• Thứ Ba, 27/04/2004 16:03 (GMT+7)

    Muôn mặt thị trường số

    Để lưu giữ ký ức, có lẽ máy ảnh là sự lựa chọn số một đối với hầu hết mọi người chúng ta. Ngoài loại máy ảnh truyền thống dùng phim thì xu hướng sử dụng máy ảnh số (digital camera) đang tăng mạnh trong vài năm gần đây. Tuy nhiên, sự thay đổi của 'đầu vào' chỉ là vậy; còn 'đầu ra' thì thật là...muôn hình vạn trạng: không chỉ là hình ảnh trên giấy ảnh thông thường, mà còn có thể xuất hiện trên đĩa sứ, thẻ nhôm, giấy dó, móc chìa khóa, vải
    Đôi tân uyên ương Cường - Mai sẽ tổ chức tiệc cưới vào tuần sau. Đây là ngày tốt nên có đến 3 đám cưới tổ chức cùng địa điểm họ đặt tiệc. Cường - Mai suy nghĩ 'nát óc' vẫn chưa tìm được giải pháp nào nhằm gây ấn tượng riêng với khách mời của mình. Cuối cùng, họ quyết định dùng hình ảnh chính mình trong trang phục cưới lộng lẫy, đặt ngay cổng ra vào nhà hàng để mọi người dễ nhận ra.
    Chỉ cần dạo một vòng quanh nội thành TP. HCM, Cường - Mai đã hoàn toàn yên tâm với dự định của mình. Thậm chí họ còn choáng ngợp trước 'đầu ra' quá đa dạng của các dịch vụ phóng to ảnh và in lên mọi chất liệu nhờ sự hỗ trợ của kỹ thuật số. Chẳng hạn, họ có thể chọn kiểu phóng to ảnh và in ép laminate hay in thẳng lên 12 tấm gạch men rồi đóng khung lại, được thực hiện bởi công ty Ngân Hà, 103 Phan Đăng Lưu, quận Phú Nhuận (TP. HCM) với giá từ 80.000 đến 250.000 đồng tuỳ kích cỡ; hoặc mềm mại hơn là in trên placard cloth hay tent cloth (loại vải dày và mỏng) với giá trên dưới 400.000 đồng/m2 (khổ in rộng 150cm) tại hiệu in kỹ thuật số ADE số 522 Ngô Gia Tự,  quận 5; hay tiết kiệm hơn là phóng ảnh lớn tại digital minilab (hệ thống rửa ảnh kỹ thuật số) của Fuji và Kodak.
    Khách tham dự tiệc cưới của Cường - Mai đã hoàn toàn có ấn tượng mạnh mẽ ngay từ cửa ra vào: đập vào mắt họ là một chiếc quạt giấy thật to bày trang trọng trên giá, trên đó không gì khác hơn chính là hình ảnh Cường - Mai đang đứng dưới chân...rặng núi Phú Sĩ. Được biết, chi phí cho chiếc quạt chỉ tốn 200.000 đồng.

    Đa dạng 'đầu ra'

