• Chủ Nhật, 16/03/2008 07:51 (GMT+7)

    Bản Quyền Phần Mềm: Không thể vi phạm nhiều như trước!

    Sắp tới, doanh nghiệp bán máy tính kèm phần mềm vi phạm bản quyền nếu bị cơ quan chức năng phát hiện có thể sập tiệm!

    Sắp tới, doanh nghiệp bán máy tính kèm phần mềm vi phạm bản quyền nếu bị cơ quan chức năng phát hiện có thể sập tiệm!

    Ðó là nhận định của TS Vũ Mạnh Chu, cục trưởng cục Bản Quyền Tác Giả (BQTG), bộ Văn Hóa, Thể Thao và Du Lịch trong cuộc trao đổi với tạp chí Thế Giới Vi Tính sê-ri B về vấn đề giảm vi phạm bản quyền phần mềm (VPBQPM) tại Việt Nam (VN).

    Thưa ông, theo liên minh Phần Mềm Doanh nghiệp (BSA), tỉ lệ VPBQPM ở VN đã giảm từ 90% trong năm 2005 xuống còn 88% trong năm 2006. Ông có nhận xét gì về bước tiến này?

    Theo tôi, giảm 2% là đáng kể, nhưng mức vi phạm (88%) vẫn thuộc loại nghiêm trọng, vì mức trung bình ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương là 55%.

    Mức vi phạm còn cao vì đối tượng sử dụng ở VN tương đối phức tạp, nhu cầu sử dụng rất rộng rãi, chúng ta lại là nước đang phát triển, đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn, mà BQPM không hề rẻ.

    Ngay cả Mỹ là quốc gia phát triển và là nơi Microsoft sinh ra, nhưng cách đây khoảng 2 năm, VPBQPM cũng là 26%. Thực ra, tôi chưa bao giờ thấy Microsoft và BSA gay gắt về vấn đề VPBQPM ở VN. Cần thấy rằng thị trường VN rất nhỏ so với thị trường thế giới.

    Việc VN đẩy tỉ lệ VPBQPM giảm 2% có thể có vai trò rất quan trọng của chỉ thị 04/2007/CT-TTg của Thủ Tướng Chính Phủ (TTCP) về việc tăng cường bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính, được ban hành ngay sau khi VN tham gia WTO. Chỉ thị này có tác dụng hối thúc các bộ/ngành, địa phương tích cực trong việc giảm VPBQ.

    Như vậy, nguyên nhân chính của hiện tượng giảm VPBQPM ở VN không phải do Microsoft và BSA tác động?

    Có nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là chủ trương và sự quyết tâm của Nhà Nước, thông qua chỉ thị của TTCP. Đây rõ ràng là một sự quan tâm đặc biệt, vì đối với các lĩnh vực khác về bản quyền, TTCP không có chỉ thị.

    Một điểm nữa tôi cho rằng rất quan trọng là hệ thống pháp luật của VN hiện nay tương đối đồng bộ, trách nhiệm, nghĩa vụ thực thi cũng rõ ràng, nhận thức của công chúng có được nâng lên qua công tác tuyên truyền và qua các vụ thanh tra, xử lý (có tác dụng cảnh báo).

    Một nguyên nhân khách quan là sức ép của hội nhập. Để tham gia vào cuộc chơi lớn, chúng ta phải thực hiện nghĩa vụ của mình. Chúng ta không thể tiếp tục xâm phạm nhiều như trước nữa.

    Ông có nhận xét gì về việc xử lý các vụ VPBQPM trong thời gian vừa qua?

    Tôi cho rằng việc xác minh, xác định vi phạm trong những vụ thanh tra, kiểm tra vừa qua đều thỏa đáng. Nhưng xử lý thì tôi cho là chưa ổn, bởi lẽ, theo nghị định số 56 (về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa – thông tin) thì mức phạt rất hạn chế, chưa đủ giáo dục. Tới đây CP ban hành nghị định mới, cho phép phạt 1-5 lần giá trị hàng hóa đã vi phạm. Lúc đó bán máy tính kèm PM vi phạm mà bị phát hiện thì có thể sập tiệm.

    Tuy nhiên, việc thực thi pháp luật về BQPM cũng còn nhiều khó khăn, do ý thức chấp hành pháp luật của đa số người dân và doanh nghiệp chưa cao, trong khi lực lượng thực thi lại quá thiếu. Thanh tra VHTT hiện có hơn 200 người, chỉ dành riêng cho việc đi xử lý VPBQPM cũng không đủ sức.

