• Thứ Sáu, 29/10/2004 09:31 (GMT+7)

    Nên điều chỉnh Đề án 112

    Trước khi nhằm vào những mục tiêu to tát, Đề Án 112 nên đặt mục tiêu cụ thể và khả thi là xây dựng môi trường thông tin hành chính điện tử và hướng toàn bộ hoạt động của bộ máy quản lý hành chính Nhà Nước vào môi trường đó.


    Trước khi nhằm vào những mục tiêu to tát, Đề án 112 nên đặt mục tiêu cụ thể và khả thi là xây dựng môi trường thông tin hành chính điện tử và hướng toàn bộ hoạt động của bộ máy quản lý hành chính nhà nước vào môi trường đó.

    Hiện trang

    Chương trình ứng dụng và phát triển CNTT lớn nhất, thực hiện Chỉ Thị 58 trong giaidoạn 2001 -2005 là Đề Án Tin Học Hóa Quản Lý Hành Chính Nhà Nước giai đoạn 2001 - 2005 (gọi tắt là Đề Án 112). Những mục tiêu chính của Đề Án này là "đến cuối 2005, đưa hệ thống thông tin điện tử của Chính Phủ vào hoạt động", "thúc đẩy mạnh mẽ việc hiện đại hóa công nghệ hành chính","thực hiện tin học hóa các quy trình dịch vụ công...", "hoàn thiện và thống nhất áp dụng các phần mềm dùng chung và xây dựng, tích hợp các CSDL quốc gia...". Đây là những mục tiêu đúng, cần thiết nhưng lại quá lớn và không xác định rõ mục tiêu chính nằm ở đâu.

    Thuật ngữ "tin học hóa" (TTH) dễ làm người ta hiểu lầm rằng triển khai các ứng dụng tin học là trọng tâm nhưng thực ra, mục tiêu chính là "hiện đại hóa hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước" trong đó, tin học là phương tiện và chỉ trở thành động lực nếu nó thúc đẩy mạnh mẽ quá trình cải cách hành chính (CCHC). Ở đây, CCHC đóng vai trò "miền xác dịnh" hay "khung pháp lý", các ứng dụng tin học chỉ diễn ra trong miền đó. Thực tế cho thấy trong thời gian vừa qua giữa CCHC và TTH có hình ảnh dường ai nấy đi. Trong một quá trình liên tục, vấn đề CCHC luôn luôn được đề cập đến như một vấn nạn quốc gia. Không có chỗ dựa, Đề Án 112 dễ lâm vào thế bế tắc. Ta hãy thử xem xét hai vấn đề cốt lõi của nó:

    Một là khái niệm "phần mềm dùng chung" sinh ra từ nhận xét đúng đắn là bộ máy hành chính trong toàn quốc sẽ mạnh hơn nhiều nếu tất cả các đơn vị hành chính cấp bộ, ngành và địa phương đều sử dụng chung một số PM phục vụ quản lý hành chính nhà nước. Tuy nhiên, theo logic, cần phải CCHC trước đã rồi mới THH để tạo ra các PM dùngchung. Các PM dùng chung chỉ có nghĩa khi chúng được thiết kế dựa trên các quy trình quản lý hành chính nhà nước chuẩn. Hiện nay các quy trình đó dều đang trong trạng thái cải cách (chưa chuẩn) thì các PM dùng chung sẽ dựa vào đâu để xây dựng? (Không lẽ dựa vào các quy trình thủ công đangtồn tại? Đáng tiếc là đúng như vậy, hiện tượng nhiều bộ, ngành chỉ đạo phát triển hệ thống thông tin theo ngành dọc không đặt trong tổng thể thống nhất ở tầm vĩ mô phản ánh rõ hiện tượng này - xin được đề cập sau). Nếu dựa trên kết quả thống kê về CCHC trong 10 năm qua để dự báo thì đến hết năm 2005 cũng sẽ không có một khung pháp lý nào dành cho việc thực thi "PM dùng chung" trên cả nước.  

    Hai là khái niệm "Trung Tâm Tích Hợp Dữ Liệu" (TTTHDL) được giải nghĩa bằng lập luận mang tính chất định tính hơn là định lượng. Theo đó, TTTHDL sẽ phá vỡ thế cát cứ dữ liệu - nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng "trên bảo dưới không nghe" (vì cát cứ dữ liệu nên trên cũng không biết chính xác dưới đang làm gì). Tuy vậy, điều mà mọi người quan tâm là trung tâm này sẽ hoạt động như thế nào và cơ chế tích hợp dữ liệu sẽ vận động ra sao thì không ai hình dung ra cả. Trạng thái này còn kéo dài vì trong tháp dữ liệu hành chính, ở đáy của nó, các CSDL nền chưa hình thành, ngay cả việc chuẩn hóa dữ liệu cũng còn đang tranh luận... thì lấy gì dể tích hợp?

    Từ đây có thể hình dung kết quả sẽ như thế nào vào cuối 2005. Hình ảnh không mấy lạc quan này là hệ quả tất yếu khi CCHC và THH tách rời nhau mặc dù các nhà THH đã làm việc hết mình.

    Hướng đề xuất

    Nói chung người ta ngại sự thay đổi, nhất là lề lối làm việc, nhưng dù bảo thủ hay cấp tiến, không một ai chê thông tin cả. Vậy nên THH "hướng dữ liệu" theo phương châm "bạn làm gì cứ làm như trước, hệ thống chỉ cung cấp thông tin mà bạn cần thôi" có chỗ đứng ở mọi chỗ, mọi nơi. Từ thực tế này, nên hướng nội dung THH vào việc "xây dựng môi trường thông tin hành chính điện tử" theo nguyên tắc từ đơn giản đến phức tạp, từ những thành phần cơ bản đến mở rộng, hoàn chỉnh.

    Đối với một tỉnh, thành phố, môi trường này gồm:

    Một mạng diện rộng (WAN - mà phương án kinh tế nhất trong giai đoạn này là sử dụng công nghệ XDSL, trước khi mạng hành chính quốc gia ra đời) kết nối các mạng LAN của các đơn vị quản lý hành chính nhà nước lại với nhau và với CPNET;

    Hệ thống website điều hành tác nghiệp trên các mạng LAN thành phần; website thông tin của bộ máy hành chính được cập nhật nội dung từ hệ thống các website điều hành tác nghiệp;
    Một số CSDL phục vụ quản lý hành chính nhà nước quan trọng nhất (văn bản pháp quy, hồ sơ vụ việc, các đối tượng QLNN...).

    Điều tối quan trọng để môi trường thông tin hành chính điện tử thực sự "sống" là phải dào tạo để tất cả cán bộ công chức trong bộ máy quản lý hành chính nhà nước làm quen, sử dụng môi trường đó trong việc tra cứu, trao đổi, cập nhật thông tin; tóm lại là các thao tác nghiệp vụ phải được thực hiện trong môi trường đó.

    Xây dựng môi trường thông tin hành chính điện tử và đào tạo công chức không quá phức tạp, vừa với khả năng của các địa phương. Hình ảnh về môi trường thông tin hành chính điện tử này chúng ta có thể tham khảo qua mô hình "mạng intranet Lào Cai" hay "hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp" ở trụ sở UBND tỉnh Đồng Nai. Nếu tất cả các địa phương đều làm được việc này vào cuối 2005 thì theo chúng tôi, Đề Án 112 xem như thành công mỹ mãn. Giai đoạn 2006 - 2010 mới là lúc các nội dung có mức độ THH cao hơn có cơ hội triển khai.

    Nguyễn Tuấn Hoa
    Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam

     

    ID: B0410_14