• Thứ Tư, 10/10/2007 17:01 (GMT+7)

    Internet: Cuộc sống mở rộng…

    Internet Việt Nam tròn 10 năm tuổi. Mười năm trước, nhà vật lý Stephen Hawking đã có một số dự báo cho thế kỷ 21, trong đó “hiền” nhất là “xuất hiện sự sống trên Internet”.

    Stephen Hawking giải thích ngắn gọn, đại ý là: Sự sống trên Internet tồn tại bên ngoài ý muốn của con người (từng con người), có đầy đủ yếu tố cạnh tranh sinh tồn… Hiện mới chỉ là thập niên đầu của thế kỷ 21 nhưng “cuộc sống trên Internet” đã là một khái niệm quen thuộc với hầu hết "cư dân mạng": thông tin sinh sôi nảy nở từng giờ, môi trường phát triển liên tục nhờ các nhà phát triển và cũng bị đe doạ bởi những “hình thái phản phát triển” như thư rác, dịch bệnh virus máy tính hay những trạng thái quá độ (đứt cáp, máy chủ hư…).

    Ðảm bảo một điểm truy cập Internet là thủ tục đương nhiên tại các sự kiện CNTT-TT. Ảnh chụp tại SoftMart 2007 tại TP.HCM.

    Với khả năng chuyển âm thanh, hình ảnh, tài liệu, công cụ… lên Internet để dùng mọi lúc, mọi nơi, Internet trở thành kho lưu trữ khổng lồ. Và mỗi người đều có thể có một hay nhiều kho nhỏ riêng. Người ta xây dựng cho mình những ngôi nhà, tiệm hàng, văn phòng ảo trên Internet. Internet là nơi tụ họp mọi người vào một sự kiện nào đó tựa như khách sạn, nhà hàng, quảng trường, công viên… Internet không chỉ là phương tiện truyền thông như nhiều người kỳ vọng mấy chục năm trước; mà hơn thế nữa, nó đã thực sự trở thành nơi con người sống, học tập, lao động, giải trí, là nơi con người có thêm… “thế gian mở rộng, cuộc sống nối dài”.

    Kiếm sống trên Internet

    Khi Việt Nam vừa nối mạng với Internet, một nhóm sinh viên đã biết kiếm tiền từ Internet. Họ in kết quả tức thì của các trận bóng đá nước ngoài từ các website chuyên ngành bán cho nhóm người ghiền bóng đá. Chỉ đơn giản là vì khi đó, những trận bóng quốc tế không có truyền hình trực tiếp và thông tin trên báo thì lại ra muộn. Ví dụ thô thiển này góp phần nói lên sức mạnh của Internet 10 năm trước. Dạo Internet mới hình thành, khi thuyết trình về Internet cho cử toạ Việt Nam, các chuyên gia (thường đến từ Mỹ) hay lúng túng trước câu hỏi về “hiệu quả”.

    “Trong lúc các giáo sư khả kính cố gắng cả đời tìm cách biến Internet thành một công cụ hoàn hảo thì đám sinh viên “nhất quỷ, nhì ma…” lại khéo léo biến Internet thành công cụ kiếm tiền” – họ nói. Tìm kiếm thông tin, điều tra thị trường bằng Internet… là những công việc sinh lời đầu tiên từ Internet mà giới trẻ rất thích hợp với công việc này. Bây giờ, thôi thì người ta có thể sử dụng Internet vào bất cứ việc gì, từ tham khảo và mua bán cổ phiếu, kinh doanh bất động sản... đến tìm học bổng, đăng ký dự các kỳ thi quốc tế…

    Việt Nam hiện đã có nhiều công ty phân công hẳn cho một hay một nhóm nhân viên công việc chính là “la cà trên Internet”. Công việc gồm: săn lùng thông tin về đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là bảng giá của các công ty đối thủ; tìm đối tác, cơ hội làm ăn mới; nghiên cứu các chiến dịch kinh doanh của các công ty cùng ngành để tham gia hay học hỏi; thậm chí tìm kiếm công nghệ, ứng dụng mới để biến trang web hay cổng thông tin của công ty mình trở nên lợi hại hơn… Hễ có bất cứ “biến động” nào trên Internet là nhân viên “la cà” kia lập tức có báo cáo gửi cho cấp trên (thường cũng là người sử dụng thành thạo Internet).

