• Thứ Tư, 28/04/2004 08:38 (GMT+7)

    Chính sách và thị trường cho báo điện tử

    Tin chính xác từ cơ quan hữu trách cho biết, hiện Việt Nam có 21 tờ báo, tạp chí điện tử. Con số 21 trên 500 tờ báo và tạp chí in vẫn còn khiêm tốn. Song chúng tôi thử lên mạng tìm kiếm hồi lâu mới dò ra được hơn một nửa (Nhân Dân, Sài Gòn Giải Phóng, Lao Động, Người Lao Động, Quốc Tế, Quê Hương, Đầu Tư, Thời Báo Kinh Tế, Sài Gòn Tiếp Thị...). Nếu những người có nhu cầu làm việc thường xuyên trên web còn khó tìm, thì e rằng độc giả dễ gì biết được sự có mặt những tờ báo còn lại kia trên xa lộ thông tin. Thị trường của những tờ báo điện tử ấy đương nhiên là bé xíu. Hình như ít có tờ báo nào đặt nặng việc khai thác các trang web. Cách quảng cáo duy nhất cho mình hình như chỉ là các "link" (kết nối) từ vài trang của các nhà cung cấp dịch vụ internet (ISP). Đã không coi trọng việc khai thác thị trường độc giả trên mạng thì đưa báo lên internet làm gì? Tốn tiền vô ích!


    Trang web Quê Hương, một trong những tờ báo điện tử.

     

    Lại xét đến hơn nửa số báo điện tử dễ tìm thấy trên mạng, vẫn còn điều cần bàn tiếp về thị trường. Công bằng mà nói, so với 2 năm về trước, báo Lao Động (www.laodong.com.vn) đã có một giao diện mới, nội dung phong phú lên nhiều. Mấy tờ báo còn lại cũng có nội dung và hình thức khá tốt. Các trang chủ tổ chức có trật tự, màu sắc bắt mắt, chứng tỏ chúng được xây dựng và duy trì ở mức chuyên nghiệp cao. Tuy nhiên, đa số các bài được đưa lên mạng chỉ dừng ở mức lặp lại trang tin trên các tờ báo in của chính nó. Lợi thế của báo điện tử là đưa tin nhanh, dung lượng tin lớn, đa dạng gần như bị buột khỏi tay các tổng biên tập. Phần lớn những người làm báo điện tử chỉ đơn thuần là biên tập viên chứ chưa có các phóng viên thực thụ và chuyên nghiệp theo nghĩa "điện tử". Đó là nguyên nhân chính làm thu hẹp thị trường độc giả và do đó các báo điện tử ở ta vẫn sống nhờ vào báo in, nguồn thu từ quảng cáo trực tuyến cũng rất khiêm tốn.

    Ông Phạm Huy Hoàn, tổng biên tập báo Lao Động cho biết, hàng tháng ông phải chi cho tờ báo điện tử của mình 100 triệu đồng. Tổng công ty BCVT  (VNPT) thu cước phí truy cập của bạn đọc báo Lao Động điện tử khoảng 1,5 tỷ đồng, nhưng bản báo không được hưởng đồng nào. Theo ông Hoàn, ở nước ngoài mỗi bên được hưởng 50% số tiền thu được. Giải quyết sự bất hợp lý này tất yếu phải trông đợi vào chính sách của Nhà Nước.

    Một  vấn đề khác nữa, cũng thuộc về chính sách, cụ thể là hành lang pháp lý cho báo điện tử. Các tờ báo điện tử đang vấp phải đối thủ cạnh tranh là các trang tin điện tử như VASC-Orient (www.vnn.vn), VN-Express (vnexpress. net)...  Hàng ngày có khoảng 6 triệu lượt người truy cập trang tin của VASC-Orient. Dung lượng tin tức của họ vượt trội, khoảng 140 tin mỗi ngày. Thực chất, lượng tin ấy có đến 60% chép lại từ các tờ báo in và 25% dịch từ nguồn tin nước ngoài. Yếu thế cạnh tranh thuộc về các tờ báo điện tử là rõ, bởi vì họ phải thuê lại máy chủ của các ISP có trang tin cạnh tranh. Hơn thế nữa, họ phải trả lương cho nhân viên đi săn tin, viết bài, còn đối thủ chỉ việc chép tin và dịch những bài sẵn có. Đây phải chăng là lý do khiến nhiều tờ báo lớn chưa sẵn sàng lên mạng?

    Ông Đỗ Quý Doãn, vụ trưởng Vụ Báo Chí, Bộ VHTT nhận định: "Các trang tin điện tử hiện nay của VASC-Orient, VDC-Media... cần quan niệm như các "bản tin" của các tổ chức, doanh nghiệp bởi các trang tin đó chưa có đầy đủ điều kiện của một tờ báo như quy định của Luật Báo Chí". Nhưng nếu áp vào luật và các văn bản dưới luật, thì các "bản tin" ấy sẽ không được coi là thương phẩm đem bán? Rồi những vấn đề khác như bản quyền của các tờ báo mà họ chép tin?

    Báo điện tử đã được ghi nhận trong văn bản sửa đổi và bổ sung của Luật Báo Chí năm 1999.  Triển khai luật trong cuộc sống cần những thông tư, nghị định hướng dẫn của Chính Phủ. Điều này hình như mới chỉ được thực hiện đối với báo in, báo hình, báo nói; còn với báo điện tử khi lên mạng internet thì sao đây? Lời giải đáp xin nhường cho các nhà hoạch định chính sách.ÿ

    Kim Long - Bùi Vũ

     

    ID: B0211_24