• Thứ Tư, 07/09/2005 18:35 (GMT+7)

    Phần mềm dùng chung - Những bất ổn sau một chính sách lớn

    Là một phần rất quan trọng của Đề Án 112, hệ thống các PM dùng chung (PMDC) nhằm hướng tới mục tiêu đổi mới phương thức điều hành trong hệ thống các cơ quan hành chính trung ương và địa phương; thống nhất các PM dùng cho hệ thống quản lý hành chính nhà nước (QLHCNN). Tuy nhiên, không kể đến tiến độ triển khai quá chậm, nhận thức về PMDC thật sự còn không rõ ràng và không thống nhất.

    Mơ hồ việc chọn PMDC

    Theo hướng dẫn của 112, mỗi PM có thể do nhiều công ty xây dựng, sau đó báo cáo hội đồng thẩm định, PM nào đạt tiêu chuẩn thì được chuyển sang giai đoạn tiếp theo, không đạt tiêu chuẩn thì dừng. Nhưng hiện nay gần như các công ty được chọn cứ làm ra PM nào là được dùng PM đó.

    Hiện nay, nhiều địa phương không biết chính xác họ có bao nhiêu sự lựa chọn về nhà cung cấp với mỗi PMDC và vì sao nói là PMDC mà mỗi địa phương lại lựa chọn một nhà cung cấp khác nhau? “Sự hiểu” của mỗi địa phương mỗi khác và họ hầu như chấp nhận theo sự chỉ định của BĐH 112 CP với ngổn ngang nhiều câu hỏi không lời giải.

    Thực tế cho thấy, hầu hết các tỉnh, thành phố đang triển khai PMDC trong Đề Án 112 đều tỏ ra khá mơ hồ về hệ thống PM này. Nhiều tỉnh, thành chỉ đơn thuần coi hệ thống PMDC như một số ứng dụng đơn giản về quản lý hành chính thông qua gửi-nhận email và trang thông tin điện tử thông thường. Trong khi đó, đây chỉ là một nội dung nhỏ trong hệ thống PMDC (xem Danh mục PMDC).

    Trong quá trình làm việc với các cán bộ thuộc Trung tâm Tích Hợp Dữ Liệu (TTTHDL) của các tỉnh, chúng tôi nhận thấy nhiều người thực sự không hiểu rõ PMDC sẽ triển khai như thế nào, chọn PM nào để triển khai, vì cùng một PM có nhiều đơn vị xây dựng. Nhiều tỉnh thừa nhận: sau khi Đề Án 112 giao cho 1-2 PMDC để chọn thì họ chỉ biết tham khảo lẫn nhau để chọn hoặc giao cho đơn vị triển khai chọn giúp... Ông Tăng Văn Hạnh, phó giám đốc TTTHDL tỉnh Lào Cai cho biết: “Tôi rất ngạc nhiên khi đi dự hội thảo thấy mọi người bàn tán PM của công ty này hay lắm, PM của công ty kia hay lắm. Nhưng theo chỉ định của BĐH 112, Lào Cai chỉ được lựa chọn 2 PM quản lý văn bản và hồ sơ công việc của công ty Tân Dân và của SELAB-MISA. Trong khi tôi được biết có một PM do 112 Đà Nẵng triển khai cũng được đánh giá khá tốt”. Cùng tâm trạng như ông Hạnh, một số quản trị mạng của TTTHDL phía Nam cho biết: “nghe đơn vị tư vấn nói hay chọn đại (!?)”. Qua ông Hạnh và những cán bộ làm công tác tin học tại TTTHDL cho thấy việc lựa chọn PMDC tại địa phương hoàn toàn phụ thuộc vào cảm tính: “Chúng tôi, những đồng nghiệp cùng làm tin học của các tỉnh khác nhau, cứ hỏi lẫn nhau xem PM nào có vẻ hay, dễ dùng, doanh nghiệp nào có vẻ uy tín, để chọn. Chẳng có ai hướng dẫn, chỉ đạo”.

    Thật không hợp lý khi việc chọn PMDC nào để ứng dụng cho việc điều hành và QLNN tại nhiều địa phương lại giao cho quản trị mạng! Trong khi đó những người am hiểu công việc và lãnh đạo thì đứng ngoài cuộc.

    Chung mà không chung

    Chỉ mới có 3 PM: Hệ thống thông tin tổng hợp kinh tế - xã hội, hệ quản lý công văn và hồ sơ công việc, và trang thông tin điện tử phục vụ điều hành tác nghiệp đang triển khai đồng loạt ở 64 tỉnh, thành trong cả nước. Hầu hết hệ thống PMDC hiện nay mà các tỉnh, thành đang triển khai đều rơi vào mảng hai, tức là mảng các PM ứng dụng thuộc phân hệ điều hành tác nghiệp. Còn mảng PMDC để xây dựng CSDL phục vụ quản lý hành chính và mảng dịch vụ công thì chưa thấy triển khai. Đối với 3 PM vừa được triển khai đã có vô số câu hỏi được đặt ra cho thấy sự “không chung” của chúng.

    Ông Nguyễn Lê Phúc, giám đốc Trung Tâm Tin Học Hành Chính, phó trưởng Ban Quản Lý Các Dự Án 112 tỉnh Bắc Ninh cho biết “Các PMDC được thiết kế theo chuẩn chung do BĐH 112 CP quy định. Nhưng khi triển khai, mỗi đơn vị lại yêu cầu tùy biến theo quy trình công việc. Các nhà cung cấp khác nhau rất có thể làm theo cách riêng, không ai nghe ai. Trong khi đó hội đồng thẩm định của 112 lại không đủ thời gian xem xét kỹ. Chúng tôi cũng băn khoăn liệu khi kết nối thì CPNet có gặp khó khăn?”

    Như vậy, với thực tế rất nhiều tỉnh đang thuê những đối tác khác nhau phát triển một PMDC thì hình như có sự đánh tráo về khái niệm: “PM dùng chung” không phải là “dùng chung một PM”?

    Triển khai: lộn xộn và vội vàng

    Theo quy định, PMDC phải qua các giai đoạn như: khảo sát – phân tích thiết kế - lập trình – triển khai thử nghiệm và nghiệm thu cuối. Tuy nhiên, do sức ép của tiến độ, nên hầu hết các bước của quy trình này không được thực hiện nghiêm túc. Ví dụ ở tỉnh Bắc Ninh, theo tìm hiểu của phóng viên, mặc dù các PM đang được nghiệm thu giai đoạn 2 nhưng vì thời gian sắp hết, các nhà cung cấp đã triển khai hết giai đoạn 3 sang giai đoạn 4.

    Cho đến nay, mặc dù đã bỏ nhiều công tìm kiếm nhưng chúng tôi vẫn chưa thấy có văn bản nào từ BĐH 112 CP định nghĩa khái niệm “phần mềm dùng chung”. Nói “phần mềm dùng chung” thì ai cũng hiểu nhưng thực ra lại không ai hiểu: “Chung” cái gì và “chung” như thế nào? Từ chỗ nhận thức mơ hồ, tất yếu việc triển khai PMDC đã và sẽ tiềm ẩn nhiều vấn đề. Bên cạnh đó, với cách “làm lấy được”, bỏ qua các bước cơ bản nhất của quy trình, việc triển khai Đề Án 112 rất có thể mắc vào “căn bệnh thành tích” vốn khó chữa.
    ID: B0509_23