đào tạo hiện tại. Liệu những giải pháp tương tự như Ấn Độ, kiểu như khuyến khích các DN xích lại gần đại học, và tự tổ chức các khóa đào tạo chuyên biệt ngay trong lòng đại học, có phải là lời giải? Câu trả lời chắc chắn là "có”.

    Việt Anh

    ID: B0706_18