• Thứ Năm, 17/06/2010 09:06 (GMT+7)

    Thời của Crowdsourcing

    P.Nguyễn
    Một hình thái tận dụng nguồn lực mới, sử dụng ưu thế của đám đông (crowdsourcing) đã hình thành và ngày càng phổ biến. Mô hình này giúp doanh nghiệp khai thác ý tưởng, trí tuệ tiềm ẩn từ đám đông, giúp giảm chi phí và gia tăng giá trị công việc.

    Thế mạnh đám đông

    Kết nối Internet tốc độ cao và www đã tạo ra sự bùng nổ “outsourcing” (thuê ngoài gia công) trong thập niên 90 và tạo nên một “thế giới phẳng” và trên nền tảng công nghệ này, một trào lưu mới đang hình thành. Trong bài báo “The Rise of Crowdsourcing” đăng trên tạp chí Wired tháng 6/2006, tác giả Jeff Howe đưa ra định nghĩa: “Crowdsourcing là hình thức một công ty hay tổ chức giao việc cho mạng lưới cộng tác viên gia công theo hình thức “mời gọi rộng rãi”. Việc này có thể tiến hành theo hình thức đồng thực hiện (khi công việc có tính cộng tác), nhưng cũng có thể thực hiện bởi từng cá nhân riêng lẻ. Lấy ý tưởng từ các mạng xã hội trên Internet như Twitter và Facebook, mô hình mới được biết đến với tên gọi “crowdsourcing” (tạm dịch là “sử dụng ưu thế đám đông”) có đủ yếu tố giúp cải tổ các doanh nghiệp từ nhỏ đến lớn.

    Trong bài báo trên, Jeff Howe đề cập đến 4 loại nguồn lực đám đông: Những người hành nghề tự do và những người đam mê (say mê nhiếp ảnh có thể đóng góp tài năng của mình); Những người “đóng gói” tạo ra nội dung mới bằng cách tập hợp và chế biến nội dung hiện có cho một nhóm đối tượng cụ thể; “Thợ hàn”, những người tham gia vào quá trình nghiên cứu và phát triển của một công ty; Cuối cùng là số đông người chỉ tham gia chút ít công sức để tạo nên thành quả lớn lao. Wikipedia là ví dụ điển hình về nguồn lực tuyệt vời của đám đông. Và phần mềm nguồn mở cho thấy những người đam mê và tình nguyện có thể lập trình không thua gì các chuyên gia được trả lương cao ở các hãng tên tuổi. Và cơ đồ của những công ty như eBay và MySpace sẽ không thể tồn tại nếu không có sự đóng góp của người dùng.

    Trung tuần tháng 4, Reuters đưa tin, Fashion Stake, một công ty hoạt động trên Internet sắp ra mắt, hứa hẹn tạo nên cú sốc cho ngành thời trang, giống như dịch vụ chia sẻ file ngang hàng đã tác động đến ngành công nghiệp âm nhạc. Fashion Stake sẽ cho phép khách hàng hỗ trợ trực tiếp cho các nhà thiết kế thời trang bằng cách tham gia duyệt bộ sưu tập trực tuyến và đặt cọc để mua quần áo. Khách hàng cũng có thể trao đổi ý tưởng với nhà thiết kế và bình chọn bộ sưu tập. Nhiều công ty mới trong thời đại Internet ra đời đã tận dụng thế giới nối mạng và thu hút hàng triệu người nhiệt tình tham gia. Điều này nay cũng đã lôi cuốn các công ty kỳ cựu. Các công ty bắt đầu xem xét giải pháp khai thác trí tuệ đám đông, nguồn lực dồi dào có thể tìm thấy khắp nơi chứ không chỉ giới hạn trong phạm vi công ty hay các đơn vị thành viên. Những tiến bộ công nghệ đang phá bỏ khoảng cách giữa những người nghiệp dư với những người chuyên nghiệp.Những người đam mê, làm bán thời gian và tài tử có môi trường để trổ tài; Các công ty khéo léo trong nhiều lĩnh vực có thể khai thác được tài năng tiềm ẩn của đám đông. Nguồn lực này không phải luôn miễn phí, nhưng rẻ hơn nhiều so với chi trả cho nhân viên truyền thống. 

