• Thứ Ba, 26/10/2010 09:35 (GMT+7)

    Phát triển thanh toán trực tuyến: Ngân hàng không thể ngoài cuộc

    Đại Nguyên - Hồng Vinh
    Vài năm trước, sự trì trệ của thanh toán trực tuyến (TTTT) được xem là một trong những tác nhân làm cản trở thương mại điện tử phát triển. Nay, TTTT tất yếu phát triển song hành với kinh doanh trực tuyến lại hấp dẫn các nhà đầu tư. Và ngành ngân hàng (NH) không thể ở ngoài cuộc.

    Kênh tạo nguồn thu

    Theo ông Thái Nguyễn Hoàng Nhã, Giám đốc Trung tâm Điện toán NH Đông Á (DAB), phần lớn nguồn thu của các NH thương mại cổ phần Việt Nam là từ lãi suất cho vay tín dụng. Tuy nhiên, việc cho vay thường có nguy cơ rủi ro cao hơn việc phát triển các dịch vụ (DV) tiện ích cho người dùng. DV tiện ích sẽ tạo nguồn thu không nhỏ cho NH nếu có số KH lớn... Điều này hoàn toàn phù hợp với xu thế chung của NH quốc tế là nguồn thu từ cho vay thấp hơn từ những DV tiện ích.  

    “Mức độ phổ biến của TTTT vẫn chưa cao do người dùng TTTT vẫn giới hạn trong phạm vi là giới trẻ, nhân viên văn phòng, người làm việc thuộc lĩnh vực công nghệ.... Bên cạnh đó, chiến lược quảng bá không đúng cách cũng sẽ làm hao tốn tài nguyên mà không thu lại hiệu quả như mong muốn. Việc thay đổi thói quen người tiêu dùng không thể làm một sớm một chiều, mà đó là một quá trình âm ỉ, dài hơi”, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Tổng giám đốc MobiVí.

    Từ năm 2005, DAB đã triển khai nhiều loại hình DV tiện ích, trong đó có TTTT, dựa trên nền Internet, điện thoại và điện thọai di động (ĐTDĐ)… Qua kênh giao dịch NH Đông Á điện tử, KH có thể thực hiện chuyển tiền, thanh toán hợp đồng và mua bán hàng hóa mà không cần phải đến các chi nhánh giao dịch. Hiện nay, lượng KH giao dịch và sử dụng các DV TTTT đạt con số 500.000 trong số 4 triệu tài khoản của DAD. Ông Nhã cho biết, thời gian qua, DAB chỉ tập trung vào các KH cá nhân và triển khai các DV như thanh toán điện thoại, điện, nước và mua hàng trên mạng. Và số lượng KH này liên tục gia tăng theo nhu cầu. Tuy nhiên, mức độ tăng cũng chưa tương xứng với tiềm năng của NH. DAB sẽ đẩy mạnh việc phát triển lượng KH này đạt con số 1 triệu (chiếm 40%) vào cuối năm 2010. 

    Theo đánh giá của NH TMCP Việt Á, đa số DN đều có nhu cầu về quản lý tài khoản và thực hiện TTTT nhằm nâng cao tốc độ và tính cạnh tranh trong thương mại. Đối với các KH cá nhân, tỷ lệ sử dụng thấp hơn do tâm lý e ngại về tính pháp lý, an toàn và nhiều công cụ thanh toán chưa thật sự tiện lợi cũng như mạng lưới chấp nhận thanh toán điện tử còn khá mỏng. Ông Võ Văn Khang, Phó Tổng giám đốc NH Việt Á cho biết, hạn chế thanh toán dùng tiền mặt sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho quản lý, tiết kiệm chi phí cho xã hội, nâng cao tính minh bạch. NH Việt Á đã triển khai các DV hỗ trợ TTTT cho các KH như: Internet Banking, SMS và Mobile Banking, Thẻ thanh toán thông minh Advance. Hai năm qua, NH Việt Á đã triển khai các DV thanh toán tiền điện, điện thoại và truyền hình cáp thông qua các công cụ thanh toán tự động như thẻ Advance, SMS, Internet hoặc đăng ký thu định kỳ. KH sau khi đăng ký có thể sử dụng các công cụ TTTT mà NH đang cung cấp để thanh toán các phí DV cơ bản hàng tháng hoặc đăng ký DV tự động TT. Hàng tháng NH sẽ tự động truy xuất thông tin phí điện, điện thoại, truyền hình cáp…, thanh toán cước hoặc xoá nợ và gửi hoá đơn về cho KH. 

