• Thứ Ba, 05/04/2011 15:54 (GMT+7)

    Hải quan kết nối dữ liệu ASEAN

    Hải Thanh
    Đến năm 2012, ngành hải quan phải hoàn thiện cơ sở dữ liệu tiến đến cơ chế một cửa và kết nối với hệ thống dữ liệu của ASEAN theo các cam kết. Để hoàn thiện về mặt pháp lý trong các giao dịch điện tử, ngành hải quan xác định cần đẩy nhanh ứng dụng chữ ký số nội bộ trong doanh nghiệp (DN), hãng tàu, hàng không, ngân hàng…

    Quá tải chứng từ giấy

    Ông Nguyễn Trần Hiệu, Phó Cục trưởng Cục CNTT, Tổng cục Hải quan cho biết, để thực hiện cơ chế 1 cửa đến năm 2012, trước tiên, chúng ta phải có cơ chế 1 cửa quốc gia. Muốn vậy, các cơ quan quản lý nhà nước (CQQLNN) phải thống nhất được các tiêu chí, quy trình quản lý đồng bộ. Sau đó, xây dựng hệ thống thông tin kết nối các CQQLNN. Tiếp đó, phải có hệ thống CNTT kết nối phục vụ cơ chế 1 cửa quốc gia và tiến đến kết nối thông tin với các nước ASEAN.

    Ông Hiệu dẫn ví dụ về việc tiếp nhận hồ sơ từ các hãng tàu biển nước ngoài khi đến Việt Nam. Thông thường khi đến Việt Nam, các hãng tàu biển nước ngoài phải gửi cho cơ quan hải quan tập hồ sơ bằng giấy, có bản khai hàng hóa, danh sách thuyền viên, danh sách hành khách trên tàu và nhiều chứng từ khác. Tất cả dày khoảng 1.500 trang. Hồ sơ này không chỉ gửi cho riêng cơ quan hải quan mà còn phải gửi cho một số cơ quan liên quan. Với tập hồ sơ 1.500 trang, ngay cả cơ quan hải quan khi tiếp nhận cũng không thể đọc hết…

    “Nhìn vào quy trình thủ công nặng nề đó, cơ quan hải quan xác định trong phạm vi quản lý của mình phải ứng dụng công nghệ, ứng dụng chữ ký số (CKS) để tiếp nhận các dữ liệu điện tử thay cho chứng từ giấy, nhằm giúp giảm bớt chi phí cho DN và thuận lợi hơn cho cơ quan tiếp nhận hồ sơ”, ông Hiệu nói.

    Nhìn chung, chứng từ hải quan rất nhiều. Để thực hiện được hải quan điện tử (HQĐT) phải đảm bảo giá trị pháp lý của các chứng từ điện tử sử dụng CKS, ký CKS lên các chứng từ để gửi cho cơ quan hải quan. Khi gửi như vậy sẽ không còn chứng từ giấy nữa mà tất cả thực hiện dưới dạng gửi qua mạng hoàn toàn cho hải quan; Nộp các chứng từ; Bổ sung chứng từ; Chấp nhận chứng từ, cho nhận hàng qua mạng và nhận hàng chỉ cần đi thẳng xuống cảng mà không cần phải đem theo giấy tờ.

    Mặc nhiên cần chữ ký số

    Theo ông Hiệu, đầu năm 2011, tất cả các cơ quan HQĐT sẽ sử dụng CKS và các DN tham gia HQĐT mặc nhiên phải có CKS. Cuối năm 2010, Hải quan thực hiện mở rộng các DN tham gia thủ tục HQĐT, được cấp chứng thư số để ký CKS. Tất cả CKS của các nhà cung cấp CKS đã được Nhà nước cho phép đều được Hải quan chấp nhận. Hiện nay, thủ tục HQĐT thực hiện tại 13/33 Cục hải quan cả nước. Đầu năm 2011, ngành hải quan triển khai thông quan điện tử 100% tại Hải quan Hải Phòng, Hà Nội và TP.HCM.

    “Để triển khai HQĐT thuận lợi, Tổng cục Hải quan đã phối hợp với VNPT cung cấp một số lượng miễn phí chứng thư số cho các DN tham gia thực hiện HQĐT. Cả nước có khoảng trên 2.000 DN đăng ký kê khai thủ tục hải quan qua mạng. Trong đó, có khoảng vài trăm DN lớn, có tờ khai nhiều, cần phải thông quan hàng hóa nhanh đã được thí điểm cấp chứng thư số. Các DN này cũng đã thực hiện khai có chứng thư số gửi đến cơ quan hải quan. Nhìn chung là thuận lợi”, ông Hiệu cho biết

    Cơ quan hải quan cũng thí điểm triển khai CKS trong nội bộ ngành, ở tất cả các địa phương... Kế hoạch đầu năm 2011, sẽ có 100% DN tham gia HQĐT đều sử dụng CKS để ký giao dịch điện tử với cơ quan hải quan; Áp dụng CKS trong các giao dịch với ngân hàng thương mại, khai, nộp thuế với Ngân hàng Nhà nước; Trong việc trao đổi dữ liệu và quản lý số thu; Sử dụng CKS trong việc tiếp nhận thông tin từ các hãng tàu, hàng không đặc biệt là các hãng chuyển phát nhanh, bởi yếu tố thời gian rất quan trọng; Ứng dụng CKS trong các đại lý hải quan, trong nội bộ cơ quan hải quan. CKS do Ban cơ yếu Chính phủ cung cấp.

