• Thứ Tư, 27/05/2009 10:51 (GMT+7)

    Hải quan điện tử: Thí điểm và mở rộng

    Sau 4 năm (từ 2005) thí điểm triển khai hải quan điện tử (HQĐT) tại HQ TP.HCM và HQ Hải Phòng, ngành HQ vừa quyết định tiếp tục hiện đại hoá (HĐH) ngành, mở rộng triển khai HQĐT ra 5 đơn vị gồm: Đồng Nai, Bình Dương, Hà Nội, Lạng Sơn và Đà Nẵng.

    TỪ 2 ĐƠN VỊ THÍ ĐIỂM...

    Tại buổi triển khai mở rộng thủ tục HQĐT diễn ra ở HQ Đồng Nai ngày 10/4/2009, HQ Hải Phòng và HQ TP.HCM cho biết, số lượng doanh nghiệp (DN) tham gia HQĐT tăng dần theo các năm, góp phần rất lớn hoàn thành mục tiêu mà ngành đặt ra: Nâng cao chất lượng phục vụ; Giảm thời gian, chi phí cho DN; Tránh phiền hà, sách nhiễu...

    Số lượng tăng vọt

    Ông Ðinh Viết Mạnh
    Ông Đinh Viết Mạnh, phó cục trưởng cục HQ Hải Phòng cho biết, năm 2005 số DN nhận giấy chứng nhận tham gia HQĐT là 38; Năm 2006 tăng lên 103; Năm 2007 là 176; Năm 2008 tăng vọt lên 340; 4 tháng đầu năm 2009 có 380 DN. Trong đó, DN thực tế mở tờ khai và kim ngạch xuất nhập khẩu (XNK) qua HQĐT từ 1/1/2009 đến 20/3/2009 là trên 3 nghìn tờ khai của 206 DN và trên 200.000 USD. So với cùng kỳ năm 2008, năm 2009 số tờ khai tăng gần 200%, số DN tham gia HQĐT tăng 200% và so với năm 2007, số tờ khai HQĐT tăng trên 400%, số DN tăng trên 300%. "


    “Nhìn chung những kết quả của HQ TP.HCM và HQ Hải Phòng tuy chưa được như mong đợi song là tiền đề để ngành thực hiện các bước tiếp theo của lộ trình HĐH ngành”, ông Hoàng Việt Cường

    Ông Mạnh cho biết thêm, trong quá trình triển khai HQĐT, cục HQ Hải Phòng luôn tìm giải pháp thực hiện nghiêm các quy định về thí điểm thủ tục HQĐT. Đồng thời, đơn vị cũng giải quyết thủ tục HQ đảm bảo đúng quy định, chế độ chính sách, tạo thuận lợi cho thông quan hàng hóa. Việc phát hiện, điều chỉnh và xử lý kịp thời các hành vi gian lận, lợi dụng được làm nghiêm khắc. Đây là tiền đề mở rộng “thông quan điện tử”, cải cách, HĐH ngành HQ, tác động tích cực đến nhận thức của cộng đồng DN...

    CÁC DỰ ÁN ƯU TIÊN ỨNG DỤNG CNTT CỦA NGÀNH HQ
    Ông Hoàng Việt Cường, phó trưởng ban Cải Cách HĐH, tổng cục Hải Quan: “Ở 2 đơn vị thí điểm đầu tiên, khi triển khai HQĐT phải xây dựng mới chi cục HQĐT. Chi cục HQĐT này là trung tâm đầu mối. Với các đơn vị triển khai HQĐT trong năm 2009 sẽ không xây dựng mới chi cục HQĐT mà áp dụng luôn tại 1 chi cục hiện có. Trên cơ sở áp dụng tốt đối với chi cục này sẽ mở rộng triển khai tại các chi cục khác. Về PM, ngành HQ vẫn sẽ sử dụng PM của công ty Hệ Thống FPT. Bước đầu, PM đã đáp ứng được một số yêu cầu: Cho phép triển khai cho nhiều cục HQ và chi cục trên cả nước; Cho phép triển khai 100% thủ tục HQĐT hoặc vừa điện tử vừa truyền thống tại 1 chi cục; Không gây xáo trộn lớn về thói quen sử dụng hệ thống của HQ; Nền tảng, giải pháp kỹ thuật đã được kiểm nghiệm đảm bảo không rủi ro kỹ thuật khi triển khai hệ thống CNTT; Việc triển khai, vận hành, bảo trì hệ thống phù hợp với trình độ quản ý của HQ các tỉnh, thành...”.

