• Thứ Năm, 09/06/2011 09:05 (GMT+7)

    Thị trường Nhật Bản: Am hiểu tập quán, dễ thành công

    Quỳnh Anh
    Hiệp định Thương mại Toàn diện Nhật Bản – ASEAN (ký ngày 1/4/2008) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Việt Nam-Nhật Bản (ký ngày 25/12/2008) đã mở ra nhiều cơ hội kinh doanh cho DN Việt Nam. Tuy nhiên, giá trị kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tại thị trường Nhật Bản so với các nước khác chiếm tỷ trọng nhỏ do DN Việt Nam chưa am hiểu thị trường, tập quán kinh doanh… của thị trường này.

    Chưa am hiểu thị trường Nhật

    Việt Nam (VN) - NB (NB) cam kết trong vòng 10 năm (từ ngày Hiệp định thương mại được ký), 92% kim ngạch Thương mại hai chiều sẽ được miễn thuế hoàn toàn. NB sẽ miễn thuế 95% các mặt hàng xuất khẩu (XK) của Việt Nam, đồng thời Việt Nam cũng miễn thuế 88% mặt hàng XK của NB.

    Theo ông Võ Thanh Hà, đại diện Vụ Thị trường châu Á - Thái Bình Dương, Bộ Công Thương, người từng nghiên cứu thị trường Nhật, để cung cấp và hỗ trợ thông tin về thị trường này đến DN trong nước cho biết: “Thị trường XK của NB năm 2009 dù bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng kinh tế nhưng cũng đạt hơn 1.000 tỷ USD. Trước đó, khi nền kinh tế bình ổn, XK tại đây đạt 1.400 tỷ USD. Dân số NB là 128 triệu người nên cũng là thị trường tiêu dùng rất lớn… Đó là những thông tin đáng giá để các DN XK hàng hóa của VN nghiên cứu tham gia thị trường này”.

    Ông Nguyễn Tân Thành, Phó Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), kiêm Giám đốc VCCI, chi nhánh TP.HCM cho biết, chỉ số XNK năm 2009 của VN - NB đạt gần 14 tỷ USD: năm 2010, XNK 2 nước đạt gần 16,9 tỷ USD… Xét về cán cân XNK từ các nước vào VN thì Nhật là nước có chỉ số cân bằng, VN không phải nhập siêu từ thị trường này.

    Đầu tư NB hiện đứng thứ 3 so với các nhà đầu tư khác trên thế giới vào VN. Nhưng xét về số vốn thực hiện các dự án tại VN thì Nhật lại đứng đầu. Nhật đầu tư trải đều trên các vùng, miền, địa phương của Việt Nam. Đặc biệt, Nhật là nước chuyển giao công nghệ, kỹ thuật mạnh vào Việt Nam…

    Tuy nhiên, thị phần hàng hóa Việt Nam XK vào thị trường Nhật vẫn còn rất khiêm tốn, năm 2009 mới đạt 1,9% tổng kim ngạch nhập khẩu của NB. Năm 2010, mức XK vào Nhật có tăng nhưng cũng chỉ đạt trên 2%. Trong khi đó, năm 2007 thị phần hàng hóa của Trung Quốc tại Nhật đã đạt 20,5%, Thái Lan 2,94%, Malaysia 2,8%...

    Chú ý khi làm ăn với Nhật

    + Khi đối tác Nhật trao danh thiếp, các DN nên cầm trên tay hoặc để vào trong hộp chứa danh thiếp thể hiện sự trân trọng. Khi trao danh thiếp lại cho họ, DN nên quay tên mình về phía người nhận…

    + Người tiêu dùng Nhật Bản vốn rất khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm. Do vậy, các DN khi xuất khẩu sang Nhật hãy tìm hiểu tiêu chuẩn của họ. Trước khi xuất hàng sang nước này, các DN nên gửi mẫu qua cho họ kiểm tra chất lượng trước, đừng vội vàng gửi hàng qua khi hàng chưa kiểm định.

