• Thứ Tư, 14/01/2009 10:42 (GMT+7)

    Xây dựng chính phủ điện tử Israel: Ai chậm người ấy thiệt

    Ở Israel, bộ Tài Chính (TC) là cơ quan chủ lực trong việc xây dựng chính phủ điện tử (CPĐT), đưa ra các dự án (DA) lớn và mang tính tập trung. Số tiền bộ TC rót cho các DA ngày càng nhiều hơn do việc vận hành CPĐT giúp tiết kiệm nhiều khoản chi. Các bộ/ngành, địa phương không muốn bị chậm chân, vì chậm thì phải chịu thiệt!

    Đầu tháng 12/2008, đại sứ quán Israel tại Việt Nam tổ chức hai khóa đào tạo về CPĐT cho các cán bộ của bộ Thông Tin và Truyền Thông (TTTT) và sở TTTT Hà Nội. Tạp chí TGVT đã gặp gỡ giảng viên chính của khóa học, ông Gaby Frydman, chuyên gia tư vấn CNTT-TT và quản lý các DA về CPĐT của Israel, để tìm hiểu kinh nghiệm xây dựng CPĐT tại đất nước này.

    Bộ TC đóng vai trò chính

    Thưa ông, CPĐT ở Israel được tổ chức thực hiện như thế nào và thời gian tính đến nay là bao lâu?

    CPĐT tại Israel được chuẩn bị từ rất lâu nhưng thực sự có các giao dịch phục vụ công dân mới được 6-7 năm. Cụ thể, từ năm 1992, chúng tôi bắt đầu xây dựng chương trình CPĐT. Sau đó mất 3 năm để xây dựng kế hoạch tổng thể. Năm 2000 mới chính thức triển khai. Hệ thống CPĐT tại Israel gồm 2 phần: một phần để quản lý các nguồn lực trong nội bộ CP và phần kia là hệ thống cung cấp thông tin và các dịch vụ cho công dân.

    Ông Gaby Frydman

    Để thực hiện, chúng tôi có cả DA của chính phủ lẫn DA của bộ/ngành, địa phương. Chính phủ có DA tổng thể, mang tính tập trung, nhằm giải quyết những vấn đề lớn, triển khai trước ở các cấp cao, ví dụ như ở bộ TC, sau đó đến các cấp khác. Các bộ/ngành, địa phương có thể tự lập và thực hiện các DA nhỏ, giải quyết những vấn đề riêng ở ngành, địa phương mình.

    Giữ vai trò chính trong xây dựng CPĐT ở Israel là bộ TC. Chúng tôi cho rằng bất cứ DA nào muốn thực hiện được trước hết là phải có tiền, nên các DA lớn luôn bắt đầu từ bộ TC. Đây là nguyên tắc chung, chứ không riêng với DA CNTT. Ở bộ TC, chúng tôi có một ban về CPĐT. Đây là đơn vị chủ chốt đưa ra các DA và kết nối tất cả các bộ phận liên quan để triển khai. Ban này được bộ TC giao quản lý một số vốn, trong đó một phần dành cho các bộ/ngành. Bộ/ngành nào muốn xây dựng cơ sở hạ tầng, triển khai các hoạt động, dịch vụ từ CP ra công chúng, sẽ được ban DA chi một số tiền. Phần còn lại do bộ, ngành đó tự lo.

    Số tiền mà bộ TC “rót” cho ban DA ngày càng nhiều do việc vận hành CPĐT giúp CP tiết kiệm nhiều khoản chi. Chẳng hạn, trước đây để thu thuế, CP phải chi “hoa hồng” cho bưu điện. Nay, người dân có thể nộp tiền trực tiếp cho CP qua tin nhắn (SMS) hay Internet. Với người dân, họ cũng tiết kiệm được nhiều nhờ giao dịch thông qua CPĐT. Trước đây, để làm một thủ tục, có thể họ phải xếp hàng nửa ngày, nay họ chỉ mất vài phút.

    Không ai muốn chạy sau

    Ở Việt Nam thời gian qua, các DA CNTT thường được tiến hành độc lập với cải cách hành chính (CCHC). Điều này khiến nhiều DA CNTT thất bại do vấp phải những lực cản trong một hệ thống hành chính chậm thay đổi. Israel có gặp vấn đề tương tự không và đã giải quyết thế nào?


    CP Israel đang cung cấp tới người dân hàng trăm dịch vụ trực tuyến, trong đó 160 loại có thể thanh toán qua Internet và hơn 200 mẫu đơn điện tử để người dân sử dụng.
     

