• Thứ Ba, 15/11/2011 08:58 (GMT+7)

    Đàm phán chuyển giao công nghệ

    Tố Như
    Nhiều kết quả nghiên cứu sau nghiệm thu không chuyển giao được, do chủ sở hữu chưa tích cực hoặc muốn chuyển giao nhưng chưa biết phương thức thực hiện…

    Chuyển giao không thành công

    Hai trường hợp dưới đây cho thấy việc chuyển giao chưa thành công trên thực tế như thế nào? 

     
    Trường hợp 1: Một nhà khoa học nghiên cứu thành công loại thang thoát hiểm dùng cho nhà cao tầng. Cách làm đơn giản, có khả năng ứng dụng cao, dễ sản xuất, giá thành rẻ. Sau nghiệm thu, nhà khoa học đã đưa kết quả nghiên cứu của mình cho một doanh nghiệp (DN) sản xuất thử. Sản phẩm được tiêu thụ thành công trên thị trường. DN đề nghị nhà khoa học bán công nghệ cho họ với giá 100 triệu đồng.

    Hai bên nhất trí và chuẩn bị thủ tục chuyển giao. Nhưng khi được luật sư tư vấn soạn thảo hợp đồng, nhà khoa học mới vỡ lẽ, hai bên chưa thống nhất phương thức chuyển giao. Bên nhận cho rằng, phí chuyển giao 100 triệu đồnglà để mua đứt công nghệ. Còn nhà khoa học lại nghĩ chỉ bán quyền sử dụng và ông vẫn có quyền sản xuất, bán sản phẩm bằng công nghệ mình tạo ra. Hai bên không thống nhất được phương thức thực hiện nên việc chuyển giao công nghệ (CGCN) không thành công.

    Trường hợp 2: Một kết quả nghiên cứu sau nghiệm thu được chủ nhiệm đề tài tích cực tìm đối tác để chuyển giao. Khi có người mua, chủ nhiệm đề tài đề nghị chủ sở hữu đích thực (là đại học nơi ông làm việc và sử dụng ngân sách của trường nghiên cứu) làm thủ tục chuyển giao. Tuy nhiên, đến khi làm xong các thủ tục tại Trường để có thể chuyển giao hợp pháp thì người mua đã "một đi không trở lại" vì không kiên nhẫn chờ đợi được.

    Vì sao phải đàm phán?

    Thành công hay thất bại trong hoạt động CGCN phụ thuộc rất nhiều vào khâu đàm phán.

    Trước khi đàm phán (trước khi tiếp cận với đối tác), bên có quyền công nghệ nên xác định mục tiêu kinh doanh, đánh giá động lực, nghiên cứu đối tác và quyết định tầm quan trọng của các điều khoản chính trong hợp đồng. Phải chuẩn bị kỹ tài liệu, các quyền sở hữu trí tuệ có thể chuyển giao.

    Để tiến đến ký kết thành công một hợp đồng CGCN, bạn nên thực hiện như sau:

    Chuẩn bị

    Đặt ra những câu hỏi và phải tự trả lời các câu hỏi này một cách suôn sẻ. Chẳng hạn: Mục tiêu CGCN là gì? Để đạt được mục tiêu này cần phải đưa ra những thoả thuận gì? Những tác động nào bạn muốn tránh? Tại sao đối tác lại muốn có thoả thuận này?

    Quyền sở hữu công nghệ

    Chuyển giao công nghệ là chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng một phần hoặc toàn bộ công nghệ từ bên có sang bên nhận công nghệ.

    Đối tượng công nghệ được chuyển giao có thể là một phần hoặc toàn bộ công nghệ bao gồm: Bí quyết kỹ thuật; Kiến thức kỹ thuật được chuyển giao dưới dạng phương án, quy trình, giải pháp kỹ thuật, thông số kỹ thuật, bản vẽ, sơ đồ kỹ thuật, chương trình máy tính, thông tin dữ liệu; Giải pháp hợp lý hóa sản xuất, đổi mới công nghệ…

    Đối tượng công nghệ được chuyển giao có thể gắn hoặc không gắn với đối tượng sở hữu trí tuệ.
    Lập kế hoạch để thực hiện đàm phán. Có thể giới thiệu sản phẩm trên phương tiện thông tin đại chúng, tham gia hội chợ hoặc một hội nghị thương mại nào đó để giới thiệu công nghệ. Dự kiến thời gian để thỏa thuận tạm thời, thời gian thỏa thuận cuối cùng…

    Chuẩn bị dữ liệu và tài liệu mà bạn và đối tác cần như: bản mô tả kỹ thuật, các bản dự thảo hợp đồng, các thông tin liên quan đến CNCG.

