• Thứ Tư, 01/12/2010 14:01 (GMT+7)

    Đổi mới khoa học công nghệ: Để đi vào cuộc sống…

    Hải Anh
    “Các chương trình phát triển kinh tế, xã hội của Nhà nước đều đặt ra mục tiêu đổi mới khoa học công nghệ (KHCN), nâng cao giá trị gia tăng, tăng cường chất xám… Nhưng làm thế nào để khẩu hiệu, nghị quyết đó đi vào thực tế cuộc sống chứ không khéo lại trở thành phong trào…!”, Phó giám đốc, Sở Công Thương TP.HCM, Trần Vinh Nhung.

    Cần đi vào thực tế

    Ông Trần Vinh Nhung, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM nhận xét rằng khẩu hiệu “KHCN, giáo dục là quốc sách hàng đầu” đã được nói nhiều năm rồi. Tuy nhiên, khi hội nhập với quốc tế, chúng ta đều thấy năng lực cạnh tranh của Việt Nam yếu kém cả về hàm lượng KHCN và giá trị gia tăng sản phẩm… Nhìn bề ngoài, tưởng chừng Việt Nam có chỉ số tăng trưởng cao hơn các nước, nhưng về giá trị hàng hóa thì chưa thực sự cao.

    “Do đầu tư cho KHCN thấp nên năng suất lao động của chúng ta còn thấp, thấp hơn từ 2-15 lần so với các nước Đông Nam Á, chất lượng hàng hóa kém cạnh tranh và giá thành còn cao”, PGS-TS-Nhà giáo nhân dân Huỳnh Văn Hoàng.

    Theo ông Nhung, Việt Nam chưa có những chuyển dịch căn bản trong cơ cấu kinh tế, chưa thoát khỏi trình độ công nghiệp cơ khí cổ điển mà vẫn nặng về lắp ráp, gia công bên ngoài, lệ thuộc vào các DN nước ngoài. Trong quá trình chuyển dịch kinh tế cạnh tranh chưa cao, các giải pháp hỗ trợ chưa đủ mạnh, chưa tạo được đột phá, chuyển dịch cơ cấu nội bộ của các ngành kinh tế còn chậm…

    Để hội nhập sâu vào kinh tế toàn cầu, đặc biệt là nền kinh tế tri thức, sản phẩm dịch vụ của Việt Nam phải hợp chuẩn thế giới… muốn vậy DN phải ứng dụng công nghệ vào kinh doanh và xây dựng thành công thương hiệu…

    Đầu tư tương xứng

    PGS-TS-Nhà giáo nhân dân Huỳnh Văn Hoàng, Viện trưởng Viện KH&CN Phương Nam cho biết, vốn đầu tư cho KHCN của ta còn thấp, chưa tương xứng. Theo tính toán của các nhà khoa học, nếu nước nào chi cho KHCN khoảng 1-2% GDP thì KHCN của nước đó đóng góp cho nền kinh tế, xã hội khoảng 30 đến 40% GDP. Còn chi trên 3% GDP thì mức đóng góp đạt trên 80% GDP, tức là hầu hết các sản phẩm của xã hội đều mang hàm lượng chất xám cao, do KHCN mang lại.

    Ở Việt Nam, nhà nước đầu tư cho KHCN còn thấp, khoảng 2% tổng chi ngân sách, chưa đến 1% GDP! Các DN Việt Nam, đa số đều là DN nhỏ và vừa, năng lực tài chính yếu, khả năng đầu tư đổi mới công nghệ hạn chế. Phần lớn DN chỉ sản xuất vài loại sản phẩm theo chu trình khép kín từ khâu thiết kế đến thành phẩm. Đầu tư thấp cũng hạn chế khả năng áp dụng các giải pháp KHCN để tạo ra hàng hóa có năng suất và chất lượng cao, giá thành thấp… Trang thiết bị, trình độ công nghệ lạc hậu do cũng chậm được đổi mới.

    Theo ông Hoàng, trên 75% thiết bị, máy móc của các DN thuộc thế hệ của những năm 60 thế kỷ trước, trong đó 70% đã hết khấu hao và gần 50% máy cũ đã được tân trang lại. Trình độ công nghệ của chúng ta lạc hậu so với các nước phát triển gần nửa thế kỷ… Năm 2007 Việt Nam đầu tư cho KHCN bình quân 5USD/ đầu người, trong khi Hàn Quốc khoảng 1.000 USD, còn ở Trung Quốc năm 2004 đã là 20 USD. Ở Việt Nam, tỷ lệ đầu tư cho KHCN từ ngân sách nhà nước so với các DN ngoài nhà nước là 5:1, còn ở Trung Quốc là 1:3.

    Những hỗ trợ của TP.HCM

    Thạc sỹ Trương Thùy Trang, Phó giám đốc Sở KHCN TP.HCM cho biết, nhằm nỗ lực đưa vào ứng dụng các tiến bộ KHCN, sở KHCN TP.HCM đã và đang triển khai một số chương trình hỗ trợ cho DN như sau:

    • Chương trình nâng cao năng suất hội nhập: Là chương trình ứng dụng các công cụ quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa. DN có mong muốn, có nhu cầu ứng dụng các tiến bộ khoa học cũng như các công cụ quản lý của nhà nước sẽ được hỗ trợ một phần. Hoạt động hỗ trợ đó bao gồm chi phí tư vấn, chuyên môn đối với ứng dụng tiến bộ KH kỹ thuật...

    • Chương trình đổi mới công nghệ công nghiệp: Trong chương trình này, Sở KHCN sẽ hướng dẫn kỹ năng soạn thảo, ký kết các hợp đồng về chuyển giao công nghệ, thông tin các kết quả nghiên cứu khoa học để DN có thể chuyển giao, tạo điều kiện cho DN chuyển giao. Sở còn hỗ trợ thông tin về những quy định, chính sách của Nhà nước. Ví dụ: DN nên thành lập quỹ hỗ trợ và phát triển KHCN. Quỹ này đã có Nghị định Chính phủ ban hành nhưng đến nay số DN đăng ký để hình thành quỹ chưa có. Khi hình thành quỹ này DN sẽ có lợi ích trong hoạt động sản xuất kinh doanh, tăng sức cạnh tranh.

    • Hỗ trợ DN sản xuất, chế tạo thiết bị với chi phí thấp: Sở KHCN có một hệ thống các thiết bị máy móc gọi là Trung tâm Thiết kế Chế tạo. DN cần chế tạo trang thiết bị, máy móc có thể liên hệ với Sở và các DN có thể sử dụng các trang thiết bị của Nhà nước để thiết kế chế tạo các khuôn mẫu hoặc những sản phẩm theo như kết quả nghiên cứu khoa học của Nhà nước.

    • Quỹ phát triển khoa học công nghệ: DN có thể tiếp cận với quỹ phát triển KHCN để vay vốn tổ chức sản xuất, với hình thức tín chấp bằng tài sản trí tuệ (bằng sáng chế).

    ID: B1010_10