• Thứ Hai, 20/07/2009 10:11 (GMT+7)

    Nhân ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7: Nghĩ về một trang web

    Gần đây, trung tâm Quản Lý Dữ Liệu Liệt Sĩ Việt Nam đã khởi xướng thực hiện dự án “Đài tưởng niệm Liệt sĩ Việt Nam trực tuyến” có tên miền là www.lietsivietnam.org.

    Trung tâm Quản Lý Dữ Liệu Liệt Sĩ Việt Nam (MARIN) thuộc liên hiệp Khoa Học Công Nghệ Tin Học Việt Nam. Dự án do trung tâm MARIN khởi xướng thực hiện là một ý tưởng rất tốt. “Đài tưởng niệm liệt sĩ Việt Nam trực tuyến” (“Đài tưởng niệm”) tập trung đến một địa chỉ để ở bất cứ nơi đâu, vào bất cứ thời điểm nào, người thân của liệt sĩ và đồng bào đều có thể thăm viếng, tưởng nhớ và tri ân. Người viếng có thể xem lại tiểu sử, hình ảnh, hoàn cảnh hi sinh của liệt sĩ... Hiện, mỗi liệt sĩ Việt Nam đều đang được gia đình và địa phương thờ cúng, tôn vinh. Nhưng theo trung tâm MARIN, chỉ một tỷ lệ nhỏ liệt sĩ (khoảng 30%) có tên trong các nghĩa trang liệt sĩ. Còn khoảng 70% liệt sĩ chưa biết đang nằm ở đâu. Gia đình và địa phương họ luôn lo tìm kiếm hài cốt của họ với nỗi trăn trở kéo dài mấy chục năm qua. Không ít trường hợp, việc tìm kiếm có thể sẽ là vô vọng.

    Hơn cả là một ý tưởng tốt...

    “Đài tưởng niệm” có thể giúp các gia đình tìm được mộ của liệt sĩ khi liệt sĩ đã được an táng ở một nghĩa trang liệt sĩ nào đó mà gia đình chưa được thông báo. Ngoài việc đáp ứng nhu cầu tình cảm của thân nhân liệt sĩ, “Đài tưởng niệm” tạo điều kiện cho các cựu chiến binh thăm viếng đồng đội cũ; giúp các địa phương giáo dục con em mình về truyền thống các thế hệ cha ông. “Đài tưởng niệm” sẽ là một CSDL quốc gia chứa thông tin về liệt sĩ Việt Nam được kết nối dữ liệu từ gia đình liệt sĩ, từ quê hương, từ đơn vị chiến đấu của liệt sĩ và từ những nghĩa trang liệt sĩ ở khắp các vùng, miền của Tổ Quốc.

    Về nguồn thông tin do gia đình liệt sĩ cung cấp thì giấy báo tử là một chứng thư quan trọng, sau đó là ảnh và những nét cơ bản về lý lịch của liệt sĩ. Bộ LĐ-TB-XH đang quản lý danh sách liệt sĩ của toàn quốc để thực hiện việc chi trả theo chế độ cho gia đình liệt sĩ. Cục Chính Sách thuộc bộ Quốc Phòng thì có hồ sơ gốc của liệt sĩ từ khi nhập ngũ đến lúc hy sinh. Ngoài ra, cục Quân Lực, cục Cán Bộ, các quân khu, các quân đoàn, sư đoàn... thuộc bộ Quốc Phòng cũng có lưu trữ dữ liệu về liệt sĩ. Nhiều sổ sách ghi chép thông tin về liệt sĩ ở nhiều đơn vị ngày càng bị mục nát trong khi chưa có điều kiện để số hóa và lưu trữ trên máy tính. Đây là nguồn thông tin vô cùng quý giá phục vụ cho việc tìm kiếm, quy tập liệt sĩ. Thông tin này được các đơn vị quân đội ghi chép ngay tại mặt trận. Không ít đơn vị ghi được địa danh hy sinh, trường hợp hy sinh, nơi mai táng liệt sĩ.

    Cuối cùng là thông tin về liệt sĩ được lưu tại hơn 3.000 nghĩa trang liệt sĩ trên cả nước. Ở các nghĩa trang liệt sĩ, phần lớn các ngôi mộ đã có tên, nhưng cũng còn nhiều ngôi mộ chưa có tên hoặc có nhưng chưa đủ thông tin. Đã có nhiều người vì đồng đội mà đã cất công đi tìm kiếm hài cốt và tập kết về các nghĩa trang liệt sĩ nhưng ở nhiều nghĩa trang, chúng ta lại chưa ghi lại hoặc lưu trữ lại được những thông tin rất cơ bản như quy tập hài cốt từ địa danh nào, chỉ rõ đường đến địa danh, ngày quy tập, tên người quy tập, địa chỉ người quy tập và hài cốt được an táng tại hàng mộ nào, mộ số mấy ở nghĩa trang...!

    “Đài tưởng niệm” sẽ là một nội dung quan trọng trong việc giáo dục truyền thống cho học sinh, sinh viên và toàn dân. “Đài tưởng niệm” còn là nơi để giáo dục truyền thống cho các đơn vị quân đội, đặc biệt là với các chiến sĩ làm nghĩa vụ quân sự.
    Giáo sư Nguyễn Lãm
     

    Trung tâm MARIN cho biết: Sau hơn 1 tháng phát động, dự án “Đài tưởng niệm” trực tuyến đã nhận được rất nhiều ý kiến ủng hộ của các cựu chiến binh, các thân nhân gia đình liệt sĩ. Bà Ngô Thị Thúy Hằng, giám đốc trung tâm MARIN, cho biết dự án đã được xây dựng (thí điểm) gần 4 năm qua, với sự phối hợp của bộ LĐ-TB-XH, bộ Quốc Phòng, hội Cựu Chiến Binh và thân nhân các gia đình liệt sĩ.