    Cuối cùng, lựa chọn xem ai có khả năng tham gia đàm phán. Bạn phải xác định vị trí và vai trò của những người tham gia đàm phán, như: Ai phát ngôn chính, ai hỗ trợ, ai sẽ quyết định các vấn đề phát sinh và ai có trách nhiệm soạn thảo hợp đồng, phản hồi những thay đổi do phía mua công nghệ đưa ra.

    Điều khoản trong hợp đồng

    Sau khi hoàn tất các công việc trên, bạn mới tập trung soạn thảo hợp đồng. Trong đó, bạn phải xác định được những nội dung chính (những vấn đề chủ chốt của hợp đồng). Những điều khoản này có ý nghĩa quan trọng về mặt kinh doanh và pháp lý.

    Để không bị bỏ sót, bạn nên liệt kê tất cả những điều khoản chính của hợp đồng một cách ngắn gọn ra một tờ giấy. Đây không phải là một bản hợp đồng vắn tắt mà chỉ đơn thuần là một danh mục các điều khoản chính. Bạn hãy gửi cho đối tác để thăm dò quan điểm của đối tác đối với những điều khoản chính này. Danh mục các điều khoản chính giúp bạn giữ được mục tiêu của cuộc đàm phán, đồng thời, giúp nhóm đàm phán giữ được quan điểm nhất quán, tránh tình trạng mỗi thành viên nói một kiểu khác nhau.

    Chiến lược đàm phán

    Đối với mỗi điều khoản được liệt kê trong danh mục, bạn cần phải xác định trước đâu là "giới hạn cuối cùng"? Giới hạn cuối cùng này không nên thay đổi từng bước trong quá trình đàm phán mà nó chỉ được bộc lộ vào cuối quá trình đàm phán.

    Bạn nên phán đoán về giới hạn đầu tiên và cuối cùng khi tiến hành đàm phán. Nếu không đạt được giới hạn cuối cùng thì phải có phương án thay thế.
    Không nên chấp nhận những thỏa thuận sơ bộ như: Thư ngỏ, biên bản ghi nhớ… Những loại văn bản này không phải là hợp đồng và không hữu dụng vì không đề cập cụ thể đến các mục tiêu kinh doanh. Thậm chí chúng thường gây nhầm lẫn về tính ràng buộc pháp lý hay mang lại lợi thế quá lớn cho một bên.

    Bạn nên tìm hiểu điểm mạnh và mục tiêu của nhóm đàm phán đối tác đại diện đàm phán của họ là ai? Có thẩm quyền quyết định không? Sau khi bạn đưa danh mục các điều khoản chính cho phía đối tác, quan điểm của họ như thế nào?

    Nếu bạn chuẩn bị kỹ và làm tốt những bước trên, việc đàm phán và ký kết hợp đồng CGCN có thể sẽ diễn ra một cách hoàn hảo.

    Những điều khoản chính trong hợp đồng CGCN gồm:

    Đối tượng chuyển giao công nghệ.

    Công nghệ đã hoàn thiện chưa?

    Ai có quyền sở hữu trí tuệ đối với công nghệ (xác định chủ sở hữu của công nghệ). Loại quyền nào được chuyển giao?

    Phạm vi quyền? Phạm vi lãnh thổ?

    Chuyển giao độc quyền hay không độc quyền?
    Các điều khoản về tài chính: Giá chuyển giao?
    Hình thức thanh toán?

    Thực hiện/ bảo đảm/ bồi thường nếu vi phạm hợp đồng?

    Sự phát triển của công nghệ theo thời gian ...

     

    Từ khóa: Tố Như
    ID: B1109_59