• Thứ Năm, 13/11/2008 07:06 (GMT+7)

    Đôi điều về ứng dụng CNTT

    Việc ứng dụng CNTT ở nước ta không vướng về chủ trương, pháp lý, cũng không quá khó về cơ sở hạ tầng máy tính và truyền thông. Nhưng tình hình ứng dụng vẫn ì ạch và thiếu hiệu quả. Nguyên nhân do đâu?

    Vài nét về tình hình ứng dụng CNTT

    Ở nước ta, trong các ngành tài chính - ngân hàng, hàng không, hải quan... (những ngành bắt buộc phải dùng CNTT để tổ chức hoạt động), việc ứng dụng CNTT đã mang lại hiệu quả rõ rệt, tuy vẫn tồn đọng nhiều vấn đề cần giải quyết. Các ngành khác cũng có những ứng dụng nhất định. Đã có những điểm sáng về ứng dụng CNTT như tại An Giang, nơi CNTT được phổ cập cho nông dân để thực hiện xã hội hóa giống lúa.

    Nhìn chung, ứng dụng CNTT trong ngành nông nghiệp có một số kết quả nhất định, góp phần nâng cao năng lực hoạt động trong quản lý điều hành của ngành cũng như cung cấp các dịch vụ công phục vụ sản xuất kinh doanh và phát triển ngành. Tuy nhiên, còn nhiều bất cập về hệ thống quản lý nhà nước, về các tổ chức cá nhân sản xuất, kinh doanh nông nghiệp, về cơ sở dữ liệu (CSDL) và hệ thống thông tin (HTTT) điện tử...

    Trong ngành y tế, CNTT đã thể hiện vai trò của mình từ khá lâu với các phần mềm (PM) trong các máy siêu âm, nội soi kỹ thuật số, máy CT-Scanner. Hiện nay PM quản lý bệnh viện (như Ykhoa. net) đã được ứng dụng ở một số bệnh viện lớn… Tuy nhiên, theo một khảo sát năm 2007 thì cả nước cũng chỉ có khoảng 5% bệnh viện lớn có ứng dụng CNTT trong quản lý bệnh viện.

    Trong giáo dục và đào tạo (GDĐT), việc tuyển sinh đã được ứng dụng CNTT trong nhiều khâu, HTTT của ngành đã giúp phân tích tình hình ở một số khía cạnh nào đó về GDĐT. Nhưng vẫn còn đó bao nhiêu vấn đề liên quan đến hiệu quả khai thác sử dụng các HTTT trong đào tạo, giảng dạy, quản lý ngành.

    Theo báo cáo tổng kết ứng dụng CNTT ngành giao thông vận tải (GTVT) giai đoạn 2001-2005 và dự thảo kế hoạch 2006-2010, cơ sở hạ tầng CNTT của ngành tuy đã có cải thiện nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu sử dụng, chưa xây dựng được mạng diện rộng riêng cho ngành. CSDL ngành hầu như chưa có, tin học hóa hành chính nhà nước trong khối cơ quan bộ và các cục chuyên ngành chưa đạt yêu cầu.

    Triển khai ứng dụng CNTT là làm theo luật chứ không phải tùy tiện, thích thì làm, không thì thôi.

    Việc ứng dụng CNTT trong khối doanh nghiệp (DN) tuy đã có những chuyển biến nhưng bức tranh vẫn ảm đạm! Một khảo sát của Ban Chỉ Đạo Quốc Gia về CNTT cho thấy, DN ở nước ta mới đầu tư trung bình 0,05 - 0,08% chi phí doanh thu cho CNTT (Mỹ trung bình 1,5%), 10% DN nhà nước chưa ứng dụng CNTT... Phòng Thương Mại và Công Nghiệp Việt Nam cho biết, vào năm 2007 chỉ mới có 27% DN trong nước ứng dụng CNTT, trong số đó 55% không sử dụng ADSL; tỷ lệ có website mới 30%, chủ yếu dùng để quảng bá; 10% bắt đầu tham gia giao dịch điện tử nhưng cả năm 2007 chỉ có 19 hợp đồng thực hiện qua thương mại điện tử (TMĐT), trong đó hợp đồng lớn nhất cũng chỉ dưới 10 tỷ đồng và hợp đồng nhỏ nhất là 300 nghìn đồng (!). Với tỷ lệ đó, VN nằm trong tốp các quốc gia mà DN ngại ứng dụng CNTT nhất. Chỉ số uy tín của DN VN trong TMĐT rất thấp!