    Ông Thái Nguyễn Hoàng Nhã.

    Ông Nguyễn Đăng Thanh, Phó Tổng giám đốc Sacombank cho biết, Sacombank đã triển khai DV chuyển khoản trong cùng hệ thống qua Internet. Hạn mức giao dịch trong ngày tối đa lên đến 500 triệu đồng đối với KH cá nhân và 4 tỷ đồng đối với KH DN. Sacombank đã triển khai DV thanh toán tiền điện cho Công ty Điện lực TP.HCM, cước điện thoại cố định và Internet cho Trung tâm Hỗ trợ KH và Quản lý cước VNPT tại TP.HCM. Sau khi KH hoàn tất giao dịch TT, các đối tác liên kết sẽ tự động gửi hóa đơn VAT cho KH.  

    Đối với KH DN, từ cuối tháng 8/2010, Sacombank đã triển khai thêm DV chi lương ngoài sản phẩm chuyển khoản trong hệ thống. Với DV này, DN có thể chủ động thanh toán chi lương hàng tháng qua Internet.

    Vẫn chưa phát triển đúng với tiềm năng?


    Ông Nguyễn Đăng Thanh.

    Ông Nhã cho biết hầu hết các KH trong nước chưa sẵn sàng giao dịch thanh toán qua Internet, họ còn e ngại sử dụng các DV này. Ông Nhã cũng thừa nhận, do NH và các nhà cung cấp DV chỉ mới đưa ra giới thiệu DV, sản phẩm mới mà chưa làm tốt phần quảng bá và tuyên truyền thói quen sử dụng để phát triển KH. Mặt khác, tuy hệ thống ATM của một số mạng liên kết các NH đã được kết nối nhưng vẫn chưa thật sự thông suốt, đây là một trở ngại lớn khiến KH cảm thấy không tiện dụng.  

    Chính vì thế, ông Nhã cho biết thời gian đầu, DAB chỉ tập trung phát triển KH cá nhân (số lượng nhiều, đa phần là giới trẻ, sinh viên, công chức và có sự hiểu biết nhất định về công nghệ) để quảng bá DV và thử nghiệm hệ thống, sau đó mới triển khai cho KH DN. Số lượng KH DN tuy ít nhưng giá trị giao dịch rất lớn, đặc biệt các DV thanh toán như: hợp đồng L/C (TT bằng thư tín dụng), chuyển khoản…, nếu triển khai không tốt thì nguy cơ rủi ro cao. 

    Theo ông Khang, các sản phẩm TTTT của các NH chiếm ưu thế là sản phẩm dễ đăng ký sử dụng, có tính an toàn hợp lý như ví điện tử, thẻ trả trước sử dụng một lần (Prepaid) hay thẻ ảo (Virtual card). Về mặt công nghệ, giải pháp đảm bảo an ninh giao dịch, các NH đều đã đầu tư rất kỹ. NH Việt Á cũng đã triển khai ví điện tử và chuẩn bị ra mắt hai sản phẩm ví điện tử mới là Webmoney và Mipay có khả năng tự cá thể hoá và chọn lựa DV.

    Hợp tác với ví điện tử: Lợi cả 4 bên

    Nhân viên hướng dẫn khách hàng giao dịch thẻ Sacombank.

