• Thứ Sáu, 29/01/2010 14:10 (GMT+7)

    Đăng ký thông tin thuê bao di động trả trước: Nước đến... “cổ” mới nhảy!

    Việc quản lý thông tin thuê bao di động trả trước (TBDĐTT) đã được thực hiện hơn 2 năm qua. Tuy nhiên, ngày 13/12/2009, cảnh chen lấn đăng ký thông tin ồ ạt vẫn diễn ra, cho thấy còn nhiều thiếu sót trong tất cả các mắc xích: Nhà nước - Địa Phương - Doanh nghiệp - Người dùng.

    Lãng phí tài nguyên số.

    Ngay từ năm 2005, vấn đề thuê bao di động ảo đã có dấu hiệu bùng phát. Thời điểm đó, các doanh nghiệp viễn thông đã khiến khách hàng vất vả một thời gian dài khi phải “chèn” thêm số 3 đằng sau đầu số di động 090 và 091 lúc bấy giờ. Cùng với sự nhập cuộc của Viettel (097;098), EVN Telecom (096), S-Fone (095) và HT Mobile (092) những tưởng 9 đầu số tương ứng gần 50 triệu thuê bao sẽ thỏa mãn thị trường chỉ trên dưới 30 triệu người dùng lúc đó. Tuy nhiên, cuộc chạy đua “số ảo” đã được châm ngòi và bùng nổ ở mức khủng khiếp từ năm 2007 đến nay: MobiFone và VinaPhone được cấp thêm đầu số 093 và 094; ngay sau đó, Viettel được cấp thêm đầu số 097; trong khi đó, EVN telecom với đầu số 096; HT Mobile ra đời với đầu số 092. Với lượng đầu số này, kho số 80 triệu thuê bao được bung ra.

    Tại thời điểm này, vấn đề lãng phí tài nguyên kho số tiếp tục được cảnh báo. Người dùng sẵn sàng mua và bỏ SIM sau khi tiêu hết tiền khuyến mãi; trong khi các vấn đề hệ lụy về an ninh xã hội, việc đầu tư tốn kém sức người, sức của để duy trì hệ thống... đã bắt đầu đè nặng lên cơ quan quản lý, doanh nghiệp và thị trường.

    Thế nhưng, cảnh báo bị phớt lờ. Đến năm 2008, sau khi “xài” hết các đầu số có 10 dãy số, các mạng di động tiếp tục “xin thêm” tài nguyên để bán với việc tung ra đầu số có 11 dãy số gồm 0122, 0123, 0125, 1068, 0169... Đến đây, thậm chí cả chuyên gia viễn thông cũng... không muốn tính và cũng không thể nhớ nổi các loại đầu số thuê bao di động. Chỉ biết rằng, với lượng đầu số hiện có, kho số thuê bao di động của các DN viễn thông đã đủ cung cấp cho... hàng tỉ người dùng thoải mái.

    Bộ trưởng Bộ TTTT Lê Doãn Hợp, trong phiên trả lời chất vấn về vấn đề quản lý thuê bao di động tại kỳ họp Quốc hội khóa XII, cho biết, hiện có tới 50% thuê bao di động trả trước là đăng ký thông tin ảo! Và theo Bộ trưởng, hiện nay, chỗ nào cũng có thể bán SIM di động, bán như rau muống, như thức ăn hàng ngày. Mới đây, tại cuộc họp với các doanh nghiệp hạ tầng mạng viễn thông, ông cũng đã kết luận việc sử dụng tài nguyên quốc gia kho số viễn thông hiệu quả chưa cao.

    “Bộ và các doanh nghiệp rà soát, thanh tra, kiểm tra hoạt động của các chủ điểm giao dịch được ủy quyền đăng ký thông tin thuê bao để đảm bảo kỷ cương, thực hiện nghiêm các quy định của nhà nước về quản lý thuê bao di động trả trước”. (Kết luận của Bộ trưởng Bộ TTTT tại Thông báo số 04/TB-BTTT ngày 13/1/2010 về quản lý dịch vụ di động trả trước)

    Quản lý bị thả lỏng

    Trước tiên, phải nói chính sách quản lý thuê bao di động trả trước là một chính sách đúng đắn trong vai trò quản lý Nhà nước của Bộ TTTT đã được Chính phủ đồng ý. Tuy nhiên, việc triển khai Quyết định 03/2007/QĐ-BTTTT vào thực tiễn còn có một số hạn chế như: ý thức chấp hành về thủ tục đăng ký thông tin thuê bao trả trước của doanh nghiệp, của chủ điểm giao dịch và của người sử dụng dịch vụ chưa tốt. Mặt khác, trong Nghị định số 142/2004/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông và tần số vô tuyến điện chưa quy định chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm về thuê bao di động trả trước.

    Khắc phục những hạn chế này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 50/2009/NĐ-CP, ngày 25/5/2009 bổ sung Điều 12a Nghị định số 142/2004/NĐ-CP ngày 8/7/2004 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về bưu chính, viễn thông và tần số vô tuyến điện, trong đó quy định xử phạt vi phạm về quản lý thuê bao di động trả trước. Bên cạnh đó, ngày 24/6/2009 Bộ TTTT đã ban hành Thông tư số 22/2009/TT-BTTTT về quản lý thuê bao di động trả trước có hiệu lực từ ngày 10/8/2009 thay thế cho Quyết định 03/2007/QĐ-BTTTT nhằm quy định chặt chẽ hơn.

