• Thứ Năm, 05/08/2010 14:04 (GMT+7)

    Chương trình KHCN TP.HCM 2011 - 2015, định hướng 2020: Hướng tới doanh thu nghìn tỷ

    Việt Dũng - Chí Bảo
    “Những đề tài khoa học công nghệ (KHCN) đang được TP.HCM đầu tư đều hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế hàng triệu USD”, ông Phan Minh Tân, Giám đốc Sở KHCN TP.HCM.

    Hiệu quả thực hiện ngày một rõ

    Về hoạt động KHCN TP.HCM giai đoạn 2006 – 2009, ông Phan Minh Tân, Giám đốc Sở KHCN TP.HCM giới thiệu Quỹ phát triển KHCN do TP.HCM xây dựng và đưa vào hoạt động. Quỹ đã cho vay 6 dự án, một số đã hoàn thành và hoàn trả vốn. Năm 2010, Quỹ dự kiến cho vay 70 tỷ đồng.

    Đối với DN, chương trình phát triển KHCN TP.HCM 2011 – 2015 đặt mục tiêu: DN sản xuất công nghiệp thực hiện đầu tư đổi mới công nghệ đạt 60% với mức đầu tư chiếm 5% lợi nhuận trước thuế vào năm 2015; đạt 70% với mức đầu tư chiếm 10% lợi nhuận trước thuế vào năm 2020.

    Về quản lý, TP.HCM đã phân cấp cho Giám đốc Sở KHCN được quyết các dự án đầu tư đề tài khoa học xã hội (KHXH) từ 300 triệu đồng trở xuống và đề tài KHCN từ 600 triệu đồng trở xuống trong tỷ lệ 30% tổng đầu tư ngân sách nghiên cứu khoa học hàng năm. Đến nay, TP.HCM đã tổ chức hệ thống quản lý KHCN đến cấp quận/huyện, thành lập Phòng Quản lý KHCN cơ sở với 5 viên chức tại 24 quận huyện, đồng thời hình thành bộ máy gồm chủ tịch/phó chủ tịch UBND, trưởng phòng/phó trưởng phòng kinh tế/công thương cùng 1 - 2 chuyên viên đảm nhận công tác quản lý nhà nước (QLNN) về KHCN.

    Trong giai đoạn 2006 – 2009, Sở đã tập trung chỉ đạo chuyển giao và ứng dụng các kết quả nghiên cứu, nhất là với các sở ngành đã có đặt hàng đề tài. Nghiên cứu theo đặt hàng là hướng đi được chú trọng ở TP.HCM. Sở cũng đã đầu tư cho một số đề tài, dự án với kinh phí tương đối lớn (2 – 4 tỷ đồng/đề tài) trong các lĩnh vực trọng điểm như công nghệ sinh học, năng lượng, thiết kế vi mạch, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải trước đây. Tổng cộng giai đoạn 2006 – 2009, có 1.261 đề tài, dự án KHCN đã được thực hiện tại TP.HCM với kinh phí gần 200 tỷ đồng. Ngoài ra, TP.HCM còn đầu tư hơn 200 tỷ đồng xây dựng 2 phòng thí nghiệm trọng điểm ở Khu Công nghệ cao TP.HCM về công nghệ nano và bán dẫn.

    Hoạt động KHCN TP.HCM thời gian qua có thể tổng kết là: Bảo đảm luận cứ khoa học trong xây dựng các chiến lược, chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của TP.HCM; Phát triển đúng hướng đề ra tại Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ VII; Góp phần chuyển dịch kinh tế; Nâng cao năng lực và hiệu quả QLNN về KHCN; Nâng cao năng lực nội sinh KHCN, tăng cường cơ sở vật chất KHCN… Mặt chưa được là KHCN TP.HCM hiện chưa tương xứng tiềm năng; chưa thành động lực chủ yếu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

    Chương trình mới: Cụ thể, chi tiết


    Hội thảo góp ý chương trình khoa học công nghệ TP.HCM 2011 - 2015

    Chương trình KHCN 2011 – 2015, định hướng 2020 của TP.HCM đặt các mục tiêu xác định vị trí của TP.HCM trong khu vực Đông Nam Á, từ trung bình tiên tiến trở lên; đầu tư thỏa đáng cho phát triển KHCN; củng cố mối quan hệ Nhà nước – Nhà khoa học – Doanh nghiệp (DN) và đổi mới cơ chế quản lý KHCN… Hiện tại, Luật Ngân sách dành 2% cho hoạt động KHCN nhưng những năm qua, TP.HCM chưa tiêu hết số tiền này. Cụ thể, tỷ lệ chi ngân sách cho KHCN/tổng chi ngân sách TP.HCM chỉ đạt 1,29% (năm 2006); 1,06% (năm 2007) và 0,48% (năm 2008).

    Các chỉ tiêu cụ thể 2011 – 2015 của TP.HCM là: Đầu tư KHCN từ ngân sách TP.HCM tăng trung bình 20%/năm, huy động đầu tư từ xã hội tăng trung bình 30%/năm; Tỷ lệ ứng dụng các đề tài KHCN vào thực tế đến năm 2015 là 35% và đến năm 2020 là 40%; Doanh thu từ các đề tài KHCN được ứng dụng đến năm 2015 là 500 tỷ đồng và 1.000 tỷ đồng đến năm 2020; Đến năm 2015 đạt bình quân 200 đơn/năm đăng ký sáng chế và giải pháp hữu ích (số bằng được cấp là 50 bằng/năm), đến năm 2020 là 400 đơn/năm (100 bằng được cấp/năm).