    “Khi sử dụng CKS trong các giao dịch điện tử, các DN tham gia vào thủ tục HQĐT cũng như khai thuế sẽ bỏ được chứng từ giấy. Các DN tham gia thủ tục HQĐT sẽ hiểu và sử dụng giao dịch CKS trong giao dịch với hải quan để tăng giá trị pháp lý, góp phần tạo thuận lợi hơn trong quy trình thủ tục”, ông Hiệu nói.

    “Sử dụng chữ ký số, các DN tham gia vào thủ tục HQĐT cũng như khai thuế sẽ được bỏ chứng từ giấy, lợi ích rất nhiều…”.
    Ông Nguyễn Trần Hiệu

    Vướng mắc cần tháo gỡ nhanh…

    Để thực hiện cơ chế 1 cửa, mỗi khâu triển khai hải quan đều gặp phải những vướng mắc cần được tháo gỡ sớm:

    Hàng ngày hải quan không chỉ tiếp nhận thông tin dữ liệu bên trong nội bộ, mà cả bên ngoài từ các DN, từ các tổ chức, DN nước ngoài gửi đến. Việc tiếp nhận dữ liệu bên ngoài gửi đến HQĐT, chúng ta phải chấp nhận giá trị pháp lý của các chứng từ có sử dụng các CKS được cung cấp bởi các nhà chứng thực CKS nước khác. Ông Hiệu cho rằng, về vấn đề này, Nhà nước cần xúc tiến nhanh việc công nhận CKS quốc gia để sử dụng, bởi chúng ta đang kết nối trong “môi trường phẳng”.

    Bên cạnh đó, có những yêu cầu đặc thù của các hãng tàu hay từ DN muốn cơ quan hải quan chấp nhận cho họ kết nối theo hệ thống riêng, sử dụng CKS của họ, ví dụ như Intel: muốn dùng CKS của công ty mẹ (ở Mỹ) do một đơn vị cung cấp CKS nước ngoài cấp. Đối với việc này Nhà nước cũng cần nhanh chóng hoàn thiện cơ chế chấp nhận để tạo điều kiện cho DN.

    Khi làm thủ tục HQĐT thì máy tính sẽ tiếp nhận. Hệ thống quản lý rủi ro được lập trình sẵn trên máy tính sẽ dựa vào tất cả các thông tin có trong hệ thống, kèm theo các thuật toán quản lý rủi ro để xác định xem lô hàng này có phải kiểm tra thực tế hay không. Và hệ thống máy tính sẽ đưa ra quyết định, cán bộ hải quan chỉ thực hiện theo quyết định của máy tính đưa ra, tránh việc đưa ra quyết định chủ quan.

    Từng bước trong quy trình trên cần phải ghi nhận lại trách nhiệm của công chức, cũng như từng công chức khi tra thông tin cho DN cần phải pháp lý hóa các bước đó nên cần phải sử dụng CKS. CKS cần phải ứng dụng trong từng khâu một. Khi ứng dụng CKS nội bộ sẽ vấp phải các nút thắt cổ chai trong ký trên hệ thống máy tính. Cùng một lúc có rất nhiều cán bộ hải quan gửi yêu cầu đề xuất xử lý hồ sơ hàng hóa lên lãnh đạo chi cục. Như vậy, lãnh đạo chi cục sẽ phải ký nhanh rất nhiều dữ liệu trong một lúc. Việc sử dụng các Token ký, mỗi lần xử lý phải gõ 1 chữ ký số và sẽ thắt nút cổ chai ở chỗ này.

    “Hải quan đang nghiên cứu đề xuất giải pháp kỹ thuật của các hãng cung cấp CKS có thể xác thực bằng mật khẩu hoặc bằng các thiết bị khác, thiết bị nhận dạng bằng vân tay, tĩnh mạch trong lòng bàn tay, tích hợp vào các thiết bị quen thuộc như con chuột… Con chuột có thể nhận dạng, chỉ cần người chủ nhấp con chuột vào thì hệ thống sẽ nhận dạng, đảm bảo an toàn hơn cả sử dụng mật khẩu, mất Token vẫn truy cập được”, ông Hiệu cho biết.

    ID: B1101_28