• Thứ Bảy, 29/11/2008 05:35 (GMT+7)

    Hải quan điện tử: Định hướng cần sát thực tế

    Giữa tháng 10/2008, cục Hải Quan TP.HCM sơ kết giai đoạn II thí điểm thủ tục HQĐT. Mặc dù có nhiều nỗ lực, nhưng kết quả đạt được còn rất khiêm tốn!

    Được 3/10 quy trình...

    Ông Nguyễn Thanh Long, phó trưởng chi cục HQĐT TP.HCM

    Quy định của bộ Tài Chính về thí điểm thủ tục hải quan điện tử (HQĐT) có 10 quy trình cần thực hiện, nhưng tính đến nay, Hải Quan TP.HCM mới thực hiện được 3 quy trình gồm: Hàng hoá xuất nhập khẩu (XNK) theo hợp đồng mua bán; hàng hoá XNK theo loại hình nhập nguyên liệu để sản xuất hàng XK; hàng chuyển cửa khẩu và quy trình kiểm tra sau thông quan. Các quy trình còn lại chưa áp dụng, do tổng cục Hải Quan (TCHQ) chưa xây dựng chương trình phần mềm và do doanh nghiệp (DN) chưa có yêu cầu.

    Ông Nguyễn Thanh Long, phó trưởng chi cục HQĐT TP.HCM nhận xét: "Quy trình thủ tục HQĐT cơ bản đáp ứng được yêu cầu thông quan nhanh hàng hoá cho DN". Việc quản lý hồ sơ được chặt chẽ hơn, xử lý tập trung dữ liệu trên hệ thống, thuận lợi trong triển khai công việc, giải quyết phát sinh vướng mắc; thuận lợi trong việc thu thập thông tin DN, thông tin hàng hóa... Đối với công tác quản lý thuế, hệ thống khai báo HQĐT kết chuyển tự động số thuế phải thu sang chương trình kế toán, bớt được công đoạn nhập thủ công chứng từ số thuế phải thu. Việc thu lệ phí hải quan và lệ phí thu hộ cho các hiệp hội được thực hiện theo tháng, tạo thuận lợi cho các DN tham gia thủ tục HQĐT.

    Công tác quản lý giá đảm bảo quản lý tốt nguồn thu cho ngân sách, hạn chế DN lợi dụng, gian lận thương mại qua giá; tạo sự công bằng và tính chủ động cho các DN trong sản xuất, kinh doanh. Công tác quản lý rủi ro đã hiệu quả hơn với việc phân luồng tờ khai, cho kết quả tương đối chính xác, tạo điều kiện thuận lợi cho hải quan (HQ) quản lý, xử lý tờ khai. Cơ sở dữ liệu DN được chia sẻ với các đội nghiệp vụ có liên quan, tạo nên mối quan hệ phối kết hợp trong thực thi nhiệm vụ, trao đổi thông tin giữa các đội, chi cục; kiểm soát, cập nhật được thông tin liên quan đến DN để quản lý rủi ro hiệu quả hơn...

    Nhiều điểm chưa phù hợp

    Chi cục HQĐT TP.HCM

    Việc thí điểm HQĐT giai đoạn II, theo ông Long, còn nhiều điều chưa phù hợp thực tế. Chẳng hạn, quy trình thủ tục HQĐT chưa xử lý tự động đối với các quy trình nghiệp vụ, các bước xử lý tờ khai trên hệ thống chưa hợp lý, bị trùng lắp ở khâu kiểm tra sơ bộ, phân luồng và kiểm tra hồ sơ; thời gian xử lý chậm, khó kiểm soát và điều hành trên hệ thống. Đặc biệt, những thay đổi về chính sách mặt hàng, quản lý giá tính thuế, xuất xứ hàng hóa, các tiêu chí rủi ro, lỗi chương trình... khiến cho tỷ lệ kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực tế hàng hóa trong giai đoạn 2 gia tăng.

    Hiện nay, các quy định và hướng dẫn về nghiệp vụ phần lớn chỉ đề cập đến thủ tục HQ thủ công, chưa có hướng dẫn riêng đối với thủ tục HQĐT. Hoặc nếu có, cũng chỉ được xây dựng trên nền tảng thủ tục HQ thủ công, thời gian ban hành hướng dẫn chậm, chưa phù hợp, cho nên khi triển khai thực hiện khó áp dụng cho thủ tục HQĐT. Sự thay đổi, bổ sung mới về quy định của luật Quản Lý Thuế, xác định giá tính thuế, kế toán thuế, xuất xứ hàng hóa, chính sách XNK, quản lý rủi ro... đã tác động không nhỏ đến việc triển khai, thực hiện các quy trình này trong thủ tục HQĐT.