    Tại Khoản 9 Điều 7 Thông tư số 22/2009/TT-BTTTT quy định: “Do kho số di động là hữu hạn, để đảm bảo sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và công bằng tài nguyên viễn thông, mỗi cá nhân chỉ được sử dụng số chứng minh thư, hộ chiếu của mình để đăng ký tối đa ba (3) số thuê bao di động trả trước của mỗi mạng thông tin di động (trừ trường hợp cá nhân là người đứng tên đại diện cho cơ quan, tổ chức)”. Lợi dụng quy định “trừ trường hợp…”, một số đại lý điện thoại đã “truyền” nhau lách luật. Chiêu thức này là đại lý chỉ cần bỏ ra khoảng vài triệu đồng làm thủ tục thành lập doanh nghiệp tư nhân, sau đó đi đăng ký chuyển số SIM mà họ đang sở hữu cá nhân sang sở hữu của doanh nghiệp là xong. Bởi quy định chỉ kiểm tra thuê bao cá nhân mà không ràng buộc số lượng thuê bao theo gói chủ sở hữu là doanh nghiệp. Như vậy, cho dù chính sách hạn chế 3 sim/mạng/người sử dụng rất chặt chẽ theo quy định của Bộ TTTT nhưng xem ra đang bị “chiêu thức” lập doanh nghiệp mới của các đại lý hóa giải. Rất có thể tình trạng sau ngày 31/12/2009, SIM không cần phải đăng ký vẫn được bán tràn lan trên thị trường.

    Thuê bao di động tăng nhanh là tín hiệu đáng mừng cho nhu cầu trao đổi thông tin ngày càng cao của người dân. Tuy nhiên thời gian qua việc quản lý thông tin thuê bao di động của các doanh nghiệp rất lỏng lẻo, các đại lý vì chạy theo lợi nhuận đã không tuân thủ các quy định về quản lý thuê bao di động trả trước, đã kích hoạt nhiều SIM trả trước không có thông tin chủ thuê bao, thông tin không có thật… gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội, ảnh hưởng đến an toàn, an ninh thông tin và trật tự an toàn xã hội.

    Sau đợt thanh tra diện rộng trên địa bàn năm 2009, Thanh tra Sở Thông tin và Truyền thông Bình Dương đã phát hiện hầu hết cơ sở dữ liệu quản lý TBDĐTT của các doanh nghiệp đều có chứa thông tin không có thật. Theo ông Phan Thanh Nam, phó đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh về TBDĐTT, hiện có rất nhiều thuê bao mang số CMND dạng 123456789; 280000000; 999999999 với nhiều tên thuê bao khác nhau.

    Rõ ràng là hệ thống quản lý thông tin TBDĐTT còn nhiều kẽ hở. Nhiều thuê bao không có thông tin và nếu có thì thông tin không chính xác. Để quản lý mà chưa có cơ sở dữ liệu đối soát thì dù đăng ký thông tin dưới hình thức nào cũng vẫn để cho kẻ gian hoạt động. Việc đăng ký trực tiếp có lẽ cũng chỉ phòng được “người ngay” vì vậy khó có thể ngăn chặn được tình trạng thuê bao vi phạm quy định mà còn gây phiền hà không nhỏ cho nhiều TBDĐTT. Mặt khác, do doanh nghiệp buông lỏng quản lý, các đại lý đứng ra bảo lãnh cho hàng loạt khách hàng mua SIM đại trà cũng là hình thức tiếp tay cho người vi phạm. Để bán được sim càng nhanh càng tốt, các đại lý sẵn sàng đăng ký hàng loạt SIM và khi khách mua thì chỉ cần kích hoạt là sim hoạt động ngay.

    Bài học kinh nghiệm

    Vấn đề gặp phải đối với quản lý TBDĐTT vừa rồi cho thấy còn nhiều thiếu sót trong tất cả các mắt xích quản lý: Nhà nước - Địa phương - Doanh nghiệp - Người dùng. Trong tổ chức hoạt động quản lý nhà nước, Bộ TTTT với vai trò “giữ cửa” tài nguyên-kho số, đã không kiểm tra chặt chẽ khi cấp thêm đầu số mới mà các đầu số đã cấp chưa sử dụng hết; Bộ Công thương thiếu kiểm tra giám sát trong việc khuyến mãi giá trị hàng hóa gấp đôi, gấp ba, thậm chí miễn phí; Bộ Công an thiếu chỉ đạo trong việc tổ chức Cơ sở dữ liệu CMND dẫn đến tình trạng thông tin CMND đăng ký TBDĐTT không có thật…Ở cấp địa phương cũng buông lỏng việc quản lý, việc tuyên truyền quy định quản lý TBDĐTT chưa rộng rãi; Công tác thanh tra, kiểm tra không được thực hiện thường xuyên; Biện pháp xử phạt các hành vi vi phạm chưa đủ mạnh và chưa nghiêm. Mặt khác doanh nghiệp thiếu giám sát trong quản lý cơ sở dữ liệu, đại lý và người dùng có nhận thức chưa cao trong việc đăng ký thông tin đã gây ra nhiều hệ lụy, ảnh hưởng đến an toàn, an ninh thông tin và trật tự an toàn xã hội.


    Lan Uyên
    ID: B1002_57