• Thứ Ba, 28/06/2011 08:44 (GMT+7)

    Tư liệu học tập điện tử: Cần thêm sự tỉ mỉ!

    Hải Thanh
    Giáo sư Lê Tang Hồ hiện đang giảng dạy về học tập điện tử tại Trường đại học Moncton, Canada. Trong dịp gặp gỡ TGVT B, ông đã chia sẻ nhiều điều với mong muốn phát triển học tập điện tử tại Việt Nam...
     

    Tư liệu phức tạp và thiếu minh họa

    Trong một dịp về Việt Nam, giáo sư Hồ đã đến vài nhà sách lớn để mua sách giáo khoa, đĩa CD hướng dẫn và sách truyện Tiếng Việt… “theo yêu cầu đứa cháu học lớp 6”. Trở về Canada, niềm vui có quà cho cháu nhanh chóng tan biến bởi cháu than thở với ông rằng không thích, không hiểu các tài liệu ông mua. Thì ra sách có quá nhiều nội dung, đầy chữ, thiếu hình ảnh minh họa hay mô phỏng… Ngữ pháp câu phức tạp, không lôi cuốn, khiến cháu xem không hiểu...

    Từ sự cố này, vị GS cất công vào mạng tra cứu, tìm giáo trình, giáo án giảng dạy cả cho người lớn, trẻ em, người nước ngoài… của trong và ngoài nước để so sánh. Ông nhận thấy, tư liệu, giáo trình điện tử và in của Việt Nam hầu hết đều thiếu sự tỉ mỉ trong: quản trị nội dung, màu sắc, hình ảnh, cỡ chữ… Trong khi chính những yếu tố giúp lôi cuốn, thu hút người học- người đọc, giúp họ cảm thụ nhanh, nhớ lâu… 

    “Tư liệu, sách, truyện, bài giảng điện tử nên chia theo đối tượng: trẻ em, người lớn và người nước ngoài… để phù hợp với từng đối tượng”

    GS dẫn chứng: Trong một cuốn sách của Việt Nam viết: Hoa hồng đẹp rực rỡ, nhưng không kèm hình ảnh hoa hồng. Những bài giảng trong CD, người dạy cũng truyền đạt nội dung y như trong sách mà không thiết kế bài giảng, đưa hình ảnh hoa hồng minh họa nên học sinh (chưa từng nhìn thấy hoa hồng) khó hình dung “bông hoa hồng” là cái gì và đặc tính “đẹp rực rõ” là thế nào?!

    “Có những giáo trình, giáo án được xây dựng không chuẩn, thiếu tính lôi cuốn, gây cảm giác nhàm chán và người học bị sao nhãng. Tôi cũng thấy các tài liệu dạy văn phạm cho người ngoại quốc trên mạng thiếu link ẩn có hình ảnh. Trong khi đó các link như vậy giúp người học dễ tìm kiến những diễn giải chi tiết về ngữ pháp của từ...”, GS nhận xét.

    Theo GS, với ca dao, tục ngữ, thành ngữ thì người học - người đọc phải ít nhiều am hiểu cuộc sống, có kiến thức tương đối sâu để hiểu hết ngữ nghĩa đúc kết đầy tinh túy đó. Người học - người đọc là người nước ngoài, vốn từ và sự am hiểu về Việt Nam hạn chế nên tư liệu, bài học, sách, truyện… cần được bổ sung các diễn giải này và sắp xếp khoa học. Bài giảng hoặc tư liệu, sách, truyện, bài giảng điện tử nên chia theo đối tượng: trẻ em, người lớn và người nước ngoài…

     

    GS Lê Tang Hồ hiện đang hướng dẫn một số sinh viên Việt Nam làm luận văn thạc sĩ về xây dựng giáo trình, giáo án điện tử. Yêu cầu đưa ra là: các sinh viên phải thiết kế 100 bài giảng điện tử khác nhau.

