• Thứ Bảy, 02/10/2010 15:00 (GMT+7)

    Doanh nghiệp & phòng vệ thương mại

    Quỳnh Anh
    “Doanh nghiệp (DN) Việt Nam còn thiếu hiểu biết về luật để tự vệ! Hàng nội sẽ yếu thế nếu DN không biết cách bảo vệ mình…!”, theo TS Cao Sĩ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam.

    Chưa vận dụng luật để tự vệ !

     

    Hàng ngoại tràn ngập thị trường nội địa.

    Có 4 kênh nhập hàng hoá nước ngoài vào Việt Nam. Đó là đường chính ngạch, tiểu ngạch, tạm nhập tái xuất, và… nhập lậu qua biên giới. Ngoài ra, còn có các hình thức khác (như quà tặng, hàng xin phép thử nghiệm, hàng giả danh “ từ thiện”...). Thống kê về số lượng cho thấy, tỷ lệ hàng nhập khẩu (NK) phục vụ cho sản xuất thiết bị và hàng nguyên liệu chiếm hơn 90%.

    Theo TS Cao Sĩ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, hàng NK vào ồ ạt sẽ gây sức ép cạnh tranh gay gắt trên cả 3 cấp độ: sản phẩm, DN và tổng thể quốc gia. Những hàng hoá dịch vụ sức cạnh tranh yếu sẽ phải thu hẹp sản xuất kinh doanh hoặc có nguy cơ phá sản, người lao động thiếu hoặc mất việc làm. Chính sách pháp luật và quản lý vĩ mô nếu không được can thiệp kịp với lộ trình cam kết và diễn biến của thực tế phức tạp sẽ làm trở ngại cho sản xuất, kinh doanh. Hàng nhập khẩu nhiều thì thị trường sẽ phải phụ thuộc nhiều vào nước ngoài. Việc dự báo không chính xác, kiểm soát và xử lý không kịp thời sẽ làm thị trường bất ổn, có thể dẫn đến khủng hoảng về tài chính, kinh tế.

    Hệ thống pháp luật của Việt Nam về công cụ phòng vệ thương mại đã được ban hành và đang được bổ sung hoàn chỉnh. Kết quả thực hiện tự vệ thương mại so với yêu cầu thực tế và chủ trương đề ra chưa được đáp ứng. Các hiệp hội và DN Việt Nam chưa nắm vững hết nội dung và quyền sử dụng các điều kiện cụ thể, các thủ tục, phương pháp và kỹ năng, trình độ cần thiết để hiểu và sử dụng các công cụ tự vệ này.

    Đại diện cho ngành công nghiệp trong nước khởi kiện phải chiếm ít nhất 25% sản lượng và các nhà sản xuất thể hiện quan điểm đối với việc khởi kiện phải chiếm hơn 50% sản lượng của ngành sản xuất nội địa.

    Luật pháp quốc tế về cạnh tranh

    Ông Vũ Bá Phú, Phó cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công Thương cho biết, trong quá trình hàng hoá nước ngoài xâm nhập thị trường Việt Nam, phía nước ngoài không loại trừ các hành vi cạnh tranh không lành mạnh như bán phá giá, bán hàng hoá được trợ cấp hoặc lợi dụng thời cơ ồ ạt tràn vào thị trường Việt Nam. Tình trạng này đe doạ đến sự tồn tại của các DN trong nước, dẫn đến nguy cơ “thua ngay trên sân nhà”. Ghi nhận cho thấy trong quá trình thực thi pháp luật chống bán phá giá, chống trợ cấp của các DN Việt Nam, đến nay mới có một vụ tự vệ duy nhất. Đó là... mặt hàng kính nổi nhập khẩu từ nhiều nước…

    Luật sư Trần Hữu Huỳnh, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cũng cho rằng: “Chúng ta không thể bình chân như trước mà phải quan tâm đến các yếu tố phòng vệ, tự vệ (trong khuôn khổ cam kết khi gia nhập tổ chức thương mại thế giới tháo bỏ dần dần hàng rào thuế quan đối với hàng hoá nước ngoài)…”.

    Ở Hoa Kỳ và một số nước, khi khởi kiện chống bán phá giá hoặc chống trợ cấp thì hồ sơ phải có thông tin của nguyên đơn, mô tả về hàng hoá và nhà sản xuất xuất khẩu, đưa các bằng chứng về bán phá giá hoặc trợ cấp; bằng chứng về thiệt hại thực tế. Các DN phải hiểu được cơ chế kiện chống bán phá giá và chống trợ cấp. Các DN gia nhập vào các Hiệp hội và phối hợp với nhau trước khi đệ đơn kiện, để thu thập thông tin từ nhau, đáp ứng vị thế khởi kiện. Ngành công nghiệp nội địa phải có nhóm luật sư hoặc luật sư thương mại chuyên nghiệp.

    Quy trình khởi kiện

     

    Ông James Lockett, Cố vấn cao cấp của Công ty Luật Baker&Mckenzie (Mỹ) cho biết, ở Mỹ các cá nhân hoặc nhóm có quyền khởi kiện (gọi là các bên liên quan). Theo Luật Hoa Kỳ thì một nguyên đơn có thể là nhà sản xuất trong nước hoặc bán hàng (không phải là nhà bán lẻ) tại thị trường Hoa Kỳ, các sản phẩm tương tự được sản xuất tại Hoa Kỳ, các Hiệp hội hoặc tổ chức được công nhận. Nguyên đơn cũng có thể là những nhóm người lao động đại diện cho ngành sản xuất hoặc bán hàng (không tính các nhà bán lẻ) hoặc các hiệp hội thương mại kinh doanh, có đa số các thành viên là các nhà sản xuất hoặc bán hàng tại Hoa Kỳ.

    Ông James cho biết, hồ sơ khởi kiện phải được nộp với tư cách là đại diện cho các bên liên quan trong nước, bao gồm nhà sản xuất hoặc hiệp hội. Thông thường, những người khởi kiện là một nhóm được hình thành theo từng vụ việc.

    Các DN cần phải thu thập các bằng chứng về việc bán phá giá và thiệt hại; xác định phạm vi sản phẩm bị khởi kiện; chuẩn bị đơn kiện phù hợp với yêu cầu của cơ quan điều tra và theo quy định của pháp luật. Hồ sơ yêu cầu cần gửi đến cho các cơ quan chính phủ có liên quan để nguyên đơn có thể làm việc với các cơ quan có liên quan trong các bước tiếp theo của quá trình tự vệ.

    Sau khi soạn thảo xong đơn yêu cầu và trước khi nộp đơn yêu cầu chính thức, các nhà sản xuất nội địa và luật sư tư vấn liên hệ với cơ quan điều tra. DN Việt Nam nên đề nghị phía Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương hỗ trợ trước khi soạn thảo đơn yêu cầu.

    “Các thông tin cần được giữ bí mật và một đơn yêu cầu phải được chuẩn bị tốt, đáp ứng các tiêu chí: nhận thức, tính đúng đắn, sự đầu tư, hợp tác, mục đích, trung thực và nhất quán, quan trọng là bằng chứng. Chống bán phá giá/trợ cấp sẽ không được áp dụng nếu không có các bằng chứng xác thực”, ông James nhấn mạnh.

    ID: B1009_74