• Thứ Hai, 23/11/2009 10:52 (GMT+7)

    Xây dựng chính quyền điện tử: Bài toán hệ thống tổng hợp thông tin

    Các số liệu thống kê quan trọng nhưng có tính trễ sẽ không đáp ứng yêu cầu thông tin nóng phục vụ điều hành. Xây dựng hệ thống tổng hợp thông tin kinh tế xã hội (KTXH) hoàn chỉnh, hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý nhà nước là mong muốn và cũng là trăn trở của các cơ quan quản lý.

    Vì sao chưa làm được?

    Theo định kỳ, văn phòng (VP) UBND các tỉnh, thành phố phải tổng hợp tình hình phát triển KTXH tại địa phương và các cấp cơ sở để trình lãnh đạo, phục vụ họp giao ban... Bài toán hệ thống tổng hợp thông tin KTXH được VP UBND các tỉnh/TP quan tâm đặt lên hàng đầu, nhiều nơi đã làm thử nhưng chưa nơi nào thành công… Tại sao? Bài toán này nằm ở đâu trong kiến trúc tổng thể của hệ thống thông tin (HTTT) quản lý nhà nước (QLNN)?.

    Câu trả lời là: Không ở đâu cả! Vì đó là một chức năng của hệ thống thông tin chứ không phải phân hệ trong hệ thống thông tin đó. Một khi hệ thống này được xây dựng xong thì chức năng “tổng hợp thông tin KTXH” là thành phần tất yếu của nó. Mỗi thời điểm, hệ thống đều cho bức tranh toàn cảnh về tình hình phát triển KTXH của tỉnh/TP, tổng hợp từ tất cả các phân hệ (kinh tế, văn hoá, giáo dục, y tế, an ninh quốc phòng…) bên trong hệ thống thông tin này.

    Vì hệ thống thông tin quản lý nhà nước (QLNN) như thế này đang và sẽ được xây dựng (chương trình Chính phủ điện tử) và nhiều nơi cho biết khoảng từ 5 đến 7 năm hoặc lâu hơn nên bài toán tổng hợp thông tin KTXH chỉ có thể giải trọn vẹn, đầy đủ, hợp lý sau chừng đó năm. Các VP có thể tạm xây dựng hệ thống tổng hợp thông tin KTXH cho công tác điều hành QLNN tại UBND các tỉnh/TP nhưng việc này sẽ không dễ vì cần tuân thủ hàng loạt các ràng buộc chặt chẽ. Những ràng buộc như:

    Ngày 16/10/2009, Sở TTTT TP.HCM đã tổ chức hội thảo về chương trình xây dựng CQĐT. TP.HCM sẵn sàng chia sẻ, chuyển giao “phần mềm lõi” hỗ trợ xây dựng hệ thống tổng hợp thông tin KTXH cho các địa phương muốn khởi đầu xây dựng CQĐT một cách bài bản và tiết kiệm.

    (1) Đây là một phần của hệ thống thông tin tương lai. Nhiều nơi còn chưa định nghĩa hệ thống thông tin tương lai nên “một phần” làm trước này sẽ mang tính thử nghiệm đầy rủi ro: Khai phá đúng thì tạo tiền đề thuận lợi cho phát triển, còn ngược lại thì chắc chắn thất bại.

    (2) Hệ thống buộc phải chấp nhận đầu vào là những dữ liệu hiện có, thường được tạo bởi rất nhiều công cụ khác nhau, cả thủ công lẫn tin học hoá (tin học hoá cũng dùng những phần mềm, chuẩn và nền tảng khác nhau).

    (3) Các chỉ tiêu KTXH trong hệ thống này phải phù hợp hoàn toàn với hệ thống các chỉ tiêu KTXH hiện hữu, không đặt ra các chỉ tiêu mới vì sẽ gây khó cho việc thu thập. Đây là bộ chỉ tiêu rút gọn.

    (4) Phải xây dựng quy trình giao/nhận dữ liệu giữa các sở, ngành, quận, huyện với VP UBND tỉnh/TP (với TTDL tỉnh/TP) và có chế tài cho việc thực thi quy trình.

    (5) Phải tổ chức mới hệ thống chuẩn hoá và tổ chức các dữ liệu thu thập được, cập nhật và xử lý theo yêu cầu tra cứu phục vụ điều hành QLNN và bảo vệ dữ liệu.

    (6) Phải tổ chức bộ phận chuyên nghiệp cho việc này. Những người này nên được mời tham gia chương trình xây dựng chính quyền điện tử (CQĐT) vì các kinh nghiệm, hiểu biết của họ về tổ chức dữ liệu QLNN, quy trình giao/nhận dữ liệu, chuẩn hoá, xử lý khối lượng dữ liệu lớn, bảo vệ an toàn hệ thống…

    Chọn cách triển khai

    Có 2 cách triển khai bài toán này: Tự thiết kế từ đầu; tiếp nhận chuyển giao. Thực tế chưa tồn tại một giải pháp công nghệ hoàn chỉnh nên chỉ có thể tiếp nhận công nghệ nền hay bộ công cụ giúp xây dựng hệ thống tổng hợp thông tin KTXH nhanh mà “không lạc hướng”. Ứng viên số 1 là “phần mềm lõi” mà TP.HCM đang sử dụng để triển khai chương trình CQĐT tại địa phương.

    TP.HCM đã triển khai ứng dụng CNTT phục vụ QLNN gần 15 năm (từ 1995). Các ứng dụng thử nghiệm tại TP.HCM luôn luôn được đổi mới, hoàn thiện, hệ thống hoá, chuẩn hoá và thành công. Đây được xem là yếu tố quan trọng nhất trong triển khai xây dựng CQĐT ở TP.HCM do Sở TTTT TP.HCM chủ trì. Sở đã xây dựng được một phương pháp luận riêng, khoa học, chặt chẽ và khả thi.

    Nền tảng mà phương pháp luận này dựa vào là kiến tạo môi trường thông tin tích hợp phát triển thống nhất trên bộ công cụ chung là “phần mềm lõi”. Tất cả dịch vụ công, ứng dụng chuyên biệt đều phát triển trên lõi chung này. Hoàn toàn có thể dựa trên “phần mềm lõi” này để xây dựng hệ thống tổng hợp thông tin KTXH. Hơn nữa, bộ công cụ này còn mở đường cho các bước đi tiếp theo.

    Công việc luôn ở phía trước

    Trong ứng dụng CNTT phục vụ QLNN, điều khó nhất là tổ chức các hoạt động của bộ máy chính quyền dựa trên việc sử dụng các phương tiện mới (CNTT) chứ không phải là các vấn đề kỹ thuật. Vì thế, cho dù có cách tiếp cận hay, có giải pháp hợp lý thì cũng mới chỉ có những yếu tố sơ khởi. Chỉ khi toàn bộ bộ máy QLNN quyết tâm hiện đại hoá và sẵn sàng ứng dụng CNTT thì những yếu tố này mới phát huy.

    Nguyễn Tuấn Hoa

    ID: B0911_42