• Thứ Ba, 16/10/2007 14:53 (GMT+7)

    Hội tụ số - digital thắng analog!

    Vài năm trở lại đây, mọi người quen dần với thuật ngữ “hội tụ số” (digital convergence) từ lúc nào không rõ. Nhưng ít người nghĩ đến một sự thật: Công nghệ “số” thắng analog!

    Thiết bị cho phòng Lab của công ty Khai Trí
    Triển lãm quốc tế Điện Tử Truyền Thông và CNTT ECIT 2007 vừa kết thúc hôm 15/10/2007 tại TP.HCM với không nhiều hoạt động đặc biệt. Nó phản ánh đúng tình hình thị trường Việt Nam hiện tại. Ngoài những thứ tương đối phổ biến, có thể mua sắm ngay, ở triển lãm tuy cũng có những thứ chưa dễ gì đầu tư đối với từng nhóm đối tượng mà triển lãm nhắm tới, nhưng hầu như không có sản phẩm đại diện cho công nghệ mới ra lò. Ví dụ, giải pháp phòng lab cho học đường thì chỉ những trường ở nội thành thành phố lớn mới có khả năng mua làm mẫu, các trường ngoại thành phải đợi ngân sách. Hoặc, những dàn máy tính thương hiệu Việt Nam sản xuất từ những linh kiện mới nhất của Intel hay AMD cùng các nhà cung cấp khác thì chỉ có người dùng “sành điệu” như dân chơi game mới ở tư thế sẵn sàng… Một số thiết bị chuyên dùng cũng đắt. Tuy nhiên, triển lãm cũng gợi nhiều điều đáng nghĩ.

    Tin học lấn lướt điện tử

    Thứ nhất, triển lãm trong tên gọi có từ "điện tử" không có nhiều sản phẩm điện tử, thậm chí không có cả những sản phẩm truyền thống như tivi (tivi plasma, tivi LCD), radio; không có trình diễn dàn âm thanh trung thực High Fidelity (Hi-Fi) và càng không có dàn âm thanh chất lượng đỉnh cao High End (Hi-End). Nhờ có phần trình diễn dàn âm thanh theo hướng Home Theatre của SoundMax và Tiến Đạt nên trong khu vực triển lãm cũng có tiếng nhạc rộn ràng theo hướng chuyên nghiệp, nhưng chất lượng chưa thể đạt tầm Hi-Fi.

    Trong khi đó, các nhà sản xuất máy tính thương hiệu Việt Nam xuất hiện rất bề thế. Nhiều sản phẩm bán chạy tại triển lãm khiến không khí tham quan thêm phần sôi động như chuột máy tính, đèn soi tiền (để biết tiền thật hay giả)… Triển lãm còn có một khu rộng lớn dành cho thi đấu game. Người tham quan cảm giác ECIT 2007 là một triển lãm về tin học.

    Ban tổ chức đã mời các “đại gia” điện tử. Không hiểu sao, chế độ hỗ trợ gian hàng với họ chưa đủ sức hấp dẫn: có công ty bận tham gia sự kiện tương tự ở nước ngoài; công ty khác bận mở rộng mạng lưới kinh doanh đến các tỉnh xa… Có cả lý do không ai nói ra là sức hút người tiêu dùng vào những sản phẩm Hi-Fi, Hi-End chưa cao như với Hi-Tech. Còn tivi thì quá bình thường, siêu thị điện máy nào cũng trưng bày quanh năm…

    Gian hàng thương hiệu máy tính Việt Nam
    Thứ hai: Ở gian hàng của công ty May Mắn (MMC, TP.HCM) có trưng bày cái gọi là “loa môi trường” Azden. Có 2 loại: Loa gắn tường và loa… chôn dưới đất. Đặc điểm chung của chúng là không chiếm không gian, loại gắn tường thì to bằng cái bánh rán (bánh cam), cái chôn dưới đất thì vuông vức bằng một viên gạch tàu (chịu được sức nặng 100 kg). Cái gắn lên tường (vách gỗ, mặt bàn…) dùng mặt phẳng mà nó gắn lên làm màng rung. Cái chôn dưới đất (thường dùng trong các bữa tiệc ngoài trời, trong góc vườn… và sẽ chôn dưới thảm cỏ để không phá vỡ không gian) sẽ dùng mặt đất làm màng rung… Theo hướng dẫn viên của gian hàng, những chiếc loa này “không kén” ampli.

