• Thứ Bảy, 05/11/2011 10:33 (GMT+7)

    Mô phỏng, phòng chống dịch hại nông nghiệp

    Nguyễn Hà
    Mô hình hỗ trợ dự báo và mô phỏng dịch hại trong nông nghiệp được tích hợp trên cổng thông tin nhằm giúp nông dân có kiến thức phòng tránh dịch bệnh, giảm chi phí trong nuôi trồng.

    TS Lê Quyết Thắng, Trưởng khoa CNTT- Đại học Cần Thơ và nhóm nghiên cứu đã xây dựng cổng thông tin với các dịch vụ tiện ích hỗ trợ nhà nghiên cứu, nhà quản lý nông nghiệp tiếp cận giải pháp dự báo và mô phỏng dịch hại.

    Chương trình trọng điểm

    Kết quả nghiên cứu trên thực tế cho thấy, bệnh dịch tấn công 30% diện tích trồng lúa, làm thiệt hại khoảng 600 tấn thóc. Còn trong thủy sản, dịch bệnh chiếm 30 - 60% diện tích nuôi tôm, mức thiệt hại hàng trăm tỷ đồng. Bệnh trên cá làm hao hụt 20 -30% sản lượng. 

     
    TS.Lê Quyết Thắng

    Cổng thông tin phòng chống dịch hại (http://www.phongchongdichhai.org.vn) này nằm trong khuôn khổ của đề tài nghiên cứu “xây dựng các hệ thống thông tin hỗ trợ việc phòng chống dịch bệnh cây trồng và thuỷ sản cho vùng kinh tế trọng điểm”, mã số KC.01.15/06-10, thuộc chương trình KH&CN trọng điểm cấp nhà nước “Nghiên cứu phát triển và ứng dụng Công nghệ thông tin & Truyền thông.”

    Cổng thông tin với 3 thành phần chính: Quản trị và an ninh hệ thống, quản trị dữ liệu và tiền xử lý, hỗ trợ ra quyết định.

    Mô hình này giao tiếp thân thiện như: nhập liệu đơn giản ở bất kỳ nơi đâu, hỗ trợ báo cáo - nghiên cứu với các mẫu báo cáo thông dụng, có công cụ tạo báo cáo, thống kê, lập biểu đồ; tự động xử lý thông tin, tự động thống kê cho nhà lãnh đạo; hỗ trợ về kiến thức, cách phòng chống dịch hại cho nhà nông.

    Hỗ trợ phòng chống dịch hại

    Dữ liệu điều tra lấy từ các cộng tác viên (nông dân) kết hợp với số liệu từ các bẫy đèn. Các dữ liệu này sẽ phục vụ cho công tác thống kê, phân tích, đánh giá, dự đoán, dự báo khả năng phát triển và gây hại của các đối tượng dịch hại một cách chính xác, kịp thời và hiệu quả. Chúng được quản lý theo hệ thống để đáp ứng công tác cập nhật, truy xuất, đánh giá nhanh.

    Khi nhập liệu bằng máy tính hoặc điện thoại di động, người nhập liệu chỉ cần nhập tọa độ GPS, hoặc tọa độ khi rầy nâu di chuyển. Các vùng trồng lúa, nuôi cá, nuôi tôm được định vị vị trí trên bản đồ. Từ đó, họ sẽ biết được rầy nâu đang tấn công vùng nào, theo các bẫy đèn hiện trên bản đồ là vùng nó đang di chuyển. Đồng thời, khi mô phỏng sẽ thấy được luồng sắp tới nó sẽ đi như thế nào.

    Ngoài dự báo mô phỏng ra, cổng thông tin còn tích hợp các dịch vụ xử lý độc lập như: tìm thông tin theo thói quen ngôn ngữ, hỗ trợ xác định bệnh và trị bệnh, thống kê và viết báo cáo, phát hiện tri thức từ số liệu, phát hiện tấn công mạng.

    Điểm đặc biệt là người nông dân có thể tìm thông tin theo 3 cách: tìm theo từ khóa, theo ngữ nghĩa và tìm với trợ giúp.

