• Thứ Tư, 29/06/2011 11:59 (GMT+7)

    Hướng nghiệp phải xuyên suốt

    Quỳnh Anh
    Việc hướng nghiệp nên bắt đầu lúc nào? Ai định hướng, và nên hướng đến những gì?... Nhiều câu hỏi đang được đặt ra cho cả nhà trường lẫn doanh nghiệp muốn có nhân sự phù hợp.
     
     Một hoạt động tư vấn tại Ngày hội iDay, tổ chức ở Công viên Phần mềm Quang Trung, ngày 11/3/2011.

    Ứng tuyển: rập khuôn

    TS Nguyễn Thị Kim Loan ở Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn nhận thấy các trường đại học, và doanh nghiệp (DN) còn có nhiều bất cập về công tác hướng nghiệp. Hầu hết DN đánh giá điểm yếu nhất của SV (SV) mới ra trường đi xin việc là khâu làm sơ yếu lý lịch (CV - Curriculum Vitae) và đơn xin việc. CV được làm rập khuôn, sơ sài, máy móc và dông dài, không nêu được điểm nhấn…Các đơn xin việc cũng cùng nét như vậy.

    Không ít ứng viên rớt ngay vòng xét hồ sơ. Vào cuộc phỏng vấn, nhà tuyển dụng các câu hỏi về định hướng nghề nghiệp, những hiểu biết về công việc dự tuyển và về công ty dự tuyển… nhưng SV không trả lời được, phải nhận một “điểm trừ”.

    “Có những câu hỏi tưởng là “phụ” nhưng trong nhiều trường hợp lại đóng vai trò quyết định”, TS Loan chia sẻ thêm. Ngoài ra, nhiều bạn trẻ ngày nay thường trang bị cho mình rất nhiều bằng cấp, chứng chỉ… Họ cho rằng đó là thế mạnh! Nhưng nếu không có một định hướng công việc rõ ràng thì sẽ không có mục tiêu rõ ràng.

    Vòng đời

    Hiện nay hầu hết các trường đại học đều có tổ chức hướng nghiệp cho SV, thông qua Trung tâm hỗ trợ SV hoặc bộ phận quan hệ DN. Tuy nhiên, theo TS Loan, các hoạt động hướng nghiệp thường dành cho SV học năm cuối, sắp ra trường… “Như vậy hơi muộn!”, TS nhận định. Thời điểm đó chỉ nên tập trung vào việc giúp SV trình bày CV, đơn xin việc, tự tin khi phỏng vấn. Nếu phải bổ sung kiến thức và kỹ năng cần thiết để làm một công việc cụ thể thì không còn đủ thời gian (và cả kinh phí) nữa.

    Khi mục tiêu nghề nghiệp không rõ ràng, ứng viên dễ nhận việc nhưng khi gặp khó khăn hoặc những điều không phù hợp, họ cũng dễ bỏ việc. Hậu quả gây lãng phí thời gian, công sức và tiền bạc cho cả hai phía.

    Như vậy, vòng đời của hoạt động hướng nghiệp cần dài hơi. Nó cần được bắt đầu từ học sinh lớp 12 khi đang chuẩn bị chọn trường, chọn ngành. Các hoạt động tư vấn tuyển sinh phải giúp học sinh hiểu được ngành, trường mình học những gì? Ra trường làm việc ở đâu? Cần những tố chất và phẩm chất gì để có thể học tốt môn học, ngành học đó? Hoạt động tư vấn cần thực hiện thực chất và có chiều sâu. Vào năm thứ nhất đại học, SV tiếp tục được giới thiệu đầy đủ hơn về trường, khoa của mình, về các bộ môn, các môn học. Quá trình hướng nghiệp không dừng lại ở vài buổi giới thiệu mà cần xuyên suốt thời SV. Các buổi nói chuyện chuyên đề, các buổi tiếp xúc với các nhà tuyển dụng, các ngày hội đều nên hàm chứa nội dung hướng nghiệp! Với SV năm 3 và 4, quá trình thực tập cũng sẽ là một trải nghiệm quan trọng.

    Công tác hướng nghiệp cũng không chỉ dừng khi SV tốt nghiệp mà phải được tiếp tục khi họ đã xin được việc làm. Việc theo dõi và phân loại cựu SV theo các tiêu chí: các nhóm ngành nghề, vị trí công tác, mức độ thành đạt, mức thu nhập… rất cần đối với các trường. Cách làm đó giúp định hướng và điều chỉnh hoạt động hướng nghiệp cho các lứa SV sau. Việc tổ chức những cuộc giao lưu giữa cựu SV với các SV đang học cũng có vai trò hữu ích. Tấm gương thành đạt của các “đàn anh”, “đàn chị” sẽ khích lệ, động viên tốt cho các lớp đàn em.

    Hướng nghiệp là một quá trình xuyên suốt từ trường phổ thông-trường đại học-doanh nghiệp-cán bộ tuyển sinh-SV-giảng viên-bộ phận công tác SV và cựu SV đã ra trường. Nó ảnh hưởng đến động cơ và định hướng học tập của SV; giúp chương trình đào tạo mang tính định hướng, có mục tiêu rõ ràng; các bài giảng của giảng viên nhờ vậy sinh động và thực tế hơn.

    Ai thực hiện ?

    Người hướng nghiệp không chỉ là một số diễn giả, hay phòng công tác SV, bộ phận quan hệ DN. Trước hết, đó là trách nhiệm của lãnh đạo, và những người có hiểu biết sâu sắc về trường, khoa của mình. Người hướng nghiệp cần trả lời rành rẽ những thắc mắc như: nhà trường đào tạo những gì, SV cần những tố chất gì để học tốt, ra trường sẽ làm việc ở đâu…?

    Chương trình, tài liệu giáo khoa phải được thực hiện một cách thống nhất, đồng bộ. Khi nắm được khi SV ra trường sẽ làm gì, làm ở đâu, nhà trường có thể thiết kế chương trình và tài liệu học tập phù hợp. Ví dụ: SV làm ở các ngành công nghiệp phải biết quy trình công nghệ; nếu đi dạy thì phải được bổ sung nghiệp vụ sư phạm…

    Người giữ vai trò quan trọng nữa là giảng viên. Đây là người gần gũi SV nhất. Giảng viên cần tìm hiểu khái quát về ngành nghề trong xã hội, đặc biệt những ngành nghề liên quan đến môn học mình phụ trách. Hiện tại, một số trường đại học có cách làm hay. Trường khuyến khích các giảng viên đi thực tập, thậm chí cho họ làm việc ở các công ty, cơ quan để bổ sung kiến thức, trở về hướng nghiệp. Hoặc mời những cán bộ, nhân viên của các công ty đến giảng dạy “ngoại khóa” cho SV.

    Đối tượng chính của hoạt động hướng nghiệp là SV. Thực tế cho thấy, những SV năng động, biết chủ động tìm hiểu ngành nghề - doanh nghiệp, biết tìm cơ hội để đi thực tập thường là những SV có động cơ học tập, có định hướng. Khi ra trường, họ cũng là những người sớm có việc làm phù hợp và khả năng thăng tiến cao.

    Từ khóa: hướng nghiệp
    ID: B1104_70