• Thứ Ba, 22/02/2011 14:32 (GMT+7)

    Đào tạo CNTT phải chuyên biệt

    Tân Khoa
    Để có thể triển khai Đề án “Đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về CNTT” mà Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành cuối tháng 9/2010, một trong những vấn đề hết sức quan trọng là nguồn nhân lực.

    Phát biểu tại hội nghị triển khai Đề án ngày 3/12/2010 tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã thẳng thắn đề cập: Để cải thiện chất lượng nguồn nhân lực, thay vì chờ đợi các trường đại học (ĐH), cao đẳng (CĐ) thì các doanh nghiệp cần trực tiếp tham gia để thực hiện kết nối cung - cầu nhân lực bằng phương tiện kinh tế. Doanh nghiệp cần nhân lực thì yêu cầu các cơ sở đào tạo và phải hợp tác, trả tiền thì sẽ nhận được cái mình muốn.

    Tuy nhiên, để làm được điều đó cần phải thành lập một trung tâm dự báo về nguồn nhân lực CNTT. Trung tâm này có thể thành lập theo hình thức là đơn vị sự nghiệp hoặc giao cho các hiệp hội, thuê doanh nghiệp thực hiện theo hình thức đấu thầu. Cũng về vấn đề này, một đại diện của Microsoft đã bày tỏ mong muốn Chính phủ Việt Nam có được một tầm nhìn lâu dài, rõ ràng cho ngành CNTT. Đồng thời, Chính phủ cũng nhận ra được lỗ hổng giữa kỹ năng hiện có của nhân lực CNTT và yêu cầu của thị trường, và hiểu rõ sự phát triển của nguồn nhân lực là ưu tiên hàng đầu để tiến tới mục tiêu cho ngành CNTT năm 2020.

    Vậy thì các cơ sở đào tạo CNTT phải làm gì cho những đòi hỏi đó? TS Bùi Thế Duy - Chủ nhiệm Khoa CNTT của ĐH Công nghệ - ĐHQG Hà Nội cho biết, với cách thức đào tạo như nhiều năm qua thì nguồn nhân lực CNTT mới chỉ có kiến thức thuần túy mang tính chuyên ngành của mình, nhưng còn thiếu rất nhiều kỹ năng, kiến thức về các chuyên ngành khác. Những kiến thức, kỹ năng đó càng đặc biệt quan trọng với ngành dịch vụ CNTT, một ngành còn khá mới ở Việt Nam song đang có xu hướng tăng lên trên thế giới.

    Ông cho biết, từ 2 năm nay, IBM cùng một số tập đoàn đa quốc gia đã hợp tác với các trường ĐH; trong đó có ĐHQG Hà Nội và ĐHQG TPHCM, để giới thiệu chương trình đào tạo về dịch vụ CNTT. Hầu hết các trường ĐH hàng đầu trên thế giới đều triển khai chương trình cử nhân dịch vụ CNTT. Nếu Việt Nam chậm chân sẽ bị tụt hậu về CNTT so với thế giới. Các trường ĐH có ngành CNTT cần quan tâm đến định hướng dịch vụ CNTT, giúp đào tạo tốt hơn theo nhu cầu xã hội. Điều đó có nghĩa các trường cần chuẩn bị cho sinh viên những kỹ năng và kiến thức để hướng đến những công việc về CNTT có định hướng quản lý và kinh doanh.

    Từ tháng 1/2010, ĐHQG TPHCM đã triển khai mô hình đào tạo theo nhu cầu xã hội (CDIO) và CNTT là một trong hai ngành học đã được lựa chọn đầu tiên. Tại hội nghị tổng kết về CDIO trong hai ngày 13 và 14/12/2010, TS Nguyễn Đức Nghĩa, Phó giám đốc ĐHQG TPHCM cho biết, cái được của mô hình này là sự thay đổi nhận thức của giảng viên và sinh viên. Nhờ đó, chương trình đào tạo phải thay đổi để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Với CNTT, sự thay đổi đang diễn ra hàng tháng, hàng năm và những yêu cầu của doanh nghiệp về kỹ sư, cử nhân CNTT cũng thay đổi nhiều. Do vậy nhà trường phải nhanh chóng thích ứng. Tuy nhiên, khó khăn trước hết là nhận thức của người thầy và cán bộ quản lý. Bản thân từng người thầy, từng cán bộ quản lý phải chấp nhận sự thay đổi đó. Thứ hai là phải có kinh phí nhất định để có thể bù đắp khoản thu nhập của những người thầy tham gia vào quá trình thực tiễn đó khi họ không giảng dạy mà dành thời gian đầu tư nghiên cứu và áp dụng phương pháp mới.

    Về phía các nhà tuyển dụng, có thể thấy quan điểm chung là chất lượng nhân lực CNTT và thị trường nhân lực CNTT trong nước còn hạn chế, khó đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp. Cụ thể hơn, đó là khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh kém, yếu trong kỹ năng làm việc nhóm, kiến thức thực tế cũng như khả năng tư duy sáng tạo chưa cao... Về vấn đề này, đại diện của một số trường ĐH đã đổ lỗi cho mức học phí thấp mà họ đang phải áp dụng và như thế thì khó lòng có thể đầu tư cơ sở vật chất tương xứng, tránh được chuyện học “chay”.

    Tuy nhiên, TS Hoàng Lê Minh - Viện trưởng Viện Công nghiệp Phần mềm và Nội dung số lại đưa ra sự so sánh giữa CNTT nói chung và công nghiệp phần mềm (CNPM) nói riêng với ngành công nghiệp ôtô. Thực tế là trong nhiều năm qua, ngành công nghiệp ôtô của thế giới đã sản xuất được các loại xe rất tiện dụng cho người sử dụng và người ta chỉ cần biết lái mà không cần biết sửa chữa như những năm 1960 – 1970 trở về trước. Như thế, việc đào tạo nguồn nhân lực của ngành công nghiệp này là đào tạo lái xe, đào tạo thợ sửa xe hay đào tạo nhà thiết kế xe?

    Qua sự so sánh kể trên, ông Minh cho rằng việc đào tạo nhân lực CNTT của chúng ta hiện đang quá ôm đồm và không có định hướng đặc thù. Bởi vậy, việc đào tạo nhân lực CNTT phải được chuyên nghiệp hóa và tách bạch rõ ràng các công đoạn thay vì nói quá nhiều đến số lượng nhân lực. Với một triệu nhân lực cho ngành CNTT-TT từ nay cho đến năm 2020 đang được đề cập và kỳ vọng, với cách thức đào tạo hiện nay thì ai có thể sử dụng được họ?

    ID: B1101_6