    Second Life là hình thái do Linden Lab (Mỹ) phát triển và là một trong những ví dụ khá sinh động về việc con người có thể "triển khai cuộc sống" của mình trên Internet. Nhiều người hiểu sai nó như một trò chơi trực tuyến (game online). Thực chất nó là một môi trường để người ta sống cùng, làm cùng, giải trí cùng… Mỗi người có thể phát triển cho mình một hòn đảo hay một phần nhỏ của nó như là tiệm ảo, treo biển hiệu và kinh doanh, ngôi nhà ảo để sống “Second Life – cuộc đời thứ hai” - cuộc sống nối dài… Trong Second Life, IBM hỗ trợ người dùng nhiều dịch vụ để xây dựng và phát triển… Internet 3D cũng xuất hiện nơi đây: người ta có thể xem 3 chiều chiếc xe hơi mới ra lò, “lái thử” và đặt mua qua Second Life để được hưởng “chế độ khuyến mãi”…

    Ở Second Life, mọi người có thể kết nhóm, dù xa nhau đến đâu, để giải quyết những vấn đề cụ thể do cuộc sống thực đặt ra… Như một thế giới, Second Life là nơi tiếp nhận tài sản mang theo của các "di dân" (thoạt đầu là từ thế giới thực) và rồi sản sinh cho các “cư dân mới” đó những tài sản ảo có thể bán lại lấy tài sản thật. IBM khẳng định: thế giới không chỉ tồn tại một Second Life mà hoàn toàn để ngỏ cho rất nhiều những hình thái tương tự và đã đề cập đến công cụ cho phép dịch chuyển tài sản ảo khi con người “di cư” đến hình thái khác.

    Tấm gương khổng lồ

    Lợi hại hơn cả các tấm gương thần trong truyền thuyết, cổ tích, Internet là nơi con người dù sử dụng chính danh hay nick name đều dễ dàng tìm lại một phần quan trọng của bản thân. Tên bạn là một từ khoá tìm kiếm. Tên công ty hay sứ mệnh của bạn cũng vậy. Không phải một mình bạn tạo nên những bản tin có những từ khoá đó. Thế giới có nhiều bản tin dùng những từ khoá đó, nhiều khi về chính bản thân bạn, công ty bạn, sứ mệnh của bạn.

    Trước đây, khi thông tin còn nằm trên giấy, những bản tin bất lợi cho bạn đôi khi sẽ sớm được quên đi vào lúc các chồng báo chất cao… Nay, với cơ chế thu thập thông tin (thu vào nhưng không đào thải ra), hầu hết thông tin tồn tại dài lâu trên Internet. Cũng như những vật thể tái tạo, sinh sôi, thông tin đó hiện diện nhiều nơi theo kiểu bầy đàn. Bạn không có cách nào xoá được hết chúng. Thật bất tiện nếu bạn, công ty bạn, sứ mệnh của bạn bị phê phán trên Internet và các công cụ tìm kiếm “không chịu buông tha”. Cho nên, trước những đề án như sẽ công khai trên Internet danh tính các loại thực phẩm độc hại hay chống tham nhũng trực tuyến…, các nhà sản xuất thực phẩm cùng những vị có khả năng bị quy kết… cũng nên dè chừng.

