• Thứ Tư, 12/11/2014 16:12 (GMT+7)

    Tác động của Thông tư quản lý dịch vụ thoại tin trên nền Internet

    Phạm Văn Việt - TrueBlue
    (PCWorldVN) Cộng đồng khởi nghiệp nên được ưu tiên và tạo điều kiện thuận lợi để sáng tạo, phát triển. Tuy nhiên, thông tư trên cơ bản hướng đến việc bảo vệ quyền lợi nhà mạng trong nước.

    Bối cảnh thông tư

    Hiện các dịch vụ thoại tin kiểu mới (OTT) phần nào khiến doanh thu các nhà mạng trong nước suy giảm, và tùy vào sự đổi mới của mỗi nhà mạng mà xu hướng này ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe của họ. Phần lớn nhà mạng toàn cầu đều bị ảnh hưởng bởi xu hướng này, ngoại trừ nhà mạng Viettel và một số ít nhà mạng quốc tế khác.

    Hình bên dưới tóm tắt lại những ý chính của thông tư nhằm giúp mọi người dễ hiểu hơn.

    Tóm tắt thông tư quản lí dịch vụ thoại trên nền Internet - OTT
    Quan sát các quốc gia khác về việc quản lý dịch vụ thoại tin trên nền Internet cho thấy: Châu Âu cơ bản đã thông qua thuyết Trung lập mạng nhằm tạo môi trường Internet bình đẳng cho tất cả mọi người; không chặn không bóp lưu thông mạng. Tại Châu Á thì Hàn Quốc cơ bản cũng ủng hộ thuyết này, Trung Quốc thì bảo hộ thị trường trong nước bằng cách để thị trường nội địa phát triển tự do, cấm chặn thẳng tay với các nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài như Google, Facebook hay Viber. Mỹ vẫn đang trong tư thế quan sát thị trường và chưa thể hiện rõ quan điểm là chặn hay để phát triển tự do. (Mới cập nhật: Ngày 11/11/2014, Tổng thống Mỹ đã chính thức yêu cầu ngăn chặn việc cho phép nhà mạng ưu tiên tốc độ nhanh nếu trả phí cao). 

    Tác động của thông tư đến chủ trương phát triển Kinh tế tri thức

    Theo hình trên thì nếu thông tư được ban hành, các điều khoản (a), (c) và (d) sẽ tác động đến cộng đồng khởi nghiệp trong nước cũng như hạn chế cạnh tranh cho ngành Viễn thông, vì:

    1. Những nhà mạng thích ổn định sẽ vẫn được ổn định trong một thời gian dài nữa, vì thông tư trên đã dựng nên 1 rào cản thâm nhập ngành rất lớn cho những doanh nghiệp sáng tạo đổi mới muốn tham gia thúc đẩy đổi mới ngành, tăng cạnh tranh trong ngành Viễn thông. Việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp ổn định phần nào ít phù hợp với xu hướng của kinh tế tri thức là thúc đẩy doanh nghiệp phải đổi mới, phải thay đổi liên tục. Áp lực duy nhất khiến nhà mạng phải đổi mới nhanh là doanh thu thoại và tin đang giảm không dừng bởi dịch vụ thay thế thoại tin trên nền Internet. Nếu thông tư trên được ban hành thì xem như áp lực này không còn, đồng nghĩa nhà mạng sẽ không cần đổi mới nhanh nữa; vẫn đổi mới nhưng là đổi mới chậm. Nhà mạng Viettel là trường hợp hiếm hoi trên toàn cầu vẫn có tăng trưởng ấn tượng trong Q3/2014; có thể xem là điển tích của đổi mới sáng tạo.

    2. Với thông tư trên, nhà mạng có quyền áp đặt thỏa thuận thương mại hoặc chặn hoặc bóp lưu thông mạng, điều này chưa phù hợp nhiều với thuyết Trung lập mạng đang được thúc đẩy mạnh tại Châu Âu và Hàn Quốc. Tại Trung Quốc, chính quyền đang rất khuyến khích cạnh tranh bình đẳng trong ngành Viễn thông: nhà mạng China Mobile đã từng có ý định tính phí người dùng Wechat nhưng kế hoạch này đã không được tán thành.

    Ngoài ra, thông tư trên có phần chưa sát với thông điệp của một lãnh đạo Bộ khi đề cập đến hiệp định TPP về kinh doanh Internet là Việt Nam sẽ bảo đảm “lưu thông thông tin trên Internet được thuận lợi nhất, không có sự cản trở trao đổi thông tin trên Internet”.

    Một ví dụ để thấy mức ảnh hưởng của thông tư như thế nào với điều (d): nhà mạng chỉ cần ‘tăng ưu tiên’ truy cập mạng cho một website bán sách X có trả phí cao cho nhà mạng và ‘giảm ưu tiên’ truy cập đối với website Y nhỏ mới khởi nghiệp do không thể trả phí cao bằng X. Theo cách này, khách hàng ngay lập tức sẽ chuyển qua mua sách tại website X có tốc độ xử lý giao dịch nhanh và mượt hơn website Y luôn xử lý chậm; vì đã bị bóp băng thông. Theo cách này, cộng đồng khởi nghiệp sẽ khó cạnh tranh dù có cố gắn sáng tạo hay khác biệt.

    Các ý trên đề cập đến tác động đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thoại tin trên nền Internet có thu phí, còn đối với doanh nghiệp không thu phí điển hình trong nước như Zalo thì cũng có một số tác động. Đặc biệt có một điều 10 khoản 2 và khoản 4 có thể sẽ ảnh hưởng đến Zalo. Zalo đang có dấu hiệu lạc quan giảm, dù được đầu tư bài bản bởi tổ một chức có văn hóa sáng tạo và có tiềm lực tài chính tốt. Zalo là một thể hiện của kinh tế tri thức, sự thành công của Zalo là động lực to lớn thúc đẩy xu hướng kinh tế tri thức trong nước, cũng như cạnh tranh trong ngành Viễn thông.

    Cuối cùng, nếu thông tư trên là cần thiết với Việt Nam, chúng ta có thể tham khảo cách làm tại Trung Quốc: tạm thời chỉ áp dụng cho các doanh nghiệp ngoài nước để tăng rào cản thâm nhập, và gia hạn cho doanh nghiệp trong nước để họ có thời gian phát triển tiền đề đủ sức cạnh tranh.

    Kinh tế tri thức ưu tiên cao nhất cho những tổ chức sáng tạo dù rất nhỏ, cho những dịch vụ công nghệ độc đáo, khác biệt nhằm thúc đẩy dịch vụ phát triển mạnh hơn ở qui mô toàn cầu. Kinh tế tri thức ít hướng đến việc ưu tiên cho các doanh nghiệp có tính ổn định, ít thay đổi cũng như phạm vi kinh doanh hẹp.

    (Bài phân tích chỉ nhằm mục đích đánh giá tác động của chính sách đến sự phát triển nền kinh tế tri thức và sự phát triển khoa học công nghệ trong nước)

    Dự thảo Thông tư Quy định về quản lý cung cấp, sử dụng dịch vụ thoại, nhắn tin trên nền Internet