• Thứ Sáu, 29/08/2008 12:34 (GMT+7)

    Ngành tài chính: Đầu tư CNTT và phát triển

    Ngành tài chính (TC) VN đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua, một phần nhờ chú trọng đầu tư hạ tầng cơ sở, đặc biệt là hạ tầng CNTT-TT. Tuy nhiên, ngành vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức.

    Từ thủ công đến hiện đại

    Ngành tài chính đã xây dựng được hạ tầng truyền thông thống nhất cho các đơn vị trong ngành với 2 trung tâm miền và 62 trung tâm tỉnh; mạng diện rộng WAN kết nối đến 64 tỉnh/thành và 100% các huyện. Đến nay, tất cả các ứng dụng lớn trong ngành đều chạy trên hạ tầng truyền thông. Theo ông Phạm Công Minh, phó cục trưởng cục Tin Học và Thống Kê TC, bộ TC, 100% hệ thống mạng đều có hệ thống kiểm soát, giám sát an ninh, phòng chống virus, đảm bảo hoạt động ổn định.

    Để phục vụ hoạt động chỉ đạo điều hành, bộ TC đưa vào 3 ứng dụng phục vụ cải cách hành chính: chương trình quản lý công văn - hồ sơ công việc, quản lý cán bộ - công chức, trang thông tin điều hành nội bộ. Ngành TC cũng đã xây dựng các chương trình ứng dụng từ những năm 1990, đến nay đã xây dựng và triển khai 55 phần mềm chính phục vụ trực tiếp các hoạt động tác nghiệp tại từng đơn vị, giúp giải quyết trên 90% các nghiệp vụ chính.

    Khi nói đến ngành TC, không thể không nhắc đến thuế, hải quan (HQ), chứng khoán (CK) - các lĩnh vực luôn "nóng" và có ảnh hưởng lớn. Việc ứng dụng công nghệ tiên tiến trong các lĩnh vực này do đó rất được chú trọng. Với ngành thuế, từ năm 2002 (thực hiện cơ chế khoán chi), tổng kinh phí đầu tư cho tin học hóa đến nay tăng 5-6 lần, và nhờ đó, đã thực hiện được các nội dung của quy trình quản lý thuế mới theo cơ chế "tự khai - tự nộp", quản lý thuế chuyển sang cơ chế dựa trên phân tích thông tin, đánh giá "rủi ro", phát hiện sai phạm.

    Ông Nguyễn Công Bình, cục trưởng cục CNTT và Thống kê HQ, tổng cục HQ
    Nhiều ứng dụng CNTT trong ngành HQ VN đã và đang được triển khai, như thí điểm thông quan điện tử tại cục HQ Hải Phòng và TP.HCM; mở rộng khai báo từ xa cho các loại hình; nâng cấp các hệ thống CNTT hiện có để đáp ứng kịp thời các thay đổi của chính sách quản lý mới; nâng cấp trang web HQ VN theo hướng cổng giao dịch điện tử nhằm công khai, minh bạch các quy trình quản lý HQ và mở rộng dịnh vụ cho DN.

    Chúng tôi cũng đang nghiên cứu thống nhất chuẩn khai báo HQ, chuẩn trao đổi các chứng từ điện tử khác, xây dựng các phần mềm tiếp nhận khai báo. Một hệ thống CNTT hiện đại theo chuẩn mực quốc tế sẽ được thiết lập từ năm 2010, theo một dự án do Ngân Hàng Thế Giới tài trợ. Còn trong giai đoạn 2008 - 2010, nhiều dự án sẽ được thực hiện như nâng cấp các phần mềm khai báo HQ từ xa, khai điện tử, hạ tầng trang thiết bị mạng, đào tạo nguồn nhân lực của cả HQ và DN...

