• Thứ Năm, 04/08/2011 09:25 (GMT+7)

    WTO: Doanh nghiệp cần vượt “hàng rào kỹ thuật”…

    Nguyễn Hà
    Bốn năm sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), doanh nghiệp (DN) Việt Nam có nhiều cơ hội để phát triển. Nhưng, muốn thâm nhập sâu vào thị trường thế giới, thách thức lại quá lớn…

    Thủ tục hành chính: Còn “nhiêu khê”

    TS luật Phạm Văn Chắt, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) đánh giá, sau 4 năm Việt Nam gia nhập WTO đã đạt được những thành tựu nhất định: các rào cản kỹ thuật thương mại giảm đáng kể, hàng hóa xuất khẩu được hưởng thuế MFN (Nguyên tắc tối hệ quốc - các thành viên WTO dành cho nhau sự đối xử trong thương mại với tư cách là nước được ưu đãi nhất) và đối xử quốc gia, nhờ đó kim ngạch xuất khẩu tăng.

     
    Năng lực xuất khẩu phát triển nhờ sự chuyển giao công nghệ tiên tiến, kỹ thuật hiện đại từ các đối tác nước ngoài. Mở rộng thị trường hàng hóa và dịch vụ trên cơ sở bình đẳng và công bằng hơn…

    Gia nhập WTO đã mang lại cho DN Việt Nam nhiều cơ hội mới, nhưng thực tế các DN hiện vẫn đang phải đối mặt với muôn vàn thách thức như:

    Thủ tục hành chính của Việt Nam mặc dù đã có cải cách nhưng vẫn còn “nhiêu khê”, nhất là thủ tục hải quan, thủ tục cấp đất và cấp giấy phép xây dựng. Thông thường, thời gian nhận giấy phép là 30 đến 45 ngày, nhưng nếu có bất kỳ yêu cầu điều chỉnh, các nhà đầu tư chỉ được biết khi đến nhận giấy phép vào ngày phê duyệt dự kiến. Sau khi bổ sung hồ sơ tài liệu, nhà đầu tư phải mất thêm 30 đến 45 ngày nữa để chờ phê duyệt giấy phép.

    Về phát triển nguồn nhân lực, Việt Nam thiếu đội ngũ công nhân viên lành nghề, đáp ứng yêu cầu của các DN, đặc biệt là các DN có vốn đầu tư nước ngoài. Cụ thể đối với chất lượng đào tạo nhân lực ngành công nghệ thông tin (CNTT) vẫn đang ở mức thấp. Đa số sinh viên tốt nghiệp rất yếu về ngoại ngữ, chưa có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế. Tình trạng đào tạo CNTT nặng tính hàn lâm vẫn phổ biến, sinh viên cũng ít được chú trọng đào tạo về kỹ năng mềm và kinh nghiệm nghiên cứu, kinh nghiệm làm việc thực tế.

    Với trình độ công nghệ, quản lý và khả năng tài chính còn hạn chế, DN Việt Nam khó áp dụng được ngay các tiêu chuẩn quốc tế cho sản phẩm hàng hóa của mình.

    Về môi trường làm việc và năng lực cạnh tranh yếu, do quy mô DN chủ yếu là vừa và nhỏ (DN lớn nhất cũng chỉ bằng DN có quy mô trung bình ở nước phát triển).

    Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế thế giới, hầu hết DN Việt thiếu: vốn, nguồn nhân lực có trình độ, trình độ quản trị DN thấp, công nghệ lạc hậu, thiếu vật tư, nguyên vật liệu ngành công nghiệp xuất khẩu, trình độ marketing yếu.

    Khó theo kịp…

    Luật sư Chắt cho biết, trong hoạt động xuất khẩu, nhiều mặt hàng của nước ta phải đối mặt với việc thực thi các quy định bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ theo hiệp định TRIPs (Trade-Related Intellectual Property Rights là hiệp định về những khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ). 

    Đặc biệt là phải đối mặt với hàng rào kỹ thuật mới do các nước phát triển sử dụng ngày càng tinh vi hơn. Trong khi đó, trình độ công nghệ, quản lý và khả năng tài chính của DN Việt Nam còn hạn chế. Nhiều DN Việt Nam sẽ khó áp dụng được ngay các tiêu chuẩn quốc tế cho sản phẩm hàng hóa của mình. 

    "Hệ thống pháp luật trong nước, nhiều DN vẫn chưa nắm hết, dù luật cũ đã thay đổi và nhiều luật mới được ban hành. Nhiều DN không nắm được cơ chế điều chỉnh của hệ thống luật lệ quốc tế và của các nước mà vẫn giao kết và thực hiện hợp đồng. Khi tranh chấp phát sinh, DN lúng túng, bị động và không bảo vệ được lợi ích hợp pháp của mình. Nếu hiểu biết Luật, DN hoàn toàn có khả năng phòng tránh các rủi ro."TS luật Phạm Văn Chắt.