    Thị trường nguồn lực đám đông

    Mechanical Turk (https://www.mturk.com) của Amazon là thị trường việc làm trên web giúp các công ty tìm người để thực hiện các công việc không thể thực hiện tự động, như nhận dạng món hàng qua ảnh, đọc tin tức địa ốc để tìm thông tin và viết lời giới thiệu sản phẩm. Amazon gọi các công việc này là HIT – Human Intelligence Tasks (công việc đòi hỏi trí tuệ con người).
    Những năm gần đây người ta chứng kiến sự phát triển nhiều mô hình hoạt động dựa trên nguồn lực đám đông. Bạn có thể thuê nguồn lực đám đông, gây quỹ từ đám đông. Việc cho vay ngang hàng, kết nối người vay và người cho vay với nhau bùng nổ ở Mỹ thông qua các công ty như Prosper. Thậm chí có những công ty như NineSigma cũng cung cấp các nhà cải tổ làm thuê cho doanh nghiệp.

    Mới đây, một nhóm các nhà khoa học của Hewlett Packard (HP) đã thực hiện việc dự đoán doanh thu của các bộ phim dựa trên trí tuệ đám đông. Họ đã xây dựng thuật toán phân tích các bài đánh giá gửi lên Twitter sau đó thuê nhân lực từ Mechanical Turk để phân loại. Kết quả đáng kinh ngạc, Ví dụ: bộ phim The Crazies dự đoán đạt 16,8 triệu USD tại thị trường Mỹ vào cuối tuần đầu tiên, thực tế đạt 16,06 triệu USD; bộ phim Dear John dự đoán 30,71 triệu USD, thực tế đạt 30,46 triệu USD.

    Crowdsourcing không chỉ thích hợp cho các chiến dịch tiếp thị hay chỉ cho các công ty nhỏ hoạt động trên Internet. IBM đã nâng tầm crowdsourcing với dự án n. Fluent “thuê số đông” hơn 400.000 nhân viên ở 170 quốc gia để tạo bộ từ vựng công nghệ và nghiệp vụ gồm nhiều thứ tiếng, dự định sẽ phát triển thành sản phẩm dịch văn bản theo thời gian thực nhờ nguồn lực toàn cầu.

    Tạo kênh trao đổi đa chiều

    Thông thường, nhà thiết kế (thời trang...) có thể định hướng sở thích của công chúng. Nhưng nay, giữa doanh nghiệp và khách hàng cần có kênh trao đổi. Nghiên cứu các doanh nghiệp khai thác hiệu ứng mạng, giáo sư Thomas Eisenmann tại đại học Harvard cho rằng: “Doanh nghiệp đang hoạt động tốt với nền tảng Web 1.0 vẫn cần bổ sung tinh năng nối mạng xã hội, nếu không sẽ có nguy cơ bị công ty mới qua mặt”. Có thể ý tưởng kinh doanh mới nằm trong đầu những người gần gũi với sản phẩm và thương hiệu công ty. Ngày càng có nhiều công ty tạo diễn đàn trực tuyến mời gọi cộng đồng đóng góp ý kiến về mọi hoạt động của mình. Năm 2008, Starbucks đã đưa ra một sáng kiến quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ với website My Starbucks Idea, site này lấy ý kiến thành viên về những quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến họ.

    Lắng nghe các vấn đề của cộng đồng để tìm giải pháp hay lắng nghe khách hàng để cải tiến và làm hài lòng họ. Khi bạn có vấn đề, hãy nhờ đến đám đông

    ID: B1005_44