    Tạo được thói quen

    Ông Đỗ Hữu Toàn
    Ông Đỗ Hữu Toàn, chi cục trưởng chi cục HQĐT cục HQ TP.HCM cho biết, việc triển khai thí điểm HQĐT tại TP.HCM đã giúp cho một bộ phận công chức HQ và DN quen với phương thức quản lý mới làm nòng cốt cho HĐH HQ. Về cơ sở vật chất, đặc biệt là về CNTT đã được đơn vị tập trung đầu tư nâng cấp. Hiện, DN được hưởng ưu tiên về thủ tục và được cơ quan HQ hỗ trợ kịp thời trong quá trình khai báo cũng như làm thủ tục.

    Số lượng giấy tờ phải nộp/xuất trình giảm hẳn so với thủ tục HQ truyền thống (chỉ phải nộp tờ khai đối với hàng luồng xanh; Luồng vàng, đỏ chỉ phải nộp/xuất trình các chứng từ do HQ yêu cầu thay vì phải nộp/xuất trình toàn bộ hồ sơ; Hồ sơ thanh khoản được nộp bằng điện tử với số lượng giảm hẳn so với thủ tục truyền thống. Thời gian thông quan trung bình được rút ngắn, chi phí thông quan giảm. Đặc biệt, đối với hàng XK, thủ tục HQĐT đã thể hiện tính ưu việt so với thủ tục HQ truyền thống. Tuy nhiên, điều này phụ thuộc rất nhiều vào khả năng đáp ứng, tính ổn định của toàn bộ hệ thống bao gồm máy chủ, trang thiết bị và đường truyền.

    “Để đảm bảo hoạt động thông suốt cần chủ động nghiên cứu, khắc phục những hạn chế của hệ thống khai điện tử như: thiếu các PM thiết kế cho kiểm tra sau thông quan, thu thập xử lý thông tin quản lý rủi ro, một số khâu theo dõi trừ lùi giấy phép, cập nhật sửa chữa kết quả làm thủ tục, cảnh báo tự động... Đồng thời kịp thời hỗ trợ, xử lý các vướng mắc phát sinh thời gian đầu triển khai”, ông Đinh Viết Mạnh, phó cục trưởng cục HQ Hải Phòng.

    Ông Toàn cho biết, việc ứng dụng HQĐT giúp cho DN và cơ quan HQ có khả năng kiểm soát toàn bộ quá trình luân chuyển của bộ hồ sơ cũng như việc thực hiện thủ tục HQ của nhân viên cấp dưới. Đặc biệt, giảm sự tiếp xúc giữa DN với nhân viên HQ, góp phần giảm sách nhiễu, phiền hà và tiêu cực. HQĐT đã tác động tích cực đến nhận thức của DN, cơ quan HQ, các cơ quan khác của Chính Phủ. Các DN ngày càng nhận thức rõ hơn những thuận lợi của HQĐT. Thông tin khai HQ nhất quán, chuẩn hóa cả từ phía DN và HQ tạo thuận lợi cho công tác quản lý tại khâu thông quan cũng như cho các khâu sau.