    Về chất lượng đầu tư, thường chỉ có một số HTTT có tính nghiệp vụ chuyên ngành (mua công nghệ của các hãng nước ngoài hoặc của các công ty trong nước có năng lực mạnh) là vận hành ổn định, số còn lại thường bị "chết" giữa chừng khi chưa hoàn chỉnh hoặc hoàn chỉnh rồi nhưng không bảo trì, bảo dưỡng để sống khắc khoải, không phát huy tác dụng. Website thì nhiều, cổng thông tin cũng không ít, nhưng mấy cổng thực sự có hiệu quả? Ngay cả ở các trường đại học, thử hỏi có bao nhiêu cổng thông tin thực sự tham gia vào việc điều hành quản lý nhà trường, trong đào tạo, nghiên cứu và các hoạt động khác? Một số bộ, ngành những năm gần đây có những buổi giao lưu trực tuyến hoặc họp trực tuyến nhưng có vẻ trình diễn là chính, để tuyên truyền quảng bá, tập dượt chứ chưa phải làm thật sự.

    Từ thực trạng nêu trên, có thể khái quát một vài nét về ứng dụng CNTT ở nước ta như sau: Rộng khắp các lĩnh vực, các vùng, miền, địa phương; đang làm có tính chất phô trương hơn là làm thật sự; hiệu quả còn thấp so với kinh phí đầu tư, mặc dù đầu tư vẫn chưa cao; cơ sở pháp lý đủ nhưng đang ở cấp trên, còn ở cấp dưới thì chưa có hoặc có nhưng không hoàn chỉnh; thiếu biện pháp cụ thể; thiếu một chiến lược lâu dài trong từng ngành...

    Về pháp lý, chủ trương

    Trong Luật CNTT, chương II nói về ứng dụng CNTT. Chương này đề cập đến ứng dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan nhà nước (CQNN), ứng dụng CNTT trong thương mại, ứng dụng CNTT trong một số lĩnh vực khác (GDĐT, y tế, văn hóa – thông tin và quốc phòng, an ninh). Chẳng hạn, điều 34 ghi: "CQNN có thẩm quyền chịu trách nhiệm xây dựng, triển khai thực hiện chương trình hỗ trợ tổ chức, cá nhân nhằm thúc đẩy ứng dụng CNTT trong GDĐT".

    Như vậy, ứng dụng CNTT là làm theo luật chứ không phải tùy tiện, thích thì làm, không thì thôi. Ngoài luật CNTT còn có luật giao dịch điện tử, nghị định về chữ ký số và chứng thực chữ ký số, giao dịch ngân hàng…

    Chỉ thị 58-CT của BCT ghi rõ 2 mục tiêu. Một là đẩy mạnh ứng dụng CNTT và hai là phát triển CNTT. Về ứng dụng CNTT trong hoạt động của CQNN thì đã có nghị định số 64/2007/NĐ-CP, gần đây lại có quyết định số 43/2008/QĐ-TTg của thủ tướng chính phủ phê duyệt kế hoạch ứng dụng CNTT năm 2008 và ứng dụng trong các hoạt động của CQNN giai đoạn 2008-2010. Bộ Thông Tin và Truyền Thông (TTTT) có công văn số 1594/BTTTT-ƯDCNTT hướng dẫn xây dựng kế hoạch ứng dụng CNTT trong hoạt động CQNN giai đoạn 2008-2010. Theo đó, phải thực hiện được việc chuyển dần thói quen làm việc dựa trên công văn, tài liệu giấy sang phong cách làm việc dựa trên công văn, tài liệu điện tử trên môi trường mạng; tích cực sử dụng mạng Internet để cung cấp thông tin, cung cấp một số dịch vụ hành chính công trực tuyến cho người dân và DN, hướng tới xây dựng cơ quan điện tử...

    Nhiều bộ đã có chỉ thị về ứng dụng CNTT. Bộ trưởng bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn (NN&PTNT) Cao Đức Phát có chỉ thị số 87/2008/CT-BNN về tăng cường ứng dụng CNTT trong quản lý điều hành của bộ. Ngay từ năm 2007, bộ Bưu Chính - Viễn Thông (nay là bộ TTTT) đã có chỉ thị về ứng dụng CNTT – truyền thông cho NN&PTNT cùng những chỉ thị về ứng dụng CNTT – truyền thông trong CQNN và phát triển TMĐT. Bộ GDĐT đã quyết định lấy chủ đề năm học 2008-2009 là năm học "ứng dụng CNTT". Các bộ, ngành khác cũng có những chỉ thị liên quan đến vấn đề này! Như thế có thể khẳng định hiện nay việc ứng dụng CNTT không vướng về những vấn đề có tính chủ trương, pháp lý, và cũng không phải là không đảm bảo được cơ sở hạ tầng máy tính và truyền thông.

    (Xem tiếp kỳ sau)

    Nguyễn Lãm

    ID: B0811_72