    Dĩ nhiên, cuộc sống không bó hẹp trong những bản tin tiêu cực thiểu số. Thế giới rộng mở hơn ắt cũng bao dung hơn. Thái độ thông tin tích cực của Internet khác với những bản tin "lá cải" ở chỗ hàm lượng phổ biến kiến thức của nó cực lớn – có thể nói chiếm tuyệt đại đa số. Đó là những bản tin tốt có giá trị sử dụng lâu dài. Bạn muốn mua một món đồ hiếm, hãy gõ toàn bộ tên, dòng sản phẩm đó vào công cụ tìm kiếm trực tuyến để biết thêm nhiều thông tin về xuất xứ, tính năng, chất lượng, giá... Một sản phẩm rất bình thường (bản nhạc, bức tranh, truyện ngắn, máy pha cà phê, chiếc gậy đánh golf…) cũng cho hàng trăm, hàng nghìn kết quả tìm kiếm. Không một sản phẩm nào hoàn hảo. Hiếm có người nào, công ty nào, sứ mệnh nào trọn vẹn. Nhưng tổng các kết quả tìm kiếm sẽ giúp người tìm thông tin có được nhận xét khách quan.

    Hình trích giao diện "Second Life - thế giới số trực tuyến 3D...".
    Một hình thái khác cũng đang phát triển mạnh trên Internet: Blog. Blog bắt đầu từ giới trẻ, lan sang giới trung niên, là hiện thân của tấm gương, cho phép con người tự hoạ chân dung và nhìn lại mình dễ nhất. Còn hơn thế, blog giúp bạn giao lưu trên thế giới ảo, với tất cả mọi người. Cho nên, để sống tốt trên thế giới ảo, ngoài website chính thống, các doanh nghiệp còn xây dựng blog cho mình. Blog cũng có những công cụ để người dùng trao đổi thông tin, làm việc và sáng tạo. Đầu tư công sức vào blog, người dùng cũng có cả cơ hội kiếm tiền. Một blogger nói: “Khác với Forums (các diễn đàn), nơi mọi người dễ cãi lộn, gây xì - trét với nhau, blog là ngôi nhà riêng của người dùng. Ai mà nỡ vào nhà người ta cãi nhau với chủ nhà cơ chứ?!”. Mới thấy, không có ở đâu nhà rẻ như trên Internet.

    Không quên thực tại

    Bạn có thể gửi hết tinh thần, tâm linh vào Internet, nhưng không thể sống cuộc đời thực trong đó. Dù trang web của công ty bạn có đẳng cấp đến đâu, công ty của bạn cũng phải là một công ty thật với những con người thật, công việc thật, sản phẩm hay dịch vụ thật và tất cả chúng đều cần hoàn hảo. Bạn phải trang điểm website công ty vì đó là bộ mặt công ty, nhưng sống thực với công việc hàng ngày vẫn là quan trọng nhất. Không ai dám chắc việc “tải” máy giặt qua Internet sẽ khó hơn “tải” một bài nhạc MP3 vào thế kỷ 25, khi mà nhân loại có thể sáng tạo những cỗ máy biến đổi vật chất. Nhưng với hiện tại, bán hàng qua mạng trong đa số trường hợp chỉ là cách nói. Quan trọng nhất vẫn là phải xây dựng một đội ngũ bán hàng tận nhà có tác phong chuyên nghiệp với sản phẩm được giao luôn kèm theo chứng từ xác thực được chuyên chở trên phương tiện phù hợp…

    Thế giới phát triển không đều. Internet cũng vậy, nơi có, nơi chưa. Để thích nghi với một thế giới như vậy, người “Internet hoá” ở mức cao cần chuẩn bị tinh thần lúc nào cũng có thể sống và làm việc “ngoại tuyến”. Đó là học theo cách các đoàn hướng đạo sinh truyền đạt kỹ năng cho thanh thiếu niên: Dù được sống trong môi trường tiện nghi đến đâu, bạn cũng nên có càng nhiều càng tốt những kỹ năng sống còn, hoà nhập được với thiên nhiên. Cuối cùng, thực tại lại cũng chính là nơi đang chứng kiến sự giao hòa mạnh mẽ với thế giới ảo. Bạn không thể “cố thủ trước thế giới ảo”! Bạn nên tận dụng cơ hội ngày một nhiều hơn nhằm đưa một phần cuộc sống, công việc của mình vào thế giới ảo. Việc đó bắt đầu lúc nào cũng chưa muộn...

    Nguyễn Như Dũng

    ID: O0710_1