    Ông Hoàng Việt Cường
    Ông Hoàng Việt Cường, phó trưởng ban cải cách HĐH, tổng cục HQ cho biết, nhìn chung những kết quả của HQ TP.HCM và HQ Hải Phòng tuy chưa được như mong đợi song là tiền đề để ngành thực hiện các bước tiếp theo của lộ trình HĐH ngành. Theo đó, năm 2009, tổng cục HQ tiếp tục mở rộng triển khai HQĐT đến tất cả các chi cục còn lại của HQ TP.HCM và HQ Hải Phòng. Tại Hải Phòng, ngoài việc triển khai ra tất cả các chi cục còn mở rộng triển khai loại hình: tái xuất, chế xuất và đối tượng DN. Ở TP.HCM, do các loại hình thủ tục phức tạp hơn nên trước mắt triển khai mở rộng HQĐT ra các chi cục. Sau một thời gian các loại hình thủ tục ở Hải Phòng có kết quả thì sẽ triển khai tiếp cho TP.HCM. Từ 1/4/2009, TP.HCM sẽ áp dụng khai báo từ xa (KBTX) cho chi cục HQ Quản Lý Hàng Đầu Tư và từ 1/5/2009 tiến hành đồng loạt trong toàn cục (trừ HQ Bưu Điện).

    KBTX là phương pháp khai báo bằng phương tiện điện tử, sử dụng phần mềm (PM), sau đó truyền dữ liệu qua Internet đến trụ sở HQ nơi làm thủ tục. KBTX là tự động hóa 1 công đoạn trong thủ tục HQ, giúp DN thực hiện việc khai báo, thanh khoản hàng XNK được nhanh chóng, đơn giản và chính xác; giảm áp lực cho cán bộ HQ làm công tác tiếp nhận, đăng ký tờ khai và nâng cao hiệu quả quản lý HQ; tạo tâm lý thoải mái, phương pháp làm việc khoa học, hiện đại chuẩn bị cho “thông quan điện tử” sau này. PM khai báo được cơ quan HQ cung cấp miễn phí, hoặc DN tự tạo theo tiêu chí của HQ.

    TẠO SỰ ĐỒNG THUẬN CỦA DN
    Đối với HQ, cần lựa chọn đội ngũ cán bộ có năng lực, nhiệt tình công tác làm nòng cốt để triển khai thủ tục HQĐT. Đối với DN, cần hỗ trợ đào tạo. Tại chi cục HQĐT tổ chức bộ phận hỗ trợ DN từ khâu cài đặt đến hướng dẫn thủ tục khai tờ khai HQĐT đầu tiên ngay tại DN, đảm bảo DN không bị vướng mắc ngay từ khâu đầu. Trong quá trình triển khai, nếu có sự cố, vướng mắc từ chương trình khai của DN, chi cục phối hợp với đơn vị cung cấp PM để hỗ trợ cho DN. Tổ chức các lớp đào tạo cho DN về thủ tục HQĐT, giúp DN có đội ngũ nhân viên khai HQ có thể vận hành được hệ thống cũng như hiểu rõ các bước thủ tục HQĐT. Đặc biệt phải tạo sự đồng thuận của DN ở từng cấp lãnh đạo DN đến nhân viên triển khai. Cục HQ TP.HCM đã tổ chức hội nghị DN trước khi triển khai cho giám đốc DN, sau đó là các lớp tập huấn chương trình cho nhân viên đi làm thủ tục HQ của DN...
    Ông Đỗ Hữu Toàn, chi cục trưởng chi cục HQĐT, cục HQ TP.HCM.


    ĐỒNG NAI, BÌNH DƯƠNG: ĐÃ SẴN SÀNG

    HQĐT là nền tảng để tiến tới “thông quan điện tử”, chuyển từ thủ công sang kê khai qua mạng. Trong bước đi mới, HQ Bình Dương và Đồng Nai sẽ cùng được triển khai vào tháng 6/2009.

