• Thứ Sáu, 26/03/2004 09:20 (GMT+7)

    Y học cổ truyền và CNTT: Mười năm dơ dang một bức tranh châm cứu điện tử. Thiên kinh, vạn quyển sắc lại .. 3cd

    Đưa CNTT vào Y Học Cổ Truyền (YHCT) quả là điều khá mới mẻ ở nước ta. Chính vì quá mới, chưa có sự chuẩn bị thích ứng nên ngay những website lớn của Viện YHCT Việt Nam, Thư Viện Trung Ương Y Học... cũng chưa có gì đặc sắc. Hầu như website nào cũng có một số thông tin, tư liệu liên quan ít nhiều đến YHCT nhưng chưa nêu được nét nổi bật nào của việc ứng dụng CNTT vào ngành YHCT.

    Khi đề cập đến YHCT, hầu như người ta đều nói đến những bài thuốc gia truyền; và đối tượng được nêu nhiều nhất là những người... khó khăn về mặt tài chính ("không đủ tiền để mua thuốc Tây nên phải dùng đỡ thuốc dân gian"!). Vì vậy, những mục phổ biến trên mạng cũng phải nhắm vào đối tượng này. Đáng buồn là số đông quần chúng như kể trên dĩ nhiên làm sao tiếp cận được các thông tin đó qua máy tính, qua mạng?

    Trong giới thầy thuốc YHCT, số người trang bị máy tính hầu như chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Tại sao? Vì họ không có khả năng mua sắm hay vì không thấy được lợi ích thiết thực khi sở hữu các thiết bị hiện đại? Đây là câu hỏi cần được suy nghĩ thêm.

    Một quy luật rõ nét của kinh tế thị trường là mỗi việc làm phải mang lại lợi ích thực tế cách này hoặc cách khác. Cũng vậy, nếu CNTT mang lại nhiều lợi ích thiết thực thì dù bằng giá nào, người tiêu dùng cũng tìm đến và sử dụng nó.

    Vậy CNTT có thể hỗ trợ những gì cho YHCT?

    1. Đào tạo nhân lực: Đây là khâu then chốt vì nếu không có người biết giới thiệu, sử dụng các phần mềm hữu ích, chúng ta sẽ bị "điếc" cả hai phía: người tiêu thụ lẫn nhà sản xuất. "Điếc" vì không nghe thấy nhu cầu hoặc thông tin về những gì mình đang để tâm hoặc cần biết. Chúng ta đã có Khoa YHCT thuộc trường Đại Học Y Dược. Cần đưa CNTT vào như một môn học bắt buộc; để sau này khi trở thành những người lãnh đạo, những chuyên viên về ngành YHCT, họ mới có thể hỗ trợ và sử dụng hữu hiệu các ứng dụng CNTT.

    2. Hệ thống hóa phương pháp chẩn trị của Đông y. Khi chẩn bệnh, khó nhất với đa số các lương y vẫn là xem mạch, kê đơn. Xem mạch là điều khó có thể công nghệ hóa được một sớm một chiều, vì còn đòi hỏi nhiều nghiên cứu sâu rộng. Nhưng việc kê đơn có thể hệ thống hóa dễ dàng bằng CNTT.

    Bước 1: Hệ Thống Hóa Việc Kê Đơn. Chỉ cần một phần mềm nhỏ, nạp vào khoảng 2.000-3.000 bài thuốc đủ các loại chuyên khoa (nội, ngoại, nhi, phụ, thương, tai mũi họng...), đủ để hỗ trợ một thầy thuốc kê đơn. Việc này tương đối dễ đối với các lập trình viên chuyên nghiệp khi có sự hỗ trợ dữ liệu của các sách giáo khoa dành cho YHCT. Và khi lâm sàng, chỉ với một máy tính 586 (hiện nay giá khoảng 2-3 triệu đồng) và một đĩa chương trình (cứ tính khoảng 50.000-100.000 đồng) sẽ tương đối phù hợp với túi tiền của số đông lương y. Gặp một bệnh, chẩn đoán xong, muốn kê đơn bài thuốc nào, lương y mở phần mềm ứng dụng ra, gõ tên bài thuốc cần tìm vào, nhấn nút, bài thuốc sẽ hiện ra đầy đủ từ thành phần, liều lượng, cách chế biến, gia giảm... Thầy thuốc chỉ cần dựa vào đó in ra hoặc chép lại cho người bệnh sử dụng. Đối với người bệnh, họ cũng cảm thấy yên tâm vì cách làm việc rất khoa học của thầy thuốc và cũng không lo có sai lạc nếu lỡ chẳng may thầy thuốc đó... không thuộc hẳn bài thuốc. Và lần tái khám sau, cũng chỉ cần cung cấp tên (hoặc mã số) sẽ có ngay bệnh án của bệnh nhân đã khám trước đây, giúp thầy thuốc theo dõi diễn tiến bệnh và gia giảm bài thuốc cho phù hợp...

    Nếu có được phần mềm này, chắc chắn sẽ hấp dẫn số đông lương y mua sắm và sử dụng máy tính như một cách hiện đại hóa phương pháp chẩn bệnh và kê đơn của ngành YHCT.

    Bước 2: Nâng việc chẩn trị thành một hệ thống cao hơn. Sau khi chẩn bệnh, thầy thuốc đưa vào máy tính dữ liệu mà mình nhận được khi khám. Một phần mềm tự động nhận diện dữ liệu, xử lý, phân tích và cho kết quả bệnh chứng đó là gì, có thể dùng các bài thuốc nào để trị... Phần này, chúng tôi nghĩ cũng rất dễ đối với các lập trình viên chuyên nghiệp. Chỉ cần sự cộng tác của các thầy thuốc có nhiều kinh nghiệm lâm sàng kết hợp với tư liệu có trong các sách giáo khoa về bệnh học, tổng hợp lại, đưa thành cơ sở dữ liệu cần thiết cung cấp cho máy tính là chúng ta sẽ có được một hệ thống phần mềm khám bệnh "lý tưởng".

    Những phần mềm trên có tính khả thi và chắc chắn sẽ được số đông thầy thuốc sử dụng. Như vậy, nơi làm ra sản phẩm phần mềm cũng vui vì có người tiêu thụ; các thầy thuốc cũng vui vì hiện đại hóa được công việc chẩn trị của mình, đồng thời vui vì đỡ vất vả trong việc nhớ thuộc lòng từng bài thuốc (mà đâu có ít, phải khoảng 500-600 bài thông dụng, có bài ít vị nhưng có những bài đòi hỏi 14-16 vị).

    Bước 3: Nâng cao trình độ chuyên môn. Khi đã có số đông thầy thuốc (kể cả bệnh nhân khi đi khám bệnh thấy được lợi ích của máy tính) lưu tâm đến vấn đề này, từng bước sẽ lập các trang web cung cấp thêm thông tin, tư liệu tra cứu... để giúp nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn cho các thầy thuốc đang hành nghề mà không có điều kiện tập trung học bổ túc nghiệp vụ.

    Lương Y
    Hoàng Duy Tân

    ID: B0206_34