    Bà Trương Thị Hải Đường, giám đốc trung tâm Tin Học và Thống Kê, tổng cục Thuế

    Hệ thống ứng dụng CNTT của ngành thuế VN hiện được thiết kế theo mô hình xử lý phân tán, kiến trúc ứng dụng chủ yếu vẫn là 2 lớp, độ tích hợp chưa thật cao, hệ thống bảo mật chưa tập trung. Trong khi đó, ngành thuế của các nước trong khu vực đã hướng theo mô hình xử lý tập trung, kiến trúc ứng dụng nhiều lớp theo hướng dịch vụ. Chúng tôi đang thực hiện đề án tin học đến 2010 để chuyển đổi dần mô hình kiến trúc hệ thống ứng dụng, đồng thời cải cách nghiệp vụ, quy trình quản lý thuế và bộ máy tổ chức theo hướng hiện đại, phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

    Trong kế hoạch đến 2010, tổng cục Thuế sẽ có các dự án hỗ trợ người nộp thuế, như: dự án kê khai thuế qua mạng (e-filling); dự án trung tâm hỗ trợ người nộp thuế (Contact Center); tra cứu thông tin về tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế; đưa đầy đủ thông tin hỗ trợ người nộp thuế trên trang web; mở rộng cung cấp miễn phí phần mềm ứng dụng kê khai tờ khai thuế mã vạch cho người nộp thuế.

    Đối với ngành HQ, hệ thống thông quan điện tử đã giúp chuyển đổi phương thức quản lý HQ từ thủ công sang hiện đại: từ quản lý giao dịch sang quản lý DN, có áp dụng quản lý rủi ro; từ xử lý thủ công trên giấy tờ sang xử lý trên máy tính. Cùng với triển khai thủ tục HQ điện tử, trong năm 2007, ngành HQ đã triển khai hình thức khai HQ và thanh khoản loại hình gia công và sản xuất xuất khẩu qua mạng. Với hình thức này, DN có thể khai trước thông tin về hàng hóa XNK và truyền đến cơ quan HQ, rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa, thông tin chính xác, giảm bớt áp lực công việc cho cả DN và cán bộ HQ, đặc biệt trong việc thanh khoản đối với loại hình gia công và sản xuất xuất khẩu.

    Lĩnh vực CK cũng có sự đầu tư mạnh mẽ. Bộ TC, ủy ban CK Nhà Nước (UBCKNN) tạo điều kiện để các sở/ trung tâm giao dịch CK (TTGDCK) triển khai một loạt dự án đầu tư về công nghệ nhằm phục vụ các hoạt động giao dịch CK. Các công ty CK cũng có chiến lược đầu tư mạnh về CNTT, một mặt để đáp ứng yêu cầu của UBCKNN, sở/TTGDCK, mặt khác để tăng tính cạnh tranh với các công ty CK khác nhằm thu hút thêm khách hàng. Hệ thống phần mềm quản lý cho các sàn giao dịch (lưu ký, phát hành, đăng ký...) hiện tại đã được triển khai độc lập và phục vụ cho từng sàn riêng (tại TP. HCM và Hà Nội), tạo điều kiện tốt cho hoạt động kinh doanh CK. Phần mềm giám sát giao dịch, quản lý thành viên, quản lý niêm yết và thông tin thị trường cũng đã được xây dựng và đưa vào vận hành.

    Còn nhiều thách thức

    Việc đầu tư đã mang lại hiệu quả rõ nét, tuy nhiên theo ông Minh, công tác tin học hóa ngành TC được thực hiện trong điều kiện cơ chế chính sách thiếu đồng bộ, nhận thức về CNTT của cán bộ nghiệp vụ nói chung chưa cao. Bên cạnh đó, ngành có những đặc thù so với các bộ, ngành khác, nên việc ứng dụng CNTT phải cân nhắc rất kỹ.

    Thị trường càng hiện đại, thách thức ngày càng lớn. Ngay đối với UBCKNN, sở/TTGDCK, vấn đề đặt ra là làm sao để thị trường phát triển theo hướng hiện đại, ứng dụng những công nghệ giao dịch mới nhưng vẫn đảm bảo an toàn. Còn đối với các công ty CK, thách thức chính là sự cân đối giữa mức độ đầu tư công nghệ với hiệu quả thu hút các nhà đầu tư trong bối cảnh ngày càng nhiều đối thủ tham gia thị trường và chi phí công nghệ ngày càng cao.

    Ông Phạm Công Minh, phó cục trưởng cục Tin Học và Thống Kê TC, bộ TC

    Theo tôi, việc cải cách ngành TC phải được thực hiện đồng thời trên cả ba nội dung: (1) Cải cách chính sách, (2) Củng cố tổ chức và (3) Tăng cường công nghệ. Đây là các thành phần không thể tách rời để bảo đảm cải cách thành công.