    Đồng Nai: Thành lập tổ triển khai

    HQ Đồng Nai rất quyết tâm với HQĐT. Ông Huỳnh Thanh Bình, phó cục trưởng cục HQ Đồng Nai cho biết, ngay từ khi ngành HQ thực hiện thí điểm HQĐT tại Hải Phòng và TP.HCM, HQ Đồng Nai đã cử người học tập kinh nghiệm từ 2 đơn vị này nhằm chuẩn bị cho đơn vị mình. HQ Đồng Nai hiện có 6 chi cục và 8 phòng, đội. Trước mắt, đơn vị chọn chi cục HQ Biên Hòa để thực hiện HQĐT. Tại đây, HQ Đồng Nai đã thành lập tổ triển khai thủ tục HQĐT gồm 10 người. Bản thân chi cục HQ Biên Hòa cũng chủ động bố trí nhân sự; Tự rà soát, đề xuất các máy móc thiết bị cần nâng cấp hay trang bị mới... HQ Đồng Nai đã lên kế hoạch tổ chức đào tạo chuyên sâu về quản trị mạng, an ninh mạng và hệ thống cho cán bộ tin học tại trung tâm Dữ Liệu - CNTT và cán bộ quản trị mạng các chi cục trực thuộc; làm việc với Viễn Thông Đồng Nai, thuê đường truyền tốc độ cao, thiết lập đường truyền cáp quang từ văn phòng cục đến chi cục HQ Biên Hòa và khu chế xuất Long Bình để thực hiện HQĐT.

    Ông Bình cho biết, cục HQ Đồng Nai đã chọn 20 DN chấp hành tốt pháp luật về HQ tham gia HQĐT giai đoạn đầu. Các loại hình được thực hiện: XNK kinh doanh; NK nguyên liệu để sản xuất hàng XK; Gia công hàng hóa cho thương nhân nước ngoài. Mô hình HQĐT theo 3 khối:

    1. Tiếp nhận, xử lý thông tin tự động tập trung tại trung tâm Dữ Liệu - CNTT của cục. Trung tâm Dữ Liệu - CNTT chỉ làm đầu mối tiếp nhận, xử lý thông tin bước đầu tự động, không thực hiện chức năng xử lý và phản hồi do toàn bộ dữ liệu tiếp nhận tại đây sẽ được chia sẻ, kiểm tra, xử lý phân luồng và phản hồi tại các chi cục. Phương án này không cần tổ chức đơn vị trực thuộc trung gian đầy đủ chức năng, quyền hạn theo quy định để xử lý dữ liệu, tránh thay đổi mô hình tổ chức như hiện nay

    2. Kiểm tra, phân luồng, phản hồi thông tin và kiểm tra chi tiết hồ sơ HQĐT tại đội nghiệp vụ của chi cục HQ Biên Hoà

    3. Kiểm tra thực tế hàng hóa: tại chi cục HQ Biên Hòa (đối với hàng hóa nhỏ lẻ, hàng rời), nơi sản xuất hay chân công trình các DN và địa điểm kiểm tra tập trung ICD Biên Hòa (sau này là địa điểm kiểm tra tập trung ICD Long Bình – Tân Cảng).

    Từ 2007, HQ Đồng Nai đã phối hợp cùng ngân hàng VIB Bank triển khai việc thu lệ phí, tiền bán ấn chỉ qua hệ thống EDC VIB Bank. Đến tháng 3/2009, HQ Đồng Nai đã tiếp tục đẩy mạnh quản lý thu nộp từ ngân hàng để tự động hàng tháng chuyển tiền vào tài khoản tại kho bạc Nhà Nước theo từng tài khoản cho các khoản thu khác nhau như lệ phí, tiền ấn chỉ, các loại phụ thu... mà không cần phải lập ủy nhiệm chi hàng tháng như trước...