    Việc áp dụng không đồng bộ hệ thống quản lý rủi ro giữa thủ công và điện tử làm phát sinh những bất cập, ảnh hưởng đến kết quả xử lý hồ sơ cho DN tham gia thủ tục HQĐT. Một số quy định về quản lý rủi ro khó thực hiện do chưa có chương trình và chương trình không có chức năng theo dõi. Ví dụ, thông tin DN sửa chữa tờ khai, cập nhật thông tin cưỡng chế hàng ngày vào hệ thống, cập nhật thông tin thu thập từ các DN vào hệ thống, cập nhật tỷ lệ phần trăm kiểm tra thực tế hàng hóa... Việc áp dụng một số tiêu chí từ TCHQ đưa ra kết quả xử lý không phù hợp, đơn vị gặp khó khăn trong việc điều chỉnh (hàng dán tem, hàng kiểm tra ngẫu nhiên), khó khăn trong việc thu thập thông tin DN do có quá nhiều tiêu chí quy định và chưa có hệ thống để quản lý các thông tin thu thập được, phải xử lý bằng thủ công...

    Xây dựng phần mềm cho HQ và DN

    Ông Long cho rằng, để HQĐT thực sự phát triển, bộ Tài Chính cần định hướng phát triển thủ tục HQĐT phù hợp với điều kiện thực tế; xác định cụ thể thời gian thí điểm, loại hình thủ tục thí điểm, có đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm, tránh việc thí điểm kéo dài. Triển khai nhanh các dự án hiện đại hóa trong ngành theo hướng thống nhất, tập trung cơ sở dữ liệu, có thể dùng chung trong toàn ngành và có thể tích hợp với các bộ, ngành khác khi triển khai chính phủ điện tử.

    10 quy trình trong kế hoạch thực hiện của ngành Hải Quan
    • Hàng hóa XK, NK theo loại hình
    • Hàng hóa XK, NK theo hợp đồng mua bán
    • Hàng hóa XK, NK để thực hiện hợp đồng gia công với thương nhân nước ngoài hoặc đặt gia công tại nước ngoài
    • Hàng hóa XK, NK theo loại hình nhập nguyên liệu để sản xuất hàng XK
    • Hàng hóa kinh doanh tạm nhập tái xuất
    • Hàng hóa đưa ra, đưa vào doanh nghiệp chế xuất
    • Hàng hóa XK, NK tại chỗ
    • Hàng hóa XK, NK để thực hiện các dự án đầu tư
    • Hàng hóa XK, NK chuyển cửa khẩu.
    • Phương tiện vận tải đường biển, đường hàng không xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, chuyển cảng.
     

    Về phía TCHQ, cần xây dựng mô hình phát triển thủ tục HQĐT trong toàn ngành phù hợp với thực tế, mang tính khả thi cao. Rà soát, sửa đổi, bổ sung những hạn chế, bất hợp lý của quy trình thủ tục hiện nay. Nâng cấp, hoàn thiện các phần mềm hiện tại, đảm bảo thực hiện đúng quy trình thủ tục theo quy định. Các chức năng của chương trình cần bổ sung, chỉnh sửa và cập nhật thường xuyên, đầy đủ, để bảo đảm cho việc thực hiện. Xây dựng các phần mềm để triển khai thủ tục HQĐT đối với các loại hình khác cho cả HQ và DN. Xây dựng và nâng cấp hệ thống đường truyền, hệ thống thiết bị hiện tại, có hệ thống, đường truyền dự phòng, đảm bảo hệ thống vận hành thông suốt và hiệu quả. Nghiên cứu và kết nối hệ thống với các đơn vị khác như các hãng vận tải, các đơn vị trong ngành HQ, ngành tài chính, các cơ quan quản lý khác (Công An, Thuế, Kế Hoạch Đầu Tư...), để trao đổi thông tin, phục vụ thực hiện thủ tục HQĐT.

    Hải Thanh

    ID: B0811_34