• Thứ Tư, 14/01/2004 09:20 (GMT+7)

    BTV - Số thay dần Analog


    Dựng hình KTS góp phần làm giảm tình trạng bê từng rổ băng từ phòng dựng sang phòng phát như thế này.

    Tháng 2/2002, Thế Giới Vi Tính - PC World VN seri B đăng bài viết “Phát hình KTS từ mặt đất - BTV sóng nhỏ ra biển lớn” ghi nhận cú đột phá của Đài Phát Thanh Truyền Hình Bình Dương (BTV) khi trở thành đơn vị đầu tiên ở Việt Nam phát hình kỹ thuật số (KTS) mặt đất (cho phép xem các kênh BTV hình ảnh đẹp như DVD nếu gắn thêm đầu thu Set-Top-Box). Tuy nhiên vào thời điểm ấy, chúng tôi cũng ghi nhận mối băn khoăn lớn nhất từ các đồng nghiệp ở khu vực Miền Đông Nam Bộ: không kể 35% chương trình khai thác của nước ngoài qua vệ tinh, 65% chương trình còn lại do đài tự sản xuất vẫn đang làm theo kỹ thuật analog. Và bài toán do BTV tự đặt ra chính là đồng bộ việc dựng chương trình với phát hình theo KTS.
    Gần 2 năm đã trôi qua, chúng tôi chưa có điều kiện tiếp tục tìm hiểu lời giải của BTV cho bài toán mở ấy. Cho đến thời gian gần đây, khi một loạt các chương trình truyền hình của BTV trở nên rõ nét và đẹp hơn trước dù được thu bằng ăng-ten thông thường, chúng tôi hiểu rằng đã đến lúc quay trở lại tìm hiểu lời giải.

    Lời Giải Từ San
    “Loay hoay tìm kiếm giải pháp tốt nhất để dựng chương trình bằng kỹ thuật số (KTS), cuối cùng, chúng tôi chọn hợp tác cùng công ty TNHH May Mắn (MMC) chuyên cung cấp các thiết bị truyền hình. Thế là giải pháp SAN (Storage Area Network) - dựng và biên tập chương trình dùng công nghệ lưu trữ trên mạng - ra đời tại BTV với công sức của hai bên”, ông Võ Hùng Phong, phó giám đốc BTV kể.
    Dựng chương trình truyền hình theo kỹ thuật analog từ trước đến nay thực hiện theo quy trình sau: tại phòng dựng, nội dung từ băng video được chuyển vào thiết bị thu để biên tập viên dựng chương trình (cắt đoạn thừa, thêm lời giới thiệu...), sau đó chuyển qua thiết bị phát và ghi lại vào băng; băng này được chuyển lên phòng phát để phát sóng. Còn với kỹ thuật SAN, nội dung từ băng cũng được chuyển vào thiết bị thu nhưng để chuyển đổi sang tín hiệu số, rồi chuyển tiếp vào mạng máy tính. Biên tập viên sẽ dựng chương trình trên máy tính trong phòng dựng, nội dung này theo mạng chuyển vào máy tính của phòng phát, phục vụ phát sóng.
    Với cách dựng chương trình cũ, một bàn dựng cần 2 thiết bị: 1 thu, 1 phát. Phòng dựng BTV cần 4 bàn dựng, như vậy dùng 8 thiết bị. Mỗi bàn dựng khoảng 60.000 USD, 4 bàn là 240.000 USD. Trong khi dùng SAN chỉ cần 1 thiết bị chuyển đổi tín hiệu và 1 thiết bị phát, tổng trị giá giải pháp dưới 100.000 USD, lại cho phép 6 người làm việc cùng lúc. Số lượng thiết bị thu phát giảm còn giúp giảm khấu hao (được biết thời gian khấu hao cho một thiết bị chỉ khoảng 3 năm).


    Máy tính “chen vai” với ti vi tại phòng dựng.

    Chưa hết, dựng chương trình theo analog, mỗi đoạn phát hình cần một băng riêng dù chỉ dài vài phút (ví dụ đoạn quảng cáo 3 phút), do đó mỗi buổi phát cần rất nhiều băng. Hình ảnh từ băng video phải qua nhiều thiết bị, đến khi phát hình chất lượng bị giảm sút. Nhưng với cách mới, lượng băng tiêu tốn ít hơn, và chất lượng hình được giữ nguyên (do sử dụng kỹ thuật số). Mạng máy tính còn giúp giảm tác nghiệp: thay vì phải di chuyển băng từ phòng này sang phòng khác, đút băng, phát..., nay chỉ cần bấm chuột.

    Ông Trần Quang Trí, giám đốc công ty MMC mô tả hệ thống SAN: Thành phần gồm ổ cứng trung tâm nối với hệ thống thu, 6 máy trạm (4 dựng, 1 duyệt và 1 phát chương trình), 1 thiết bị chuyển mạch; kết nối giữa các máy bằng cáp quang và cáp đồng. Các máy tính trạm nhìn thấy ổ cứng trung tâm trên mạng như trên máy mình nên dễ dàng truy cập, lưu chương trình, chia sẻ công việc với nhau; đồng thời hệ thống được  phân quyền để người dựng không thể sửa đổi chương trình chuẩn bị phát. Dữ liệu truyền theo cáp quang để tránh sét, cáp đồng dùng truyền thông tin giữa các máy.