    “Do yêu cầu thông quan nhanh chóng hàng hóa XNK, để hỗ trợ các DN vượt khó trong giai đoạn hiện nay, tổng cục HQ cần nâng băng thông ADSL từ văn phòng cục đến các chi cục của HQ Đồng Nai, tối thiểu là 1Mb đồng thời hỗ trợ HQ Đồng Nai tự động hóa tối đa phần tiếp nhận và xử lý phân luồng hay hỗ trợ chuyển dữ liệu từ hệ thống điện tử sang các chương trình riêng để thanh lý trong thời gian hoàn thiện chương trình chung... Về thu phí qua ngân hàng, HQ Đồng Nai đề nghị tổng cục HQ cho phép triển khai giai đoạn 2, in biên lai thu tiền theo mẫu in sẵn được thiết kế từ PM mà không phải viết thủ công như hiện nay; cho phép HQ Đồng Nai thanh toán lệ phí HQ, các khoản thu khác khi làm thủ tục trên mạng qua Internet Banking...”, ông Bình kiến nghị

    “Điều băn khăn lớn nhất của HQ Đồng Nai hiện nay là DN Đồng Nai chủ yếu hoạt động gia công, sản xuất XK (khác TP.HCM và Hải Phòng với hầu hết hàng hóa XNK là chuyển cửa khẩu). Nên, PM dùng cho HQ Hải Phòng và HQ TP.HCM không đáp ứng được, phải nâng cấp, hiệu chỉnh. Từng nhóm nội dung nghiệp vụ HQ trong PM hiện cũng chưa tương thích với nhau và khó tích hợp để phục vụ mô hình quản lý mới theo thủ tục HQĐT. Mức độ tự động hóa còn thấp, thao tác thủ công nhiều trước đây phát sinh nhiều bất cập cho chương trình tự động hóa phục vụ triển khai thí điểm... PM cũng chưa có phần thanh khoản hàng sản xuất XK, gia công. Trang thiết bị, máy móc cần thiết để triển khai HQĐT chưa đầy đủ; kết nối mạng giữa các đơn vị trong nội bộ với nhau chưa thông suốt. Việc thu lệ phí, thuế XNK qua ngân hàng cũng còn vướng mắc”.
    Ông Huỳnh Thanh Bình, phó cục trưởng cục HQ Đồng Nai

    Bình Dương: Triển khai theo 3 khối

    HQ Bình Dương quyết tâm thực hiện HQĐT vào tháng 6/2009. Ông Nguyễn Phước Việt Dũng, phó cục trưởng cục HQ Bình Dương cho biết, quy trình triển khai HQĐT ở Bình Dương có khác so với Đồng Nai. HQ Bình Dương triển khai HQĐT theo 3 khối:

    1. Tiếp nhận, xử lý và phản hồi thông tin là tổ thông quan điện tử (sẽ hình thành tổ thông quan điện tử thuộc phòng nghiệp vụ). Từ đó thí điểm cho 1 chi cục của cục là HQ quản lý hàng XNK ngoài khu công nghiệp và cho từ 10 đến 15 DN đăng ký thủ tục XNK theo các loại hình: kinh doanh, sản xuất XK, gia công với tỷ trọng kim ngạch XNK chiếm từ 10 đến 12% toàn địa bàn. Các đơn vị được chọn tham gia thủ tục HQĐT phải có các tiêu chí: Có nhà máy, xí nghiệp tại địa bàn tỉnh Bình Dương; Có số lượng tờ khai HQ, kim ngạch XNK, số thu nộp ngân sách hàng năm lớn; Có hệ thống sổ sách kế toán rõ ràng; Chấp hành tốt pháp luật về HQ.

    2. Kiểm tra chi tiết hồ sơ HQ tại tất cả các chi cục của cục HQ Bình Dương

    3. Kiểm tra hàng hóa: Trước mắt, bộ phận này thuộc các chi cục (hiện các chi cục đều có bãi kiểm tra tập trung gắn với từng chi cục) khi triển khai mở rộng sẽ cơ cấu lại các địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung thuộc cấp cục.

