• Thứ Năm, 15/01/2004 15:53 (GMT+7)

    Nơi học... nghe máy tính

    Trung tâm tin học vì người mù Sao Mai (TT Sao Mai) tọa lạc tại số 12B/C7, trong một con hẻm sâu của đường Hoàng Hoa Thám, Phường 13, Quận Tân Bình, TP.HCM. Tình cờ viếng thăm, bạn sẽ bắt gặp những bạn trẻ tuổi đôi mươi đang học vi tính mà không cần màn hình, chỉ cần CPU và bàn phím. Quan sát kỹ, bạn sẽ thấy họ đều bước đi rất chậm, như sợ sẽ đụng phải vật gì trước mặt. Họ là những người khiếm thị.
    Aó là những học viên khiếm thị đến từ các vùng quê nghèo, từ các trung tâm, nhà mở, mái ấm... Họ đều là học viên của chương trình Hướng dẫn người khiếm thị sử dụng máy tính của TT Sao Mai.

    Ông Trần Bá Thiện, một người khiếm thị, phó giám đốc TT cho biết: TT Sao Mai thuộc Hội cứu trợ trẻ em tàn tật TP.HCM, được thành lập ngày 20/10/2001 dưới sự đỡ đầu của Hội Từ Thiện Mantovan (Ý) thông qua hai giáo sư Carlo và Amedeo. TT có bốn mục tiêu: Nghiên cứu ứng dụng tin học phục vụ người mù; đào tạo người mù sử dụng vi tính; tổ chức CLB tin học và mạng lưới tin học cho người mù; tổ chức sản xuất các sản phẩm tin học phục vụ người mù. Hiện TT có 5 thầy giáo mù dạy CNTT và 3 người bình thường làm các việc: văn phòng, hỗ trợ kỹ thuật và quét dọn. Học viên mù học tại đây được miễn phí hoàn toàn và được TT hỗ trợ tiền xe đi lại, tiền ăn ở tại chỗ (nếu từ tỉnh khác đến).

    TT Sao Mai thực hiện dạy theo một giáo trình do thầy Trần Bá Thiện biên soạn dựa trên giáo trình dạy đánh máy chữ cũ của trường Mù thuộc Trung tâm phục hồi chức năng lao động (đã đóng cửa). Để làm quen với bàn phím máy vi tính, ban đầu học viên học trên máy tính có gắn màn hình chữ nổi (braille display): các phím chữ braille sẽ lõm xuống thay cho các câu chữ hiện trên màn hình thông thường, học viên dùng tay rà các phím này để “đọc”. Sau đó, học viên được học tiếp trên máy tính thông thường có cài phần mềm NĐC (phần mềm của công ty Scitec, giúp đọc chữ tiếng Việt trên màn hình WinWord, chuyển dịch chữ sáng và chữ nổi, gửi nhận thư điện tử...). Hiện TT có 7 màn hình chữ nổi, 10 máy tính thông thường, đều do tài trợ mà có. Số lượng máy ít song đến nay đã có 30 học viên khiếm thị được đào tạo tại TT.

    Kết thúc lớp vi tính vỡ lòng (8 tuần), học viên sẽ gõ văn bản tốc độ 20 từ/phút. Sau đó nếu biết tiếng Anh, học viên được học các chương trình khác ngoài Word dưới sự trợ giúp của phần mềm JAWS (Job Access With Speech). JAWS là chương trình học màn hình chạy trên hệ điều hành Microsoft và có thể đọc được 8 ngôn ngữ. Giọng đọc của JAWS thay đổi theo từng loại thông tin giúp người khiếm thị nhận biết loại thông tin. Người thành thạo JAWS có thể tự viết các hàm để JAWS làm việc tốt hơn cho các trình ứng dụng chưa được JAWS hỗ trợ. (JAWS có tại địa chỉ www.freedomscientific.com, giá bán 800 USD/5 licence.)
    Ông Thiện tâm sự: “Có người hỏi: dạy vi tính cho người mù làm gì? Xin được trả lời: bản thân tin học không tạo thêm việc làm cho người mù nhưng có khả năng giúp họ nâng cao năng suất công việc, góp phần hoà nhập xã hội. Trên thực tế, tại nhiều hội người mù, máy vi tính có nhưng...  không cho người mù đụng vào. Hiện nay, nhiều ngành nghề người mù làm được đều đã sử dụng máy tính và có phần mềm hỗ trợ: in ấn, soạn nhạc... Và cũng như người sáng, người mù cũng có nhu cầu gửi thư qua máy tính, học ngoại ngữ, tìm tài liệu và chat trên mạng.”

    Ông nói tiếp: “Chúng tôi đang tiếp tục “chạy” tìm tài trợ cho dự án vì tài trợ của Hội Mantovan sẽ kết thúc vào tháng 8/2003. Vẫn còn quá nhiều điều chúng tôi chưa làm xong: soạn tài liệu hướng dẫn sử dụng JAWS cho người mù, lập trang Web chung, mở rộng mạng lưới dạy tin học cho người mù đến các địa bàn nông thôn..., phải chi...”
    Và ông bỏ lửng câu nói!
    Chào vị phó giám đốc TT giàu nghị lực, tôi rời TT Sao Mai. Ấn tượng đọng lại trong tôi mãi đến tận bây giờ là hình ảnh những người đang sử dụng những chiếc máy tính không có màn hình.
    Họ chỉ cần nghe, vì không thể nhìn!

    Bích Ty

    ID: B0305_26