• Thứ Năm, 10/05/2007 10:34 (GMT+7)

    Vì quyền biết luật của người dân

    Mặc dù công báo không phải để dành riêng cho tầng lớp nào, nhưng người dân bình thường ít khi được tiếp cận. Để thay đổi điều đó, cần có công báo điện tử.

    Mặc dù công báo (CB) không phải để dành riêng cho tầng lớp nào, nhưng người dân bình thường ít khi được tiếp cận. Để thay đổi điều đó, cần có CB điện tử.

    Luật La Mã cổ có câu "Không ai được coi như không biết luật". Ngày nay, quy định này đã thành nguyên tắc nền tảng của nhiều nền luật pháp hiện đại (theo "Pháp luật và dân luật đại cương" – NXB TP. Hồ Chí Minh).

    Để thực hiện nguyên tắc đó, việc công bố và phổ biến luật là cực kỳ quan trọng. Người dân có biết luật thì mới có thể tuân thủ luật. Dân có tường luật thì mới ý thức được rõ ràng về nghĩa vụ, tránh được thua thiệt về quyền lợi, góp phần thực hiện công bằng, dân chủ.

    Tại Việt Nam, luật và các văn bản hướng dẫn được công bố trên CB - ấn phẩm thông tin pháp lý chính thức của Nhà Nước – và "được phát hành rộng rãi cho mọi đối tượng sử dụng" (theo nghị định số 104/2004/NĐ-CP ngày 23/3/2004 của Chính Phủ về CB nước CHXNCN Việt Nam).

    Tuy nhiên, trong thực tế, người dân rất ít có điều kiện tiếp cận và sử dụng CB. Mỗi quyển CB có giá khoảng 10.000 đồng. Số lượng văn bản luật và văn bản quy phạm pháp luật ra đời ngày một nhiều khiến CB phát hành liên tục và tiền mua cũng tăng. Ví dụ, tiền đặt CB quý I/2007 ngốn khoảng 1 triệu đồng. Nhưng nếu người dân đặt CB thì cũng sẽ rất lãng phí vì trong đó có nhiều văn bản họ không cần đến. Việc tra cứu văn bản trong một núi CB cũng khó khăn.

    Do đó, tuy không phải dành riêng cho tầng lớp nào, nhưng phần lớn CB mới chỉ có tại các cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính quyền mà không phải ai trong hệ thống chính quyền cũng "hăng hái" giải thích chính sách mới cho nhân dân.

    Ngoài CB, các văn bản luật cũng được một số nhà xuất bản tuyển chọn in thành sách. Tuy nhiên, do quy trình làm sách khá lâu nên không đáp ứng nhu cầu tìm hiểu ngay những luật mới, có tác động tức thời. Cũng như CB, mua sách khá tốn kém nên không phải ai cũng có điều kiện.Hiện nay, người dân thường chỉ biết đến luật qua báo chí, nhưng báo chí thường chỉ đưa tin về các luật mới ra đời và giới thiệu sơ qua một vài quy định mà thôi.

    Có một cách nữa để tiếp cận các văn bản luật, là lên Internet tìm kiếm. Song, hiện nay dữ liệu trên website của các bộ ngành còn khá sơ sài và ít cập nhật, nhất là các văn bản luật mới. Hơn nữa, mỗi ngành chỉ đăng những văn bản liên quan đến ngành mình nên dữ liệu luật trên Internet rất tản mát, trong khi không phải ai cũng có kỹ năng, sự kiên nhẫn và thời gian để tìm kiếm. Mấy năm gần đây, có một số công ty cung cấp các văn bản luật thông qua website (www.luatvietnam.vn) nhưng đi kèm dịch vụ này là chi phí thuê bao tháng, ngày, hoặc trả tiền mua riêng từng văn bản bằng cách nhắn tin trừ tiền qua tài khoản điện thoại. Như vậy, người dân - đối tượng được Nhà Nước tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật (theo quy định của hiến pháp) - phải trả tiền cho bên thứ 3 mới được biết luật.

    Gần đây Thủ Tướng Chính Phủ ra chỉ thị 03/CT-TTg về việc nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động công bố văn bản pháp luật trên CB, trong đó yêu cầu sớm xây dựng đề án tổ chức CB điện tử. Đây là một tin đáng mừng, vì CB điện tử sẽ rất tiện lợi, ai cũng có thể tiếp cận được qua Internet mà không tốn nhiều chi phí. Nếu tất cả văn bản được tập trung về một mối thì việc tra cứu trở nên rất dễ dàng, không cần nhiều kỹ năng phức tạp hay thủ tục rườm rà. Ai cần văn bản nào thì tải về văn bản đó, thay cho một chồng sách hay CB giấy. Tốc độ đăng tải của CB điện tử chắc chắn cũng nhanh hơn rất nhiều , đáp ứng nhu cầu tìm hiểu ngay những luật mới ban hành.

    Nghị định 104/2004/NĐ-CP về CB cũng đã quy định , nhưng trong thời gian vừa qua, CB điện tử dường như chưa được phổ biến. Hy vọng sau chỉ thị của Thủ Tướng Chính Phủ, các cơ quan liên quan sẽ đẩy mạnh triển khai đề án đầy ý nghĩa này.

    Diêm Sơn

    ID: B0705_30