• Thứ Ba, 15/01/2008 12:32 (GMT+7)

    CNTT và con đường đi tắt

    “Chính phủ điện tử” (CPĐT), “thương mại điện tử” (TMĐT), “học tập điện tử”... là những khái niệm tạm thời và sẽ hoàn thành sứ mệnh khi mọi phương thức tổ chức thông tin được chuyển sang số hóa.

    “Chính phủ điện tử” (CPĐT), “thương mại điện tử” (TMĐT), “học tập điện tử”... là những khái niệm tạm thời và sẽ hoàn thành sứ mệnh khi mọi phương thức tổ chức thông tin được chuyển sang số hóa.

    “Công nghệ thông tin” (CNTT) và những kết quả từ việc ứng dụng nó như “chính phủ điện tử” (e-government), “thương mại điện tử” (e-commerce), “học tập điện tử” (e-learning)... là những khái niệm tạm thời, chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định chứ không trường tồn như khái niệm “thông tin”. CNTT là công nghệ chuyển đổi phương thức tổ chức thông tin tương tự (analog) sang thông tin số (digital). Nó sẽ hoàn thành sứ mệnh của mình khi quá trình này kết thúc. Các hệ quả của nó còn có tuổi thọ ngắn hơn.

         

    CNTT vừa là phương tiện thực hiện vừa là công cụ hữu hiệu nhất cho những thay đổi trong xã hội. CNTT cần sự tham gia của cả xã hội.

    Khi quá trình điện tử hóa (thực chất là số hóa) các hoạt động thông tin của bộ máy chính quyền được hoàn tất thì khái niệm “chính phủ điện tử” sẽ không còn ai nhắc đến nữa. Tương tự, khi toàn bộ quá trình sản xuất, kinh doanh đã được “nhúng” trong môi trường thông tin điện tử hay nói cách khác khi tất cả mọi việc tiếp thị, đặt hàng, mua bán, thanh toán... đều diễn ra trên mạng máy tính một cách tự nhiên và tất yếu phải như thế thì cụm từ “thương mại điện tử” sẽ rơi vào lãng quên. Đối với giáo dục cũng vậy, khi học sinh tra cứu, tìm kiếm tri thức trên mạng máy tính là chính, khi giảng viên trở thành người hướng dẫn các em tiếp thu kiến thức và khám phá thế giới cũng bằng các phương tiện điện tử như một lẽ đương nhiên thì khái niệm “giáo dục điện tử” chỉ còn được sử dụng trong thì quá khứ. Sự mới mẻ, lạ lẫm chỉ tồn tại ở vào thời kỳ đầu. Khi đã sống thật sự trong một thế giới số thì không ai còn nói đến “thế giới số” nữa.

    Nước ta đang bước những bước đầu tiên trong quá trình số hóa ở quy mô toàn xã hội. Ở thời điểm này, tất cả các khái niệm như CPĐT, TMĐT... đều còn mới mẻ, xa lạ, thậm chí khó hiểu. Sự phức tạp còn tăng thêm khi chúng ta phải gắn quá trình điện tử hóa đó với những hệ thống có điểm xuất phát thấp về trình độ tổ chức và xử lý thông tin. Những nước phát triển đã khởi đầu quá trình số hóa từ thập niên 60 của thế kỷ trước và đến thập niên 90 họ gần như đã đạt đến mức tương đối hoàn thiện. Đến năm 1993 họ đã thực hiện mô hình “văn phòng không giấy tờ”, năm 1995 triển khai TMĐT, năm 1998 là CPĐT, còn hiện nay là e-Logistics. Với công nghệ nano, CNTT và truyền thông còn có cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn nữa và vì thế kéo theo sự phát triển đột biến của nhiều lĩnh vực.

    Vì vậy, con đường đi tắt chính là việc nhanh chóng triển khai thành công các ứng dụng CNTT trong mọi hoạt động của xã hội. Tuy nhiên, con đường đi tắt này lại đòi hỏi một nỗ lực phi thường chứ không phải chỉ là những ứng dụng CNTT thuần túy. Nỗ lực đó thể hiện ở việc “nhìn thấy” đích đến và biết cách đi đến đích trong điều kiện đặc thù của nước ta hiện nay. Nếu triển khai ứng dụng CNTT một cách máy móc và không hiểu rõ các đặc thù ấy thì không những không đi tắt được tí nào mà còn đi lùi.

    Thực tiễn cho thấy CNTT sẽ tìm thấy “đất dụng võ” ở những nơi mà nhu cầu phát triển để tồn tại trở nên bức xúc. Chỉ mới 10 năm trôi qua kể từ ngày nước ta chính thức mở cổng Internet, không một tòa soạn báo nào còn có thể ngồi yên nếu không có báo điện tử trong tay; không một thư viện nào muốn vắng bạn đọc vì thiếu thư viện điện tử; không đại học nào chiêu sinh mà không nói rõ trang bị hạ tầng kỹ thuật và năng lực kết nối Internet của mình; cũng không còn một tỉnh, thành phố nào chưa có website; không một doanh nghiệp (DN) nào muốn tụt hậu vì không biết sử dụng email...

    Chỉ vài năm nữa, đến 2010, bất cứ một tổ chức nào (trường học, DN, đơn vị, đoàn thể, hiệp hội, câu lạc bộ...) chưa có website cũng sẽ bị chê là lạc hậu. Trong vài năm tới, nơi CNTT phát huy mạnh mẽ nhất và mang lại hiệu quả nhãn tiền nhất sẽ là lĩnh vực kinh tế. Khi gia nhập WTO, để nền kinh tế Việt Nam hội nhập được với thị trường khu vực và quốc tế, cách duy nhất là phải nâng cao bằng được năng lực cạnh tranh của các DN mà yếu tố tạo ra sức cạnh tranh quan trọng nhất là năng lực kết nối và xử lý thông tin. Đối với DN, việc ứng dụng CNTT không gặp một trở ngại nào đáng kể vì nó mang lại những lợi ích thiết thực cho DN. Vấn đề chỉ là đầu tư như thế nào cho tối ưu đối với từng DN mà thôi.

    Nguyễn Tuấn Hoa
    Viện KHCN Việt Nam

    ID: B0801_76