• Thứ Hai, 29/06/2009 07:29 (GMT+7)

    Chức danh ngành CNTT - Lơ lửng, chưa định hình!

    Nhân lực CNTT ở Việt Nam hàng chục năm qua đã được các cấp, các ngành quan tâm đặc biệt. Từ năm 2003, các cơ quan hữu quan đã tổ chức hội thảo quốc gia "Xây dựng chức danh, tiêu chuẩn công chức chuyên môn, nghiệp vụ ngành CNTT". Thủ Tướng Chính Phủ đã phê duyệt "Chương trình phát triển nguồn nhân lực về CNTT đến năm 2010" với các nội dung chủ yếu: Ðào tạo CNTT ở các trường ĐH trọng điểm đạt trình độ và chất lượng tiên tiến trong khu vực, bảo đảm phục vụ tốt các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và an ninh, quốc phòng; Ðào tạo CNTT ứng dụng đáp ứng yêu cầu về số lượng, trình độ và chất lượng cho sự phát triển ứng dụng CNTT trong các chuyên ngành...

    Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa thấy một văn bản nào của một cấp, ngành nào nói đến nghề nghiệp và các chức danh của nghề CNTT. Trong các buổi tư vấn tuyển sinh, không ít trường giải đáp những thắc mắc cho việc chọn lựa ngành nghề nhưng rất ít trường nói rõ việc chọn những ngành liên quan đến CNTT. Những buổi giao lưu giữa sinh viên với các doanh nghiệp cũng không làm sáng rõ hơn những chức danh của nghề CNTT...

    Thích gì gọi nấy

    Có đến hàng trăm tên gọi khác nhau cho những chức danh liên quan đến nghề CNTT xuất hiện trên các trang tin tuyển dụng lao động. Có những tên gọi đã khá quen thuộc như: lập trình viên, kỹ sư lập trình, quản trị mạng, thiết kế web, cử nhân tin học, kỹ sư máy tính... nhưng lại có nhiều chức danh nghe rất lạ tai. Chẳng hạn: nhân viên thay đổi mực in (Refill ink, toner), lập trình viên hỗ trợ marketing (Marketing Enhanced Programer)...

    “Tuy gia công phần mềm cho nước ngoài là một mảng công việc cần làm, nhưng đừng vì thế mà quên mất việc xây dựng nhân lực cho những chức danh quan trọng của nghề CNTT như kỹ sư phần mềm, chuyên gia phân tích hệ thống, nhà khoa học máy tính...”, Nguyễn Lãm.

     

    Tuy các nơi tuyển dụng đều mô tả công việc sẽ làm của từng chức danh, yêu cầu trình độ của ứng viên, nhưng ngoài những công ty đã có bề dày hoạt động, còn đều không nói lên được bản chất của vấn đề. Các trường ĐH, CĐ khi giao lưu trực tuyến với thí sinh thường chú trọng đến việc giới thiệu, quảng cáo trường nên thí sinh rất khó hình dung được ngành nghề mình sẽ chọn.

    Mặt khác, cùng một chức danh nhưng mỗi công ty lại dùng một tên gọi khác. Chẳng hạn: lập trình viên, nhân viên lập trình, chuyên viên lập trình, kỹ sư phần mềm, kỹ sư lập trình... Để dễ xác định, có công ty dùng luôn công việc sẽ làm thay cho tên gọi của chức danh: nhân viên kinh doanh thiết bị tin học, lập trình web thương mại bằng PHP và MySQL, kỹ thuật triển khai phần mềm kế toán, lập trình viên ứng dụng JAVA&J2ME, nhân viên lập trình VISUAL C, VISUAL BASIC...

    Mô tả công việc ứng viên có thể đảm nhận và yêu cầu về các mặt đối với một ứng viên được công ty nêu rất sơ sài như: làm phần mềm, tốt nghiệp ĐH, CĐ ngành CNTT. Nổi bật lên trong những năm qua, một số chức danh sau đây được nhiều nhà tuyển dụng ở nước ta quan tâm: chuyên viên web (webmaster), nhân viên kiểm thử (Tester), chuyên viên phát triển game (game developer)...

    Mấy điều đề xuất

    Cần tiếp tục công việc mà hội thảo quốc gia năm 2003 đã đề xuất, nhưng không phải chỉ là chức danh công chức chuyên môn, nghiệp vụ về CNTT trong các cơ quan hành chính nhà nước mà là chức danh chung cho cả ngành nghề này.

    Việc đưa ra các chức danh không nhất thiết phải phủ hết toàn bộ các mặt hoạt động của ngành. Trước hết, đưa ra các chức danh đã quá rõ ràng, nhưng cần thống nhất tên gọi và sẽ mở rộng dần. Đối với bộ máy nhà nước cần xây dựng ngay chức danh này mới có hướng đào tạo nhân lực cho quá trình thực hiện chính phủ điện tử. Vào năm 2003, trong 196 ngạch thuộc 21 bảng lương công chức đang được áp dụng ở Việt Nam mới xây dựng được chức danh, tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ cho 186 ngạch thuộc 19 ngành, nhưng chưa có chức danh, tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ của ngạch CNTT.

    Các trang web tuyển dụng lao động cho thấy các nhà tuyển dụng dùng tên gọi các chức danh nghề CNTT chưa thống nhất và hiểu cũng chưa thống nhất. Những chức danh đang nóng hiện nay chưa chắc đã là những chức danh quan trọng trong sự nghiệp xây dựng nền công nghiệp nội dung số nói riêng và nền công nghiệp CNTT nói chung. Các doanh nghiệp yêu cầu, chọn lựa người lao động theo ý định của mình, nhưng không vì thế mà chiến lược phát triển nguồn nhân lực CNTT, cụ thể là trong đào tạo ở bậc ĐH, lại phải chạy theo yêu cầu trực tiếp trước mắt của doanh nghiệp để định hướng đào tạo chuyên gia lâu dài.

    Mặt khác, cần mở ra học phần về nghề nghiệp CNTT trong các ĐH, CĐ, THCN có đào tạo ngành CNTT. Hiện nay, ĐH FPT đã có học phần này và dạy theo chuẩn của ACM. Cần có biện pháp nâng hàm lượng CNTT trong chương trình đào tạo các ngành khác.

    Nguyễn Lãm

    ID: B0906_74