     Thường thì loa sử dụng vật liệu đặc biệt như màng giấy nén hay màng tráng kim loại làm môi trường rung và khuếch đại sóng âm qua nón của nó, nhưng "loa môi trường" dùng vật liệu... thiên nhiên. Khoan bàn về chất lượng âm thanh. Những loa đó phục vụ tốt nhu cầu giải trí, thư giãn cho những người chung quanh (không ở tư thế chăm chú lắng nghe). Nhạc mà "loa môi trường" có thể chơi tốt tựa "nhạc thang máy". Yếu tố môi trường thật sáng tạo. Một bài nhạc có bao nhiêu dải tần âm thanh? Lại còn cả cường độ và trường độ của từng dải tần đó. Rồi thì âm sắc của mỗi dải tần… Vậy thì sao mà bờ tường, mặt bàn hay nền đất cũng có thể rung chừng đó thứ cho ta nghe trọn vẹn bài nhạc?

    Một nhà báo dự Computex 2007 Đài Bắc về kể: (Ở đó có) “Amplifier (kiêm loa) thần kỳ nhỏ xíu của Nimzy dùng bất cứ mặt phẳng nào để làm... loa khuếch đại. Đặt nó lên mặt bàn, thế là âm thanh phát ra; nhấc nó khỏi mặt phẳng, âm thanh tắt”. Tại ECIT 2007 chỉ không có "loa thần kỳ" thôi chứ loa máy tính thì có rất nhiều, với những tên tuổi như Altec Lansing, Creative, Logitec..., tất cả đều thuộc dạng cho âm thanh vòm (5.1 hoặc hơn) và không rẻ (hàng trăm USD/bộ). Những dàn loa máy tính tuy không là sản phẩm "số" nhưng luôn đi liền với "số" thành cặp: chúng chạy với máy tính, MP3, MP4 (âm nhạc số)... Cùng với "loa môi trường", chúng sẽ giành mất phần chi tiêu đáng kể của người tiêu dùng cho loa và âm nhạc nói chung.

    "Số" thắng!

    Thiết bị tinh vi của Olympus
    Nếu những năm 90 của thế kỷ trước là thập niên "chia rẽ" tin học (lĩnh vực sử dụng "số") với điện tử (sử dụng công nghệ analog) thì thập niên đầu thế kỷ này là thời kỳ hội tụ điện tử với tin học. Thập niên trước, máy tính thành sản phẩm đại trà, các chi tiêu chính đều dành cho chúng và các đại gia điện tử lao đao. Nay, các sản phẩm điện tử đều ít nhiều được “nhúng” tin học, khi thì phần mềm nhúng, khi thì thêm linh kiện, thiết bị, khi thì “cả cứng lẫn mềm”. Rồi thì, xuất hiện ngày một nhiều hơn cái gọi là sản phẩm có thêm chữ digital (sản phẩm “số”).

    Câu chuyện dưới đây kể về một tình huống khá đặc biệt trong làng Audiophiles (những người mê âm thanh). Trên Diễn Đàn Âm Thanh Việt Nam (Forums Audio Vietnam), một thành viên với nick (biệt danh) Unison845 đã mở topic (đề tài) nhan đề “Ampli vô địch! Đây là lần đầu tiên sau hơn 20 năm…” để đánh đố mọi người xem ampli nào không đắt tiền mà lại có cả ưu điểm của ampli đèn (tube - dùng bóng đèn điện tử để khuếch đại tín hiệu) lẫn những ưu điểm của ampli chạy transistor??!!

    Xưa nay, dàn bán dẫn hay dàn điện tử phân biệt nhau bởi "linh hồn, trái tim" - ampli. Chúng chạy transistor hay chạy đèn, và đều vẫn là analog cả. Dân mê âm thanh nói “dàn đèn” cho tiếng trong trẻo, ấm áp, ngọt, mềm…, còn “dàn transistor” tiếng mạnh, đanh, khô, cứng… Cũng đừng tin hoàn toàn vào họ, nhưng có vẻ đúng là như thế nếu với “cùng tầm tiền”. Có một dzích dzắc: ampli transistor xử lý tín hiệu nhanh hơn ampli đèn nên độ nhạy của loa cần phù hợp với từng loại ampli. Thế là “thiên hạ” đinh ninh là dàn analog thuần chủng “ăn đứt” dàn có thêm chữ “số” vào (CD là “số” rồi, bán dẫn thì gần “số” hơn đèn…).