    Hai năm trước đây, hàng loạt công ty kinh doanh ví điện tử ra đời được ví như “đường băng” để TTTT “cất cánh”. Nhưng không phải vậy! Lý do là còn rất nhiều yếu tố chưa cùng triển khai như: NH chưa sẵn sàng để nạp tiền qua Internet, ĐTDĐ; DV thanh toán chưa đa dạng, phong phú để thu hút người tiêu dùng chuyển đổi phương thức thanh toán; số lượng NH, các nhà cung cấp DV GTGT (NCCDV) (công ty điện, nước, điện thoại...) kết nối các ví quá ít đã hạn chế phạm vi nạp/rút tiền, thanh toán, thu/chi hộ hóa đơn...  

    Nay, mối quan hệ giữa NH và các nhà cung cấp ví điện tử là mối quan hệ cộng sinh và có lợi cho nhà cung cấp DV và người tiêu dùng. Sự hợp tác giữa NH và ví điện tử dưới hai hình thức: NH là đầu nạp/rút tiền của ví điện tử và ví điện tử là đối tác cung cấp DV TTTT (hóa đơn, cước phí...) cho NH. Người mua sử dụng ví điện tử để mua hàng trực tuyến thì phải nạp tiền vào, người bán sẽ rút tiền bán hàng từ ví điện tử ra... Tất cả quy trình nạp/rút này phải thông qua hệ thống NH có liên kết với ví.  

    “NH đang hướng đến là xây dựng sản phẩm dựa trên công nghệ không dây như thiết bị di động hoặc công nghệ NFC (Near Field Communication - chuẩn công nghệ giao tiếp khoảng cách gần, sử dụng cảm ứng từ trường giúp ĐTDĐ thay thế thẻ tín dụng, vé xe buýt tháng...). Các sản phẩm này sẽ thay thế đáng kể các DV thanh toán hiện nay được xây dựng theo phương thức kết nối thuần túy với hệ thống tài khoản KH tại NH”, ông Võ Văn Khang.

    Ở hình thức hợp tác thứ hai, NH kết nối với ví điện tử để cung cấp những tiện ích cho KH như: thanh toán các loại hóa đơn (điện, nước, điện thoại, cước taxi, truyền hình cáp, Internet …), mua hàng qua mạng, chuyển tiền... Hình thức này tận dụng nhiều nguồn kết nối sẵn có giữa các ví điện tử và NCCDV thay vì NH phải trải qua quá trình đàm phán để kết nối với từng nhà cung cấp DV. Mặc khác, nếu nhà cung cấp DV kết nối với NH, việc kết nối hoàn tất thì cũng chỉ phục vụ cho KH của NH đó. Trong khi nhà cung cấp DV chỉ cần kết nối với một ví điện tử là có thể phục vụ KH của tất cả các NH có kết nối với ví điện tử đó. Hình thức hợp tác này sẽ làm gia tăng lợi ích của các bên theo “cấp số nhân” và giảm thiểu tối đa thời gian và chi phí. 

    Theo thống kê, hiện có 6 DN có giấy phép kinh doanh ví điện tử (MobiVí, Payoo, VNPay, Vinapay, Smartlink và m_Service). Trong số này, MobiVí (www.mobivi.com) đã hoàn tất kết nối với 15 NH, trong đó kết nối lỏi, gắn kết tài khoản với 4 NH: VIB, DAB, Lien Viet Bank và Techcombank. KH có thể nạp/rút tiền từ tài khoản NH vào tài khoản ví điện tử và ngược lại ngay tức thì. 11 NH còn lại KH nạp tiền tại quầy hoặc Internet Banking, ATM của các NH đó.  

    Payoo (www.payoo.com) hoàn tất kết nối với Vietcombank và DAB (Vietinbank, VIB, HD Bank sẽ triển khai từ đầu tháng 9/2010) và đang tiến hành kết nối kỹ thuật với Banknet để người dùng ví điện tử Payoo thực hiện các giao dịch từ tài khoản của 16 NH thông qua hệ thống kết nối này. MobiVí và Payoo đã triển khai các dịch vụ như: thanh toán hóa đơn điện, nước, Internet, cước điện thoại, điện thoại di động, truyền hình cáp...

    ID: B1009_32