    Về mặt lý thuyết thì một DA CNTT được triển khai tốt sẽ mang lại sự thay đổi trong hệ thống hành chính. Trong thực tế, đôi khi điều này xảy ra, nhưng đôi khi lại không. Tôi cho rằng không nên quan niệm cái nào đi trước, cái nào đi sau, mà nên là một quá trình song hành. Nhưng cần nhớ nhu cầu của người dân về CCHC luôn lớn hơn nhu cầu chính quyền của họ ứng dụng CNTT.

    Ở Israel đôi khi các DA cũng gặp trở ngại từ hệ thống hành chính. Khi gặp vấn đề này, chúng tôi thường cố gắng tạo ra tình thế đôi bên cùng có lợi (win-win situations). Điều quan trọng là làm sao cho chính những người muốn cản trở cũng thấy rằng họ có những lợi ích thiết thực khi triển khai DA CNTT. Chẳng hạn, nhờ phần mềm, quy trình trong hệ thống CPĐT, cán bộ, công chức có thể làm việc một cách thông minh hơn. Cũng với chừng đó hồ sơ, thủ tục cần giải quyết trong một ngày, nhờ ứng dụng CNTT, họ có thể giải quyết nhanh chóng, khẩn trương, không để tồn việc từ ngày này sang ngày khác. Chúng tôi cũng rất quan tâm đến việc đào tạo những người trực tiếp vận hành hệ thống CPĐT. Đồng thời, chúng tôi khuyến khích người dân sử dụng các dịch vụ CPĐT bằng cách giảm phí thực hiện các thủ tục qua mạng. Nhờ đó, công chức có nhiều việc để thực hành và dần dần quen với hệ thống mới. Khi đã triển khai thành công ở một bộ thì các bộ khác sẽ làm theo.

    Trong trường hợp không triển khai được ở một cơ quan (CQ) nào đó, chúng tôi sẽ tìm đến những CQ khác có thể triển khai tốt hơn. Chúng tôi ưu tiên những CQ sẵn sàng thay đổi vì chính sự sẵn sàng đó là yếu tố bảo đảm thành công. Ở Israel, chúng tôi luôn tìm được những CQ như thế. Israel không phải là một đất nước hoàn hảo, nhưng có tinh thần và môi trường cạnh tranh rất cao, không ai muốn là người chạy phía sau. Ngay cả giữa các CQ nhà nước cũng có sự cạnh tranh mạnh mẽ. Nếu một CQ không làm tốt thì CQ khác sẽ vượt lên, và những ai chậm chân có thể bị mất nhiều lợi ích.

    Cần có những ý tưởng tốt

    Ông có lời khuyên gì cho việc xây dựng CPĐT tại Việt Nam, quốc gia có 84 triệu dân và 64 tỉnh/thành?


     
    Trong vòng 15 năm Israel đã đầu tư gần 300 triệu USD để xây dựng CPĐT, trong đó, ngân sách để duy trì các hoạt động, dịch vụ từ CP ra công chúng là 15 triệu USD/năm

    Không có một mô hình cho mọi quốc gia. Mỗi một quốc gia có một mô hình riêng và tôi không dám nói mô hình nào tốt hơn, vì còn phụ thuộc vào những điều kiện cụ thể. Cái chính là phải tạo ra được những trường hợp thành công và chính những sự thành công khởi đầu sẽ có ảnh hưởng lớn và là tiền đề cho những thành công khác. Ở Israel chẳng hạn, chúng tôi bắt đầu bằng bộ TC, sau đó triển khai ra các bộ ngành khác.

    Với một quốc gia như Việt Nam, việc xây dựng CPĐT là hết sức cần thiết để việc trao đổi thông tin giữa các địa phương với trung ương và người dân thuận tiện hơn. Xin nhắc lại cách làm tùy theo sự lựa chọn và tình hình ở mỗi nước, nhưng kinh nghiệm riêng của Israel là có một hệ thống tập trung kết nối tất cả các bộ/ngành, địa phương. Đơn cử, đối với đơn thư của người dân gửi đến, một máy chủ chung sẽ lưu lại toàn bộ và chuyển đến các bộ liên quan, sau đó trả kết quả giải quyết cho công dân. Hệ thống này có thể truy cập qua website, e-mail, điện thoại di động và tài khoản cá nhân. Trên mỗi website của các bộ, mỗi công dân đều có tài khoản để truy cập và tra cứu thông tin. Quan trọng là các bạn có ý tưởng tốt. Còn công nghệ, chúng ta có thể mua hay tự xây dựng.

    Thu Nga – Nguyễn Hưng

    ID: B0901_34