• Thứ Ba, 04/08/2009 14:25 (GMT+7)

    Từ Yahoo! 360 đến thư viện số hóa của Google

    Theo một kế hoạch đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, 13/7/2009 là thời hạn Yahoo! chấm dứt dịch vụ Yahoo! 360. Đây là một chuyện lớn với cộng đồng cư dân mạng Việt Nam bởi rất nhiều người là những đệ tử trung thành của Yahoo! 360.

    Ðã có blogger chia sẻ rằng, có thể nói nhờ Yahoo! 360 mà phong trào “viết lách” trở nên phổ biến - dù phần lớn chỉ là những chia sẻ trong cuộc sống hàng ngày. Nhưng dù muốn hay không, các blogger buộc phải chọn cho mình một phương án dọn “nhà” sang nơi khác! Mối quan tâm hàng đầu của họ là phải bảo toàn được khối “tài sản” là những bài viết, comment... của mình tại Y!360. Thế nhưng, mặc dù Yahoo! đã cung cấp dịch vụ Y!360 Plus dành riêng cho thị trường Việt Nam hơn một năm nay, thậm chí cung cấp cả công cụ chuyển dữ liệu tự động từ Y!360 sang, nhưng các blogger vẫn xem đây như một phương án “tái định cư” và đón nhận khá miễn cưỡng.

    Nhưng rồi ngày 13/7/2009, tức là 2 ngày trước giờ chót, Yahoo! Việt Nam đã quyết định gia hạn thời gian chuyển đổi từ mạng xã hội 360 sang 360 plus cho các blogger đến ngày 19/8/2009. Trong thời gian này, các blogger sẽ không cập nhật được nội dung mới lên Yahoo! 360. Sau thời hạn 19/8/2009, link http://vn.blog.yahoo.com/chuyennha/ sẽ được gỡ bỏ. Ông Vũ Minh Trí – tổng GĐ Yahoo! Việt Nam cho biết, việc gia hạn nhằm giúp người dùng blog có thêm thời gian chuyển nội dung của mình sang địa chỉ mới.

    Với đối thủ cạnh tranh của Yahoo! là Google lại có một câu chuyện khác! Cuối tháng 6/2009, một số nhà văn, nhà thơ Việt Nam đã nhận được bản “Thông báo pháp lý”, lưu ý về tác quyền của các tác phẩm xuất bản bên ngoài nước Mỹ. Nội dung thông báo cung cấp những thông tin cơ bản về sự dàn xếp giữa Google và các tác giả, nhà xuất bản, những người nắm giữ bản quyền (gọi chung là chủ tác quyền) sẽ được tòa án quận phía Nam New York (Mỹ) quyết định tại phiên xử công bằng ngày 7/10/2009. Vào cuối năm 2004, Google từng công bố dự án thư viện GLP (Google Books Library Project). Sau đó, Google đã thông báo cho một số thư viện về việc số hóa sách và các bài viết khác của những thư viện đó. Cụ thể Google đã số hóa hơn 7 triệu cuốn sách.

    Riêng với Việt Nam, dự án thư viện số của Google hiện đã “quét” và số hóa hơn 4.000 tác phẩm của các tác giả. Google đang thương thảo với trung tâm Quyền Tác giả Văn học Việt Nam (VLCC) trực thuộc hội Nhà văn Việt Nam để ký kết về việc chi trả tác quyền. Thời hạn cuối cùng để các tác giả và nhà xuất bản bên ngoài nước Mỹ không tham gia hoặc phản đối thỏa thuận này là ngày 4/9/2009. Theo tính toán, Google sẽ phải bồi thường cho việc số hóa các tác phẩm của Việt Nam số tiền có thể lên đến 4 – 5 tỷ đồng. Riêng khoản 63% số tiền họ sử dụng sau này sẽ còn lớn hơn. Theo thống kê của Google, số lượng tác phẩm văn học được sử dụng trên mạng chỉ chiếm 25% và đến 75% là các loại ấn phẩm chuyên môn khác. Tuy nhiên, VLCC hiện chỉ là cơ quan đại diện cho quyền lợi của các tác giả văn học và được biết, VLCC đã tính đến phương án xin Chính phủ cho giấy phép mở để thực hiện bảo hộ quyền tác giả cho cả các tác phẩm phi văn học.

    Theo nhiều ý kiến, VLCC không thể có quyền như vậy và hiện tại chưa có đơn vị nào đủ uy tín cũng như khả năng luật để cùng Google thương lượng sao cho có lợi nhất. Một luật sư về lĩnh vực này tại TP.HCM cho rằng, chúng ta có quyền buộc Google chấp nhận kéo dài thời gian chuẩn bị, quy tụ các tác giả, sau đó tiến hành thương lượng dựa trên luật pháp quốc tế nhằm tìm kiếm những sự lựa chọn tốt nhất cho các tác giả trong nước thay vì phải theo yêu cầu hiện nay của Google.

    Bên cạnh đó, cũng cần phải lưu ý là cột mốc 4/9/2009 chỉ dành cho những ai phản đối, không muốn tham gia vào cách hòa giải như thế để sau này tự họ có thể kiện Google. Cuộc chơi với Google xem ra không còn là chuyện riêng của VLCC nữa mà cần sự phối hợp, tính toán của các bộ, ngành để tham mưu cho Chính phủ về hướng giải quyết. Vấn đề cần cân nhắc để đàm phán là thỏa thuận với Google không chỉ mang lại nguồn thu đáng kể trong tương lai mà còn phải tạo môi trường thuận lợi giúp doanh nghiệp nội dung số, dữ liệu số của Việt Nam phát triển.

    Tân Khoa (tổng hợp)

    ID: B0908_8