      Hình thức xử phạt hành chính

    1. Các hình thức xử phạt hành chính
    a) Cảnh cáo;
    b) Phạt tiền.
    Mức tiền phạt ít nhất bằng giá trị hàng hóa vi phạm đã phát hiện được và nhiều nhất không vượt quá 5 lần giá trị hàng hóa vi phạm đã phát hiện được.

    2. Hình thức xử phạt bổ sung
    a) Tịch thu hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ (SHTT), phương tiện, tang vật, nguyên liệu được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa giả mạo về SHTT;
    b) Đình chỉ có thời hạn hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực đã xảy ra xâm phạm.
    (Trích điều 214 luật SHTT)
     

    Thưa ông, cục Bản Quyền Tác Giả đóng vai trò gì trong việc ngăn chặn VPBQPM?

    Chúng tôi quan tâm đến mọi khía cạnh liên quan tới việc thi hành pháp luật trong lĩnh vực BQPM. Những vụ nào biết được, chúng tôi sẵn sàng chia sẻ trách nhiệm của mình. Ví dụ, nếu được thanh tra mời chúng tôi tham gia, chúng tôi sẽ sẵn sàng đóng góp ý kiến hoặc cung cấp thông tin cho họ. Chúng tôi không có trách nhiệm hay quyền được phạt.

    Chúng tôi cũng tiếp nhận và xử lý đơn khiếu nại, tố cáo VPBQPM giữa các công ty trong nước với nhau. Còn tranh chấp phải do tòa án và thanh tra xử lý.

    Có ý kiến cho rằng việc xếp chung bảo hộ BQPM với bảo hộ tác phẩm văn học, nghệ thuật (VHNT) là không hợp lý, vì PM không phải là tác phẩm VHNT. Ông nghĩ sao?

    Đó là ý kiến cá nhân của những người chưa hiểu rõ. Hiện nay quốc tế cũng đang bảo hộ PM như chúng ta, căn cứ vào công ước Berne và hiệp định bảo vệ quyền SHTT liên quan đến thương mại (TRIPS) của WTO. Trước đây cũng có ý kiến đề nghị chuyển việc bảo hộ BQPM sang bộ Khoa Học và Công Nghệ hay bộ Thông Tin và Truyền Thông (TTTT), nhưng vấn đề không phải bộ nào quản lý, mà phải quản lý theo thông lệ quốc tế. BQPM không phải là đối tượng của sở hữu công nghiệp. Tuy nhiên, cũng có một số quốc gia có chính sách song trùng bảo hộ (2 cơ quan bảo hộ). Còn VN chỉ có một, là cục BQTG. Hiện nay CP cũng giao bộ TTTT chỉ đạo thực hiện chung về quyền tác giả và quyền liên quan, vì bộ TTTT quản lý khối báo chí, xuất bản.

     

    Căn cứ xác định mức bồi thường thiệt hại do xâm phạm quyền SHTT
    1. Trong trường hợp nguyên đơn chứng minh được hành vi xâm phạm quyền SHTT đã gây thiệt hại về vật chất cho mình thì có quyền yêu cầu tòa án quyết định mức bồi thường theo một trong các căn cứ sau đây:
    a) Tổng thiệt hại vật chất tính bằng tiền cộng với khoản lợi nhuận mà bị đơn đã thu được do thực hiện hành vi xâm phạm quyền SHTT, nếu khoản lợi nhuận bị giảm sút của nguyên đơn chưa được tính vào tổng thiệt hại vật chất;
    b) Giá chuyển giao quyền sử dụng đối tượng SHTT với giả định rằng bị đơn được nguyên đơn chuyển giao quyền sử dụng đối tượng đó theo hợp đồng sử dụng đối tượng SHTT trong phạm vi tương ứng với hành vi xâm phạm đã thực hiện;
    c) Trong trường hợp không thể xác định được mức bồi thường thiệt hại về vật chất theo các căn cứ quy định tại điểm a, điểm b khoản này, thì mức bồi thường thiệt hại về vật chất được xác định theo mức do tòa án ấn định, tùy thuộc vào thiệt hại thực tế, nhưng không quá 500 triệu đồng.
    2. Trong trường hợp nguyên đơn chứng minh được hành vi xâm phạm quyền SHTT đã gây thiệt hại về tinh thần cho mình thì có quyền yêu cầu tòa án quyết định mức bồi thường trong giới hạn từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, tùy thuộc vào mức độ thiệt hại.
    (Trích điều 205 luật SHTT)

     

    Ngọc Khuê

    ID: B0803_36