    Hình: Digital Ampli Tact Millennium (tư liệu từ trên Internet).
    Duy có cái ampli mà nhân vật có nick Unison845 nói đến không phải transistor cũng chẳng phải đèn, mà chính là loại digital (số). Sau nhiều ngày không ai đoán được thì một người có đọc tài liệu đã đưa ra đáp án đúng rằng đó là loại Tact Milennium (Mỹ). Theo Unison845, Tact có nhiều dòng sản phẩm giá cả khác nhau, thoạt đầu có giá 5.500 USD, nhưng sau để phát triển thị trường, hãng Tact chỉ bán giá 3.000 USD. Các dòng khác có giá còn bình dân hơn. Bạn đọc có thể so sánh để thấy độ chênh lệch giá của ampli Tact với loại khác: một số ampli tên tuổi (thường là đèn) tại Việt Nam có giá lên đến mấy chục nghìn USD.

    Điều đặc biệt nhất trong câu chuyện này là khả năng và thâm niên chơi dàn âm thanh trên 20 năm của nick Unison845. Chỉ mười ngày sau khi có yêu cầu thử so sánh giữa dàn toàn analog và toàn digital, Unison845 đã có đáp số với thử nghiệm hết sức cầu kỳ: bên analog dùng đĩa vinyl, dàn đèn, loa kèn…, còn bên digital dùng đĩa CD có cùng nội dung với đĩa vinyl và dàn Tact kia. Không kể loa, dàn thiết bị (analog) dùng đối chiếu với Tact (digital) được cấu hình ở tầm 10.000 USD. Kết quả: “Số” đã thắng ở tỷ số hoang tưởng với dân mê nhạc là 10:7. (Unison845 liên tục đưa hình ảnh giải pháp lên topic). Huy động được chừng đó thiết bị trong thời gian ngắn quả là một cao thủ! Chuyện xảy ra từ đầu năm 2005, bạn nào quan tâm vẫn có thể tìm ra toàn bộ câu chuyện (17 trang) với vài thao tác tìm kiếm trên Google.

    “Ampli Tact thật là bảo vật hiếm có từ khi ampli transistor mới ra đời” – Unison845 viết và cho biết: Tact xài chip riêng, được lập trình dùng Field Programmable Array (FPGA), không ai phá được mã (code), cả sơ đồ mạch cũng được mã hoá vững chắc. Để điều khiển Tact, có hàng trăm lựa chọn. Chẳng hạn như điều chỉnh 2 pha (nhạc stereo phát ra 2 kênh khác nhau) lệch hoặc khớp để có những cảm nhận tinh tế nhất... Hơn thế nữa, có thể nối Tact với máy tính để điều khiển từ máy tính bằng những phần mềm mua thêm… “Mình cảm thấy trong tương lai, digital sẽ chiếm phần lớn trên audio, nhưng tube vẫn còn tồn tại vì thuộc loại đồ cổ, nhìn ampli tube vẫn thấy ấm lòng. Chuyện này giống như CD và đĩa vinyl. Đa số dùng CD nhưng đĩa vinyl vẫn không chết” – Unison845 kết luận.

    Sản phẩm của công ty Tiến Ðạt
    Trong lúc mắt nhìn có thể gián đoạn (25 khung hình/giây ghép lại cho hình ảnh liền mạch) thì tai nghe luôn luôn liên tục, không cắt ngang được! Tái tạo âm thanh rất khó. Analog (sao chép tương tự) không thể tránh khỏi “tam sao, thất bản”, còn digital (số hoá) ăn thua ở lập mã và giải mã – tức là nhờ vào tài lập trình và năng lực xử lý của chip. Khi người lập trình càng tinh vi và năng lực xử lý của chip càng mạnh mẽ thì việc “tái tạo thông tin âm thanh” như thật với sai số một phần triệu, thậm chí phần tỷ là chuyện chắc chắn làm được. Đó cũng là điều analog không làm được vì sai số cơ học quá lớn so với đòi hỏi ngày càng khắt khe của thính giác

    Nếu những dàn loa máy tính chỉ góp phần "hạ" công nghệ analog một cách tương đối thì rất có thể những dòng ampli "số" sau này sẽ cho công nghệ alalog "đo ván"! Tất nhiên, bạn cũng đừng cả tin vào những lời bình vì thế giới vốn dĩ và vẫn tiếp tục được xây dựng trên nền tảng analog. Bây giờ, thế giới đó không thể không được điểm xuyết thêm những tinh hoa "số".

    Nguyễn Như Dũng

    ID: O0710_1