    “Phương án triển khai thủ tục cho các loại hình diễn ra như sau: từ tháng 6/2009, áp dụng thủ tục HQĐT đối với loại hình kinh doanh cho ít nhất 6 DN; từ tháng 8/2009 mở rộng cho các DN theo loại hình kinh doanh: loại hình sản xuất XK ít nhất 2 DN, loại hình gia công ít nhất 2 DN. Sau tháng 9/2009, HQ Bình Dương sẽ triển khai HQĐT trên toàn cục. Sau khi sơ kết giai đoạn 1, HQ Bình Dương sẽ chọn thêm 150 DN để triển khai”, ông Dũng nói.

    Ông Dũng cho biết, HQ Bình Dương chọn mô hình này nhằm phản hồi thông tin cho DN sau khi hệ thống xử lý phân luồng tự động để DN tiện thực hiện các bước tiếp theo. Mặt khác, việc quản lý, xử lý và giải tỏa các hình thức bảo đảm đối với nghĩa vụ thuế và phạt của DN tham gia HQĐT sẽ chặt chẽ...

    HQ Bình Dương đã tổ chức tham quan học tập kinh nghiệm về thủ tục HQĐT tại TP.HCM và Hải Phòng, đồng thời tuyên truyền, lựa chọn, vận động DN tham gia thủ tục HQĐT; tổ chức chạy thử, diễn tập hệ thống HQĐT cho toàn thể nhân viên của cục. HQ Bình Dương đã chuẩn bị và sắp xếp nhân sự triển khai HQĐT. Tại khối 1 sẽ lựa chọn và điều động nhân viên tại các chi cục và phòng tham mưu xử lý, dự kiến 12 người. Ở khối 2, tại các chi cục hình thành 2 bộ phận, dây chuyền thủ tục HQ gồm: Bộ phận kiểm tra chi tiết bộ hồ sơ HQĐT(chuyên kiểm tra bộ hồ sơ HQ diện luồng vàng và đỏ); Bộ phận kiểm tra chi tiết hồ sơ HQ thủ công; Kiểm tra chi tiết hồ sơ thủ công, trong đó sẽ ưu tiên giải quyết cho thủ tục HQĐT...

    “Dây chuyền thủ tục HQ tại chi cục gồm 2 bộ phận: Kiểm tra chi tiết bộ hồ sơ HQĐT; Kiểm tra chi tiết hồ sơ HQ thủ công, trong đó sẽ ưu tiên giải quyết cho thủ tục HQĐT”, ông Nguyễn Phước Việt Dũng.

    Dự kiến của HQ Bình Dương, để triển khai mô hình HQĐT, số lượng trang thiết bị cần thiết gồm: 1 máy chủ HP Intergrity rx7640, 7 máy chủ IBM System x3650 cùng hệ thống an ninh mạng, kinh phí chung khoảng 425.000 USD. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu, chỉ triển khai HQĐT tại 1 chi cục nên những đề xuất của HQ Bình Dương về máy móc chưa được tổng cục HQ phê duyệt. Cục HQ Bình Dương tạm thời sử dụng 5 máy chủ được trang bị từ trước. Giai đoạn 2, mở rộng HQĐT ra toàn cục HQ Bình Dương thì phải trang bị đủ như đề xuất trên. Đồng thời, phải có máy chủ triển khai hệ thống mạng, Internet, bảo mật (AD) cũng như máy chủ xử lý cơ sở dữ liệu tại các chi cục để hệ thống vận hành hiệu quả.

    HQ Bình Dương đã tiến hành khảo sát lắp đặt đường cáp quang từ địa điểm kiểm tra tập trung của chi cục HQ ngoài khu công nghiệp về trung tâm Dữ Liệu và CNTT với khoảng cách 12 km, kinh phí đầu tư khoảng 15.000 USD; Tăng băng thông cho 2 đường Internet từ 12-20 Mbps.


    Hải Thanh
    ID: B0905_34