    Ý kiến của các nhà khoa học

    GS TSKH Chu Phạm Ngọc Sơn, nguyên Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Phân tích Thí nghiệm, nguyên Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP.HCM đề nghị Sở KHCN lưu ý xu thế sản xuất dược phẩm đã hết hạn đặc quyền chế tạo (Patent). Theo đó, trên thế giới có rất nhiều loại tân dược với Patent có thời hạn của các hãng dược đầu tiên sáng chế ra. Khi Patent hết hạn, các hãng dược khác đều có quyền tự do bào chế theo công thức đăng ký của loại thuốc đó. Chọn những loại thuốc có nhu cầu cao đã hết hạn Patent để sản xuất là hướng đi tốt cho các hãng dược ở các nước đang phát triển.

    “Sở KHCN TP.HCM đã cấp chứng nhận DN KHCN cho 5 DN ở lĩnh vực vật liệu xây dựng, nông nghiệp, vi mạch… Việc cấp chứng nhận hiện nay chỉ dành cho các DN mới lập và Sở đang kiến nghị để các DN đúng loại thành lập trước đây cũng được chứng nhận”, ông Phan Minh Tân.

    GS TS Nguyễn Thơ, Phó Chủ tịch thường trực Hội Bảo vệ thực vật Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam nói: “Tỷ lệ đóng góp vào GDP của nông nghiệp TP.HCM chỉ là 1% nhưng phát triển nông nghiệp ở đây vẫn phải được chú trọng để đảm bảo phát triển bền vững và bảo vệ môi sinh. TP.HCM cần có thảo luận sắp xếp lại lĩnh vực nông nghiệp. Trình độ nông nghiệp TP.HCM đang thấp hơn của những địa phương khác…”.

    Ông Nguyễn Lê Hưng, Hiệu phó Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM nêu thực trạng phần đông học sinh thích thi vào khối đại học kinh tế hơn là khối đại học kỹ thuật. “Cả cao đẳng kinh tế cũng “hot” hơn đại học kỹ thuật”, ông Hưng nói. Để khắc phục, ông Hưng kiến nghị có chính sách giáo dục KHCN ở bậc THPT, tạo môi trường giáo dục - hướng nghiệp cho học sinh như hỗ trợ DN sản xuất các phần mềm vừa học vừa chơi…

    GS TS Đào Văn Lượng, ĐH Công nghệ Sài Gòn cho rằng còn ít DN biết họ cần KHCN nào nên vai trò của Sở KHCN ở đây rất lớn. “Sở nên học tập DN có kinh nghiệm đặt hàng KHCN để truyền đạt lại cho các DN chưa biết đặt hàng KHCN”, ông Lượng nói. Ông cũng kiến nghị quan tâm các đề tài KHXH. Ví dụ, để giải quyết vấn nạn kẹt xe hiện nay, rất cần các đề tài KHXH (nâng cao ý thức tự giác của nhân dân khi tham gia lưu thông là phạm trù KHXH). “Về KHCN, chúng ta có thể sớm tiến kịp thế giới nhưng về ý thức tự giác của người dân nơi công cộng, có thể sẽ khó khăn hơn”, ông Lượng nhận xét…

    Ý kiến của các doanh nghiệp

    Ông Lê Anh Tuấn, Phó Ban quản lý Khu công nghiệp/khu chế xuất TP.HCM cho rằng cần xây dựng cơ chế quản lý chương trình phát triển KHCN có sự phối hợp giữa các ngành nghề và nhà nước. Sở KHCN có thể kết hợp với các hội ngành nghề để hỗ trợ các DN KHCN. Trước mắt, có thể tập trung vào các ngành nghề mũi nhọn của TP.HCM. “Nhân vật trung tâm vẫn là DN, chính họ mới biết cần đầu tư cái gì. Nhà nước chỉ nên “mớm mồi” với các hoạt động hỗ trợ DN. Đóng vai trò quyết định trực tiếp phải là DN”, ông Tuấn nói.

    Ông Đỗ Hữu Nghĩa, Giám đốc công ty TNHH Một thành viên Catech trình bày: “Tôi và các DN khác trông đợi vào việc xây dựng Quỹ đầu tư mạo hiểm. Khi các DN đầu tư vào một dự án mới, xác suất mạo hiểm lên đến 80%. Cơ chế quản lý của nhà nước đối với những trường hợp đó cũng nên mang tính “mạo hiểm. Đồng thời, cần phải có định hướng cho các DN KHCN”.

    Ông Đinh Chấn, chuyên viên Hội Da – Giày TP.HCM cho rằng các cơ quan quản lý nhà nước nên phân cấp cụ thể hơn đối với từng ngành nghề. Sở KHCN nên khoanh vùng cho từng lĩnh vực khi triển khai dự án đầu tư cho các DN KHCN. Có thể đưa ra một số tiêu chí khi chọn lựa DN, ngành nghề tham gia các dự án hỗ trợ của nhà nước. Ví dụ, chọn DN có doanh số lớn nhất trong ngành để tập trung giải quyết vấn đề tiêu hao năng lượng và tiết kiệm điện.

    ID: B1007_38