    Chúng tôi xác định, ứng dụng CNTT ngành TC giai đoạn 2007-2010 phải luôn hướng tới thực hiện chính phủ điện tử, góp phần hoạt động hiệu quả, minh bạch và phục vụ nhân dân tốt hơn. Đồng thời đảm bảo được tính đồng bộ, thống nhất của ngành, phát huy được toàn bộ nguồn lực và tính chủ động của các đơn vị; kế thừa kết quả triển khai tin học ngành TC trong những năm qua.

    Đối mặt với vấn đề này, theo ông Đoàn Thanh Tùng, giám đốc trung tâm Tin Học UBCKNN, cần có sự thống nhất giữa UBCKNN, các sở/TTGDCK trong việc đưa ra những chuẩn công nghệ thống nhất và phù hợp. Dựa vào đó, các công ty CK sẽ đầu tư đúng hướng ngay từ đầu, vừa đáp ứng yêu cầu của UBCKNN, sở/TTGDCK, vừa không bị lúng túng khi chọn lựa giải pháp phù hợp xu hướng lâu dài của thị trường.

    Hải quan Hải Phòng

    Ngành HQ được cho là cơ quan "gác cửa" nền kinh tế, nên cũng chịu tác động trực tiếp của những khó khăn về kinh tế. Bên cạnh đó là sức ép của hội nhập kinh tế quốc tế: phải thực hiện nhiều công ước, thủ tục thông lệ quốc tế về HQ. Hầu hết việc thực hiện phải dựa trên cơ sở pháp lý, quy định thủ tục liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức và DN và đều liên quan đến ứng dụng CNTT, nên khá phức tạp khi triển khai cụ thể. Thêm vào đó, theo ông Nguyễn Công Bình, cục trưởng cục CNTT và Thống Kê HQ, tổng cục HQ, các dự án CNTT cho HQ không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực của ngành mà còn cần đến môi trường của chính phủ điện tử tương ứng mới có thể triển khai. Việc này cần có lộ trình nhất định, nhưng yêu cầu hiện tại là phải giải quyết công việc đặc thù của ngành HQ ngay, nếu không sẽ gây ùn tắc hàng hóa tại các cửa khẩu.

    Mục tiêu cơ bản của ứng dụng CNTT ngành TC giai đoạn 2007-2010 là xây dựng nền tảng CPĐT trong ngành, hệ thống chỉ đạo điều hành, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống thông tin quản lý TC hợp nhất từ trung ương đến địa phương. Bên cạnh đó, duy trì nâng cấp các hệ thống tác nghiệp hiện tại đảm bảo đáp ứng tối đa yêu cầu đổi mới nghiệp vụ và cải cách hành chính đến 2010. Đây chính là cơ hội cho các tổ chức, DN cung cấp giải pháp CNTT cho ngành TC.

    Ông Đoàn Thanh Tùng, giám đốc TTTH - UBCKNN

    Hệ thống công nghệ tại sở/ TTGDCK cho đến nay đã tương đối ổn định, không xảy ra những sự cố lớn. Tại các công ty CK, hệ thống công nghệ hầu hết được mua từ nước ngoài nên rất hiện đại và đáp ứng được nhiều yêu cầu của nhà đầu tư cũng như yêu cầu quản lý của công ty CK.

    Về phía UBCKNN, một loạt dự án công nghệ hiện đại sẽ được triển khai, trong đó có hệ thống phục vụ việc giám sát các hoạt động giao dịch thị trường, một dự án về công bố thông tin của các công ty CK nhằm đảm bảo tính minh bạch của thị trường. UBCKNN sẽ ban hành các chuẩn công nghệ được áp dụng cho các công ty CK nhằm đảm bảo tính thống nhất của hệ thống khi các công ty CK kết nối vào các sở/ TTGDCK hay trung tâm lưu ký; định kỳ kiểm tra việc duy trì các yêu cầu liên quan đến công nghệ ở các công ty CK nhằm đảm bảo hoạt động an toàn và công bằng đối với các nhà đầu tư.

    ID: B0808_42