    Quy định an toàn vệ sinh thực phẩm từ các nước đối với hàng nông sản và thủy sản xuất khẩu từ Việt Nam ngày càng nghiêm ngặt và khắt khe hơn; Nguy cơ kiện chống bán phá giá luôn thường trực trong các hoạt động xuất khẩu của các DN do vẫn còn nhiều nước chưa công nhận nền kinh tế thị trường Việt Nam.

    Hiện nay, trong 153 nước, chỉ có 22 nước có nền kinh tế thị trường (các nước phát triển mới chỉ có Đức, Hàn Quốc, Australia, Newzealand và Singapore). Do vậy, với các nước không công nhận nền kinh tế thị trường của Việt Nam thì nguy cơ chống bán phá giá sẽ luôn rình rập, vụ kiện cá basa là một điển hình).

    Hiện nay, xuất khẩu tăng, nhưng hiệu quả không cao, giá trị gia tăng đạt thấp, trong khi đó, sản phẩm tạo ra chủ yếu vẫn là gia công, lắp ráp, công nghiệp hỗ trợ chưa phát triển.

    Quy mô các DN, trung tâm thương mại và siêu thị trong nước còn nhỏ nên dịch vụ phân phối sản phẩm hạn chế. Doanh thu của một siêu thị trong nước chỉ bằng khoảng 35% doanh thu của một siêu thị nước ngoài; các biện pháp khuyến mãi, hậu mãi của các DN trong nước ít hiệu quả và khả năng thu hút người tiêu dùng thấp...

    Nhìn chung, DN Việt Nam còn phải đối mặt với cạnh tranh ngày càng gay gắt so với DN nước ngoài trong khâu phân phối, chủng loại hàng, chất lượng, giá cả...

    Thúc đẩy phát triển KHCN

    Để Việt Nam hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới và giảm bớt những khó khăn khi gia nhập WTO: DN Việt cần nắm vững chính sách phát triển kinh tế xã hội trong nước và các quy tắc, luật lệ của WTO.
     

    "Nhà nước cần quan tâm đặc biệt đến thị trường khoa học – công nghệ (KHCN), ban hành chính sách nhập khẩu công nghệ, khuyến khích hình thành các công ty xuất nhập khẩu công nghệ; các quy định cụ thể để thúc đẩy các tổ chức nghiên cứu ứng dụng và phát triển KHCN chuyển đổi sang hoạt động theo cơ chế DN và hình thành các DN KHCN; Có các quy định về chế độ hỗ trợ nghiên cứu triển khai trên cơ sở hợp đồng giữa DN nghiên cứu và DN ứng dụng các nghiên cứu đó." TS luật Phạm Văn Chắt.

    Các DN cần coi trọng việc chủ động phòng ngừa các vụ kiện, hoàn thiện cơ cấu tổ chức, cải tiến chất lượng mẫu mã, nên phát triển mô hình liên kết bốn nhà (Nhà nước - Nhà nông - Nhà khoa học và Nhà doanh nghiệp) theo chủ chương của chính phủ, nhằm hạn chế tối đa rủi ro trong kinh doanh, từ giảm bớt việc đi vay ngân hàng, nhất là vay ngắn hạn và trung hạn không hiệu quả. Ngoài ra, cần thiết lập kênh phân phối tốt đảm bảo độ tin cậy cho khách hàng.

    Về phía Nhà nước, khẩn trương tiến hành rà soát các hệ thống pháp luật hiện hành và loại bỏ những quy định chồng chéo, xây dựng cơ chế hỗ trợ đầu tư và phát triển sản phẩm phù hợp với quy định của WTO thay cho các biện pháp trợ cấp xuất khẩu. Hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm phù hợp với các quy định quốc tế để bảo vệ thị trường nội địa và người tiêu dùng.

    Cần thiết phải thành lập quỹ đổi mới công nghệ quốc gia và quỹ đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực KHCN nhằm thúc đẩy sự phát triển và đổi mới công nghệ trong các lĩnh vực; có các chính sách khuyến khích phát triển các dịch vụ hỗ trợ về sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ, dịch vụ tư vấn chính sách nhằm thúc đẩy các loại hình chợ công nghệ, triển lãm công nghệ, cơ sở tạo ươm công nghệ, hình thành các trung tâm giao dịch công nghệ ở các vùng kinh tế lớn.

    ID: B1106_70