    Nếu áp dụng tốt mô hình này có thể giảm 10% thiệt hại do dịch bệnh trong nông nghiệp, hàng năm tiết kiệm được hàng chục tỉ đồng...

    Ví dụ: Khi đánh chữ “khô cổ bông”, là từ mà người nông dân hay dùng, hệ thống tự động tìm từ liên quan và xác định từ chuyên môn là “đạo ôn”, chỉ ra cách trị và phòng chống bệnh đạo ôn, có thể tra cứu thêm tài liệu liên quan đến bệnh đạo ôn. Hoặc nếu chưa biết tên thì có thể miêu tả bệnh như chấm nhỏ màu xám xanh nhạt, vàng lá rũ xuống… đó là những biểu hiện tương ứng với triệu chứng mà nông dân thấy.

    Qua đó nông dân biết thêm được từ chuyên môn, hiểu thêm về con bệnh, cách trị bệnh, cách phòng tránh. Có rất nhiều tài liệu để nông dân chọn lựa, tạo điều kiện cho họ đọc thêm, thay vì đi hỏi và mất công tìm kiếm.

    Giảm 10% thiệt hại

    Ts Thắng đánh giá nếu áp dụng tốt mô hình mô phỏng này cũng như khai thác tối đa thông tin có trên cổng thông tin sẽ mang lại rất nhiều lợi ích về kinh tế, xã hội, môi trường.

    Cụ thể, nếu áp dụng tốt, mô hình này có thể giảm 10% thiệt hại do dịch bệnh trong nông nghiệp; hàng năm có thể tiết kiệm được hàng chục tỉ đồng.

    Với xã hội, nó phổ cập hóa việc trao đổi thân thiện giữa 3 nhà: Nhà quản lý - Nhà khoa học - Nông dân, để hướng tới xã hội tri thức.

    Đối với môi trường, hướng dẫn nông dân sử dụng các biện pháp phòng chống dịch bệnh mang tính khoa học và thân thiện với môi trường.

    Cổng thông tin với 10 hệ thống chính

    Hệ thống 1: Thông tin kho dữ liệu

    Hệ thống 2: Tìm kiếm thông tin theo ngữ nghĩa

    Hệ thống 3: Chuyên gia hỗ trợ chuẩn đoán bệnh và
    trị bệnh

    Hệ thống 4: Vẽ bản đồ trực tuyến

    Hệ thống 5: Dự báo và dịch bệnh

    Hệ thống 6: Mô phỏng và lan truyền

    Hệ thống 7: Phân tích thống kê trực tuyến

    Hệ thống 8: Viết báo cáo công tác

    Hệ thống 9: Khai mỏ dữ liệu

    Hệ thống 10: An ninh phát hiện tin tặc

    Để hỗ trợ mô hình này phát triển mạnh, ông Thắng đưa ra một số hướng phát triển mới. Trước mắt sẽ liên kết với tỉnh để thu thập dữ liệu kiểm tra mô hình, cập nhập và mở rộng mô hình, giao tiếp với nông dân, chuẩn đoán và trị bệnh, khai thác dữ liệu, thống kê dữ liệu, và phân tích báo cáo kết quả trực tuyến. Đồng thời, ứng dụng các đề tài nghiên cứu khác như: khai thác dữ liệu và mô phỏng biến đổi khí hậu cùng các phương pháp thích nghi (liên kết với IRD, Pháp); khai thác dữ liệu và mô phỏng các phương pháp cải tạo gen.

    Tuy nhiên, việc ứng dụng cũng như phát triển hệ thống cổng thông tin này vẫn còn nhiều khó khăn vì tổ chức thu nhập dữ liệu về dịch hại rất phức tạp và tốn kém. Nó mới chỉ Liên kết các ngành: Bảo vệ thực vật – Bảo vệ nguồn lợi thủy sản – CNTT mà chưa có sự chỉ đạo thống nhất. Việc phổ cập tin học tới nông dân chưa chín muồi, nên vẫn còn nhiều người chưa biết áp dụng tin học vào đời sống. Và chưa có người đứng đầu, người chỉ đạo để duy trì hoạt động của hệ thống mô phỏng này.

    Mô hình này đang trong quá trình chờ chuyển giao!

     

     

    ID: B1110_48