    Cần nghiên cứu, thực nghiệm

    Dựa trên kinh nghiệm làm việc tại Canada, GS cho biết: Canada đã nghiên cứu kiến thức thu nhận hỗ trợ cho việc sọan giáo án điện tử. Họ nghiên cứu tỉ mỉ, phối hợp ngành khi xây dựng bài giảng để sách, truyện… mang tính giáo dục, khoa học và hiệu quả. Chẳng hạn về màu sắc: Mắt người có 2 loại tế bào, tế bào để thấy hình đen trắng và tế bào thấy hình động. Trong tế bào hình động có tế bào hình nón (thường bắt màu đỏ) và hình que… Các nhà nghiên cứu Canada đo được tế bào hình nón nhiều vô cùng trong mắt con người. Do vậy, nếu muốn người học- đọc không mỏi mắt khi theo dõi bài giảng điên tử, nên hạn chế dùng màu đỏ mà sử dụng màu êm dịu như màu xanh da trời…

    “Học tập tại Canada luôn tuân thủ nguyên tắc: đi từ tổng quát đến chi tiết, từ xa đến gần, từ rộng đến hẹp, khi lặp lại phải khéo léo sao cho người học nhớ, tránh sao nhãng, nhàm chán. Nhìn chung, mỗi một sản phẩm tin học giáo dục của Canada đều trải qua quá trình thực nghiệm”, ông Hồ chia sẻ.

    Học tập điện tử tại Canada

    Tại Canada, bất cứ học cái gì có sử dụng kỹ thuật hỗ trợ đều được xếp vào khái niệm “học tập điện tử”.

    Có 4 hình thức học tập điện tử được sử dụng thông dụng, gồm:

    Học trên mạng (học tập đồng bộ). Đây là là hình thức học tập cao cấp nhất. Người ta thiết kế một phòng học, trong đó có gắn rất nhiều màn hình trên tường với nhiều camera…

    Trong phòng học có người học, người chủ tọa, người diễn thuyết... Tất cả cùng hướng về những màn hình treo trên tường. Song song đó, tại nhiều điểm học khác cách hàng ngàn Km cũng đồng thời tổ chức lớp học như vậy…

    Ở mỗi phòng học, người học cảm nhận lớp học không có khoảng cách địa lý, mọi người như đang cùng học, thoải mái trao đổi, chia sẻ vấn đề… Điều đặc biệt là, tuy lớp học diễn ra trên mạng nhưng hệ thống hiện đại nên không bị đứt quãng do đường truyền hay do sự cố nào khác…

    Phòng học được đầu tư cả triệu USD, gồm trang thiết bị, máy móc, đường truyền cáp quang. Trong đó đường truyền cáp quang được Chính phủ Canada ưu tiên dành riêng cho hoạt động giáo dục.

    Học tập không đồng bộ. Với hình thức này, chi phí đầu tư ít tốn kém hơn. Lớp học vẫn diễn ra trên mạng nhưng không đòi hỏi học viên phải học cùng lúc. Bài học vẫn được gửi đi, trao đổi, trả lời, chấm điểm…

    hoàn toàn trên mạng. Với hình thức này, việc quản trị nội dung bài học phải được nghiên cứu chặt chẽ, kiểm duyệt nội dung, đưa cái gì, nội dung gì và như thế nào lên để người học cảm nhận hiệu quả…

    Học tập qua đĩa CD. Có thể học mọi kỹ năng trong cuộc sống từ nấu ăn, lái xe, ngôn ngữ, trang điểm, dạy làm đẹp… Đĩa CD được xem là người thầy “cơ động”. Ví dụ, người học lái xe có cảm nhận như mình đang ngồi cạnh giáo viên dạy lái xe trên đường, với các kỹ thuật lái, có kiểm soát tốc độ… Để có được cảm giác đó, khi thiết kế bài giảng qua CD, người ta sử dụng rất nhiều kỹ thuật nhằm giúp người học tiếp thu tối ưu kiến thức.

    Thiết bị CNTT hỗ trợ trên lớp. Giáo viên đứng lớp có sử dụng phương tiện hỗ trợ giảng dạy như: sử dụng video, hoạt ảnh, quay phim diễn tả động tác, hình ảnh mô phỏng, dẫn chứng…

     

    ID: B1104_68