    Nâng tầm trách nhiệm và ứng dụng!

    Nhà Nước ta đã rất quan tâm đến việc chăm lo tìm kiếm hài cốt liệt sĩ và chăm lo cho các gia đình liệt sĩ như thực hiện các chính sách đãi ngộ, thăm viếng vào những ngày lễ, Tết và cũng đã có một số dự án liên quan đến việc này bằng nguồn tiền trong nước cũng như tài trợ của nước ngoài. Lần này, dự án “Đài tưởng niệm” do 1 trung tâm thuộc 1 liên hiệp hội đưa ra và vận động toàn dân, các cơ quan nhà nước, các tổ chức đoàn thể tham gia thực hiện với nguồn kinh phí tự nguyện mà đóng góp đầu tiên được thông báo là của công ty Mai Linh, 200 triệu đồng. Thật ra, thông tin về liệt sĩ cũng đã thấy xuất hiện trên một số trang web đã nhiều năm nay như trang web “Nhắn tìm đồng đội” hay các trang của một số địa phương như Quảng Trị, Quảng Bình, TP.HCM, Bình Dương... Chỉ có điều là chưa thấy có bộ, ngành liên quan nào đứng ra tổ chức làm trang tin về liệt sĩ Việt Nam trên Internet. Việc làm của trung tâm MARIN về ý nghĩa đã rõ ràng, nhưng phát sinh câu hỏi làm thế nào để dự án thực hiện có hiệu quả, thỏa được lòng mong đợi của toàn dân...Trước hết là về công nghệ xây dựng một cổng thông tin. Đã có nhiều công nghệ để lựa chọn. Nhưng điều cần quan tâm trước tiên là việc tổ chức cơ sở dữ liệu (CSDL) cho cổng thông tin. CSDL này không chỉ là dữ liệu dạng thông tin văn bản, hay là thông tin hình ảnh, video mà còn có thể là dạng âm thanh...Vấn đề toàn vẹn dữ liệu và an toàn dữ liệu cũng phải được đặt ra khi thông tin thu được từ nhiều nguồn khác nhau. Việc xây dựng một cổng thông tin để cho người dân có thể truy nhập tìm liệt sĩ, thân nhân của mình trong những ngày giỗ, Tết để tưởng niệm... là sẽ làm được (tuy, tiếc là, không được thế với mọi liệt sĩ). Cần là việc đó phải đạt được với tỷ lệ tối đa trong khoảng 30% liệt sĩ đã có tên trong các nghĩa trang liệt sĩ và phải nâng được tỷ lệ liệt sĩ đã tìm thấy và quy tập được trên tổng số liệt sĩ của đất nước. Chỉ thu thập danh sách liệt sĩ và những thông tin về sơ yếu lý lịch và ảnh của liệt sĩ mà không có được thông tin về nơi an táng liệt sĩ là chưa đủ!

       
    Dự án hiện trông cậy vào các nguồn thông tin: gia đình liệt sĩ, bộ LĐ-TB-XH, bộ Quốc Phòng. Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể có được thông tin về liệt sĩ từ nhân dân hay từ các tổ chức. Việc khai thác khả năng của các điểm Văn Hóa Xã trong trường hợp này có một ý nghĩa to lớn. Cần có biện pháp làm cho các điểm văn hóa này tham gia tổ chức các trang tin về nghĩa trang liệt sĩ ở quê hương mình. Nếu thanh niên học sinh của địa phương hay ở quanh địa phương cùng tham gia vào việc này thì tính giáo dục truyền thống sẽ rất cao.

    Cho nên, phải tạo ra được một “Đài tưởng niệm” theo kiểu thực tại ảo, hoàn toàn như thật. Liệt sĩ nằm ở nghĩa trang liệt sĩ nào, cần có 1 bức ảnh toàn cảnh nghĩa trang liệt sĩ đó, hoặc 1 video nghĩa trang đó, sơ đồ chôn cất của từng liệt sĩ trong nghĩa trang và có chỉ đường cho thân nhân liệt sĩ đến tận ngôi mộ... Sau đó mới cung cấp hương hoa ảo cho gia đình tưởng niệm. Trường hợp liệt sĩ chưa được quy tập về các nghĩa trang liệt sĩ thì tổ chức 1 nghĩa trang ảo và gia đình, địa phương sẽ tưởng niệm liệt sĩ ở nghĩa trang ảo đó! Những mộ liệt sĩ chưa có tên trong nghĩa trang liệt sĩ cũng nên kèm theo thông tin bất kỳ liên quan, sơ đồ chôn cất trước đó... nhằm gia tăng những hy vọng tìm kiếm. Tổ chức thông tin thuộc nhiều dạng khác nhau: văn bản, ảnh - video, âm thanh (tiếng nói của gia đình, của đoàn thể, đơn vị; những bài ca gắn với liệt sĩ, bài ca về địa danh liệt sĩ hy sinh, trận chiến đấu...) của hơn 3.000 nghĩa trang liệt sĩ đã có và đưa vào CSDL cũng đã là 1 khối lượng công việc lớn lao, chưa kể còn biết bao nguồn thông tin khác.

    Nguyễn Lãm

    ID: B0907_10