• Thứ Năm, 04/08/2011 09:39 (GMT+7)

    Tranh chấp sở hữu trí tuệ

    Hoàng Vân
    Các nhà nghiên cứu khoa học Việt Nam thường ít quan tâm hoặc chủ quan về vấn đề SHTT đối với kết quả nghiên cứu của mình. Do vậy, khi kết quả đó được đem ra thương mại hóa dễ dẫn đến tranh chấp…

    Vụ việc tiêu biểu

    Bà Hoàng Tố Như, Phó Phòng Sở hữu trí tuệ (SHTT), Sở Khoa học và Công nghệ (KHCN) TP.HCM đã đưa ra 2 ví dụ điển hình bên dưới:

     
    Trường hợp1: Một chủ nhiệm đề tài sau khi hoàn tất báo cáo kết quả nghiên cứu và nghiệm thu đã công bố công trình nghiên cứu của mình trên các phương tiện thông tin đại chúng và viết bài đăng báo trên một tạp chí nước ngoài có uy tín. Sau đó, kết quả nghiên cứu của ông được đón nhận và nhiều doanh nghiệp nhận chuyển giao công nghệ và ứng dụng kết quả này trong thực tiễn. Một năm sau, khi việc thương mại hóa có hiệu quả ông mới nghĩ đến việc đi đăng ký để được bảo vệ quyền SHTT. Nhưng khi nộp đơn đăng ký sáng chế, đơn đăng ký của ông bị từ chối cấp bằng vì không còn tính mới.

    Trường hợp 2: Đầu năm 2009, một nhóm giảng viên trường Đại học được giao nghiên cứu một đề tài được coi là rất mới tại Việt Nam. Sau 2 năm miệt mài làm việc, nhóm chuyên gia này đã đưa ra được một kết quả nghiên cứu rất khả quan và có khả năng ứng dụng rất cao. Trước khi nghiệm thu, chủ sở hữu kết quả nghiên cứu này đã tiến hành đăng ký bảo hộ quyền SHTT, cụ thể là nộp đơn đăng ký sáng chế. Tuy nhiên, sau đó cơ quan có thẩm quyền đã từ chối cấp bằng vì lý do, giải pháp đăng ký tương tự với một bằng sách chế đã được cấp từ trước đó cho một tác giả người Mỹ từ 2005.

    Tra cứu thông tin trước khi nghiên cứu

    Bà Như cho biết, trên đây chỉ là hai trong số rất nhiều tình huống có thể xảy ra trong hoạt động nghiên cứu và triển khai. Do đó, để việc nghiên cứu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu không gặp trở ngại như 2 trường hợp trên, các chủ nhiệm đề tài nên lưu ý đến các vấn đề liên quan đến quyền SHTT như sau:

    Trước hết, đế việc nghiên cứu không bị trùng lặp các tác giả nên tra cứu thông tin trước khi triển khai việc nghiên cứu. Hiện nay, tại TP.HCM và Hà Nội đều có thư viện sáng chế nằm tại 2 địa chỉ: Thư viện thuộc Trung tâm Thông tin khoa học và Công nghệ, Sở KHCN TP.HCM và Thư viện thuộc Trung tâm Thông tin, Cục SHTT thuộc Bộ KHCN.

    Sau khi có kết quả nghiên cứu, chủ sở hữu nên xác lập quyền SHTT trước khi công bố để tránh tình trạng không đáp ứng điều kiện bảo hộ (mất tính mới) đối với một số đối tượng quyền SHTT như: sáng chế/ Giải pháp hữu ích, Kiểu dáng công nghiệp…

    Việc đăng ký bảo hộ quyền SHTT không những đảm bảo cơ sở pháp lý cho việc bảo vệ quyền mà nó còn là cơ sở để xác định tình trạng của đối tượng đăng ký, nhằm ngăn chặn khả năng có thể bị khiếu kiện khi khai thác thương mại các kết quả nghiên cứu.

    “Các chủ thể nên quan tâm nhiều hơn nữa đến quyền SHTT trước khi thực hiện việc nghiên cứu và khai thác thương mại đối với kết quả nghiên cứu”, Bà Hoàng Tố Như.

    Khi tiến hành thương mại hóa các kết quả nghiên cứu, các chủ thể nên xác định các đối tượng quyền SHTT được chuyển giao và được thể hiện thật rõ ràng trong hợp đồng chuyển giao công nghệ.

    Nên xác định rõ, mình chuyển giao quyền sở hữu hay quyền sử dụng các đối tượng quyền SHTT, cho phép sử dụng độc quyền hay không độc quyền. Điều này có liên quan đến việc xác định giá cả chuyển giao và thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển giao.

    Đối với các loại quyền SHTT phát sinh, quyền trên cơ sở cấp văn bằng bảo hộ thì phải tiến hành thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển giao trong trường hợp pháp luật về SHTT quy định phải đăng ký.

    Đối với các đối tượng quyền SHTT được xác lập quyền không trên cơ sở cấp văn bằng bảo hộ thì hai bên phải thỏa thuận việc cung cấp tài liệu và bảo mật thông tin.

    Khi giao kết hợp đồng liên quan đến các đối tượng quyền SHTT các bên nên lưu ý đến phạm vi bảo hộ, thời hạn hiệu lực của đối tượng quyền SHTT chuyển giao nhằm đảm bảo cho việc sử dụng, khai thác và bảo vệ quyền khi có tranh chấp xảy ra.

    Không nên để tình trạng tranh chấp xảy ra khi thương mại hóa kết quả nghiên cứu, vì vậy các chủ thể nên quan tâm nhiều hơn nữa đến quyền SHTT trước khi thực hiện việc nghiên cứu và khai thác thương mại đối với kết quả nghiên cứu.

    ID: B1106_75