     Hệ thống mạng chính thức dùng cho kênh BTV1 từ 14/1/2003, sử dụng thêm cho kênh BTV2 vào đầu tháng 9/2003, cùng lúc với việc nâng giờ phát BTV2 từ 12 giờ lên 18 giờ/ngày, luôn cho chất lượng ổn định. Mạng vừa dùng sản xuất chương trình, vừa phát sóng nên tiết kiệm khá nhiều kinh phí đầu tư trang thiết bị. Hiện tại, hệ thống này đảm trách tất cả các chương trình BTV tự sản xuất: chương trình từ vệ tinh, bản tin quốc tế, mục thể dục thể thao, bản tin tiếng Anh, Hoa và phát 24/24 giờ phục vụ cho cả kênh BTV1, BTV2.

    “Ưu điểm mới tìm thấy của  hệ thống SAN đối với đài có đặc thù phát thanh truyền hình chung như BTV là giúp tiết giảm 2 studio đọc cho truyền hình”- ông Phong hồ hởi nói. BTV vốn có mạng phát thanh KTS. Trước kia, xướng ngôn viên đọc cho phát thanh xong lại vào studio hình đọc cho truyền hình. Nay BTV thiết kế một máy tính nằm giữa mạng phát thanh và SAN để cơ sở dữ liệu âm thanh từ mạng phát thanh có thể chuyển qua SAN và ngược lại. Nhờ đó đài truyền hình có thể trích tập tin phỏng vấn ghép cho phần phát thanh hay sử dụng tiếng của xướng ngôn bên phát thanh.


    Ông Võ Hùng Phong (bên phải), phó giám đốc BTV, và ông Trần Quang Trí, giám đốc công ty MMC, kiểm tra tín hiệu truyền trong hệ thống SAN.

    BTV chuẩn bị rất kỹ khâu làm quen công nghệ mới bằng cách tổ chức dạy sử dụng máy tính cho nhân viên của đài. Ban lãnh đạo cũng yêu cầu biên tập viên phải học, tập làm quen với kỹ thuật dựng hình bằng các phần mềm chuyên dụng như Adobe Premiere. Dù gặp khó khăn ban đầu,  kết quả thu được rất khả quan: sau khi thành thục cách dựng mới, thời gian thực hiện một bản tin giảm từ 5 phút xuống 3 phút thậm chí ngắn hơn.

    Kế Hoạch Nhân Bản San Và Ước Mơ Số Hoá Hoàn Toàn
    Nhiều đài phát thanh truyền hình các tỉnh đã đến học hỏi kinh nghiệm của BTV. Đài Phát Thanh Truyền Hình Quảng Nam cũng đang triển khai cách làm này. Riêng BTV sắp tới sẽ thiết lập một hệ thống SAN khác phục vụ cho kênh BTV3.
    BTV đang có nhiều kế hoạch cho tương lai: khoảng giữa năm 2004 sẽ mở chuyên kênh phim, ca nhạc Việt Nam. Trong đó phim nước ngoài trên chuyên kênh sẽ Việt hoá bằng phụ đề chứ không thuyết minh. Ông Phong tâm đắc: “Phim chạy phụ đề phải dùng KTS mới nhanh. Cách làm như sau: tín hiệu lấy xuống từ vệ tinh, chuyển vào máy tính, dừng (delay) lại một thời gian ngắn để tổ dịch nghe, dịch và đưa phụ đề ngay vào phim bằng công cụ thích hợp. Chỉ khoảng 3 tiếng sẽ có phim xem. Trong khi đó cách làm cũ phải thu lại, nghe, dịch, đọc thuyết minh; thời gian hoãn rất nhiều, lại tốn nhân lực. Chưa kể xướng ngôn đọc sai phải trả băng đọc lại làm chất lượng phim giảm. Dùng máy tính có thể lưu phim, sau này phát lại chất lượng vẫn không đổi”.

    Thêm nữa, BTV ký thoả thuận phối hợp cùng ĐH Dân Lập Bình Dương mở các khoá đào tạo từ xa (có cấp bằng) qua sóng truyền hình BTV2, hoạt động này đã được Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đồng ý bằng văn bản số 7022/GDTX cấp ngày 20/8/2003. Chương trình “Tìm hiểu chủ nghĩa Mác Lê Nin và Tư Tưởng Hồ Chí Minh” sẽ được thực hiện trước vào tháng 1/2004, tiếp đó là các chương trình tin học, Anh văn... Ông Phong nhận xét: “Dùng KTS, tín hiệu phát không bị suy giảm như tín hiệu analog, như vậy dù trong vùng sâu vùng xa, mọi người vẫn theo dõi rõ các khoá học”. Tất nhiên hình thức dạy và thi cử sẽ được BTV cùng đơn vị phối hợp tính toán cẩn thận.

    Tuy nhiều tác dụng như vậy, nhưng KTS vẫn chưa thay thế được analog tại BTV. Công tác quay phim hiện nay vẫn dùng băng từ, độ dài băng bao nhiêu sẽ phải mất bấy nhiêu thời gian chuyển đổi tín hiệu sang KTS. Do đó cách này không thích hợp với tin “nóng”, phim mua từ đài khác, các chương trình không cần chỉnh sửa nhiều. “Chỉ có thể chuyển đổi hoàn toàn sang KTS khi thay thế thiết bị quay hiện tại bằng thiết bị quay KTS. Điều đó bất khả thi trong thời điểm hiện nay vì kinh phí quá lớn. Nhưng... vẫn có quyền hy vọng vào tương lai chứ, phải không?” - ông Phong cười với vẻ tự tin.
    Một tin vui sẽ kết thúc bài viết này: Sở Khoa Học Công Nghệ Bình Dương vừa khuyến khích BTV đăng ký đề tài khoa học “Dựng chương trình truyền hình trên hệ thống SAN”, điều này một lần nữa đã khẳng định hướng đi đúng, cách nghĩ đúng của BTV.

    Bích Ty

     

     

    ID: B0312_28