    + Trước khi sang Nhật, DN cần tìm hiểu thông tin khách hàng để rút ngắn thời gian trao đổi, đi vào trọng tâm. Nếu tham dự hội chợ tại Nhật thì nên gửi thư mời cho đối tác trước và bố trí thời gian tiếp đón họ. Nếu đến nơi mới gọi điện mời, họ sẽ không đến và đánh giá không hay về mức độ tin cậy của DN…

    Nắm bắt thông tin

    Ông Hà cho rằng, xu hướng mở rộng liên kết kinh tế khu vực sẽ ngày càng chặt chẽ. Do vậy, các DN hiểu thị trường Nhật để làm ăn với họ là cần thiết. Hai nền kinh tế Việt Nam - NB có tính chất bổ sung cho nhau. ví dụ: NB có rất nhiều tiềm năng về tài chính và kỹ thuật nhưng VN lại thiếu; Nguồn lao động của Nhật hiện đang rất thiếu thì Việt Nam rất nhiều…

    Kim ngạch XK của Việt Nam sang NB hiện nay còn khiêm tốn là do các DN trong nước chưa nắm bắt lợi thế, khắc phục những khó khăn khi thâm nhập thị trường này. Để tiếp cận được thị trường Nhật, trước tiên các DN phải nắm bắt đầy đủ thông tin về thị trường này.

    Một trong những lĩnh vực tiềm năng tại Nhật là sản phẩm cơ khí. Có những lĩnh vực tại Nhật chiếm hơn 80% mặt hàng là sản phẩm cơ khí. Trước đây, Trung Quốc là thị trường XK nhiều mặt hàng cơ khí sang Nhật. Nhưng nay do mặt hàng này có hàm lượng công nghệ thấp nên Trung Quốc không khuyến khích đầu tư. NB cũng không khuyến khích phát triển sản phẩm có hàm lượng công nghệ thấp nên đã tạo ra “ngách thương mại” cho Việt Nam.

    Ngành phần mềm (PM) cũng cho thấy nhiều tiềm năng xuất khẩu. Trước đây, Nhật đặt gia công PM chủ yếu từ Trung Quốc và Ấn Độ; nay có xu hướng chuyển dần qua Việt Nam. Ngoại trừ những phần mềm đặc thù, rất đặc biệt chưa thể làm ở Việt Nam, còn lại các phần mềm khác Việt Nam đều có cơ hội tham gia thị trường Nhật một phần do ưu thế giá nhân công so với Trung Quốc và Ấn Độ.

    Tuy nhiên, DN cần chú ý đến vấn đề tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm. Hàng công nghiệp chế tạo của Việt Nam XK sang Nhật thường gặp một số khó khăn về tiêu chuẩn kỹ thuật vì các tiêu chuẩn công nghiệp của Nhật (JIS) có nhiều điểm riêng biệt khác với tiêu chuẩn quốc tế, trong khi hầu hết các công ty của Việt Nam sản xuất theo tiêu chuẩn trong nước hoặc quốc tế.

    “Muốn có được đơn hàng của Nhật, các DN phải hiểu biết thấu đáo về tập quán kinh doanh của họ, kiên trì, chờ đợi không nên nóng vội, nản lòng mà bỏ cuộc”, ông Võ Thanh Hà.

    Chú ý tập quán kinh doanh

    Bộ Công Thương cho rằng, các DN Việt Nam cần chú ý đến tập quán kinh doanh của người Nhật. Các DN NB rất trọng chữ “tín” nên họ tìm hiểu bạn hàng rất kỹ rồi mới quyết định làm ăn. Thời gian đầu họ đặt hàng rất ít, nhưng nếu tạo được lòng tin, đơn hàng sẽ đến một cách ổn định trong những lần tiếp theo. Nhiều DN Việt Nam, đặc biệt là các DN nhỏ và vừa, còn thiếu thông tin về thị trường, kinh nghiệm làm ăn với Nhật cũng như chưa hiểu thấu đáo về văn hóa, tập quán kinh doanh của Nhật.

    Hàng hóa vào thị trường Nhật phải trải qua nhiều khâu lưu thông phân phối nên đến tay người tiêu dùng có giá bán khá cao so với giá nhập khẩu. Ông Hà nêu ví dụ: Một số DN Việt Nam sai lầm khi thấy tại Nhật, sản phẩm của mình được bán với giá hàng trăm USD (trong khi giá giao hàng chỉ vài chục USD) đã vội vàng nâng giá chào hàng lên. Họ không biết rằng, lợi nhuận phân phối sản phẩm đó đã được phân chia cho nhiều hệ thống phân phối rồi mới đến tay người tiêu dùng…

    ID: B1103_64