    Giờ đây, kỹ thuật số đã thể hiện trong nhiều hoạt động của các dịch vụ ảnh, từ nhỏ đến lớn. Nhiều studio nhỏ, chuyên chụp ảnh theo kiểu truyền thống tại các thành phố lớn trong cả nước nay cũng kịp thời trưng bảng 'chụp hình bằng máy số hiện đại, khách chụp thấy hình ngay, chọn lựa kiểu hình thích nhất và có thể chỉnh sửa, thay phông nền theo yêu cầu'. Các studio này thường chỉ trang bị một máy ảnh số và máy vi tính cùng một số phần mềm chỉnh sửa ảnh. Sau đó, ảnh sẽ được đem in tại digital minilab vốn thường áp giá có hoa hồng cho các studio. Chính nhờ hệ thống các 'chân rết' này mà ảnh số đã len lỏi vào mọi ngóc ngách đời sống dù nhiều cơ sở chưa đủ kinh phí đầu tư cho các thiết bị chuyên dụng.
    Sản phẩm của ảnh số rất đa dạng: ảnh in trên các loại giấy ảnh khác nhau ở Hà Nội kích cỡ khác nhau, ảnh trên vải, trên lụa, trên vải bố, trên vải bạt mỏng Cloth, vải bạt đặc biệt Hif-lex, ảnh làm trên vải sơn dầu Canvas Kodak, ảnh chép tranh, ảnh poster, pano quảng cáo, banner, bảng hiệu, ảnh phục chế, bản vẽ kỹ thuật, bản in thử dùng cho in ấn, làm maquette, vẽ bảng biểu, lịch cá nhân, danh thiếp, bộ ảnh cưới huy hoàng, hay các bộ thời trang thứ thiệt, ảnh in trên đề-can, trên các loại kính, ảnh làm hộp đèn treo tường, ảnh cán ép gỗ nghệ thuật hay tráng nhúng lớp laminate siêu bền...
    Để giải thích rõ hơn về muôn mặt dịch vụ của những tấm ảnh số, giám đốc công ty TNHH Hình Ảnh Chuyên Nghiệp Kỹ Thuật Số (Digital Professional Image Co. Ltd - DPI - Hà Nội) Dương Đăng Long cho biết: Loại vải bạt Hi-flex được sử dụng để in các loại ảnh dạng tấm biển lớn, hộp đèn quảng cáo ngoài trời, có thể đáp ứng được các yêu cầu khắt khe của hình ảnh quảng cáo chuyên nghiệp; còn với các loại đề-can ngoài trời (outdoor water resistant adhesive Vinyl), hay đề-can dày chịu nước (outdoor water self-adhesive Vinyl), đề-can in trong nhà (indoor self-adhesive Vinyl) thì rất tiện lợi cho việc in tấm ảnh lớn, các quảng cáo dùng để dán lên bề mặt của các phương tiện giao thông, biển hiệu, biển quảng cáo tại các trung tâm, cửa hàng ở khắp nơi. Ông còn cho xem những bức tranh nghệ thuật treo trên tường rất trang trọng ở ngay trong nhà, với ánh sáng được bố trí cũng rất hoàn hảo. Thành thực mà nói, nếu không phải trong môi trường của những tấm ảnh số thì chắc chắn bạn đã tưởng đó là các tranh sơn dầu được vẽ bằng những cây cọ tài hoa. Hoá ra đó chỉ là ảnh chép tranh.
    Tại Hà Nội, cuối năm 1998 những hiệu ảnh số đầu tiên được khai sinh ngõ hầu cạnh tranh với Ảnh viện áo cưới. Đến nay, những trung tâm chuyên về ảnh số đã lên đến con số khoảng 20 như Phú Thành Digital, Trung Hiếu, Hollywood (đường Kim Mã), Minh Tùng, Lâm Tùng, Nguyên Cầu (phố Bà Triệu), DPi (Yết Kiêu), Khanh PhotoLab (Phạm Ngọc Thạch)...

    Thị trường ảnh số được xem như bùng nổ trong năm 1999-2000 ở Hà Nội khi trào lưu treo poster (ảnh lớn) các ca sĩ, diễn viên, cầu thủ bóng đá... nổi tiếng xuất hiện trong giới học sinh, sinh viên, cùng sự tấn công ào ạt của những bộ phim truyền hình mang tính thương mại của Hàn Quốc. Các cô cậu choai choai sẵn sàng nhịn tiền quà sáng để đến hiệu ảnh số và khi quay ra thì trong tay đã có một poster trong đó mình được đá bóng cùng Michael Owen, được tay trong tay với Britney Spears, vui đùa cùng Tiểu Yến Tử... và trang phục thì đậm đặc chất Hàn Quốc: 'tóc nâu môi trầm'.
    Theo các chủ hiệu ảnh số, nhu cầu về ảnh số thường tăng đột biến vào những dịp lễ, tết như 8/3, Lễ Tình Yêu 14/2 (Valentine Day), Tết cổ truyền... Số lượng khách hàng những ngày này có thể tăng gấp 5-10 lần so với ngày thường.
    Với những dịch vụ hấp dẫn của ảnh số, hàng loạt lab làm ảnh và nhận dịch vụ ồ ạt mọc lên, có khi chỉ trên một quãng đường rất ngắn đã thấy có tới 4-5 cửahiệu làm ảnh, sửa ảnh, phục chế ảnh, ảnh số, v.v... Tại 480 phố Kim Mã, Hà Nội còn có cả một cửa hiệu ảnh số mang tên Trung Hiếu mà từ giám đốc đến nhân viên phục vụ đều là... sinh viên đại học. Tất cả họ thay nhau trực ca, học việc và xử lý công việc trên máy tính. Những mong thu nhập của mình có thể đủ tiền học hành và thêm chút ít để trang trải tiền thuê nhà, nhóm sinh viên ở cửa hàng này đã mạnh dạn áp sát thời cuộc, dám 'nhảy' vào công nghệ mới trước những hối thúc của thị trường.
    Còn ở Đà Nẵng, đường Phan Chu Trinh vẫn được gọi là Phố Ảnh vì tập trung nhiều hiệu ảnh  mà nổi bật là hai 'đại gia' Trường Sơn (88 Phan Chu Trinh) và Anh Đức (36-37 Phan Chu Trinh) có tầm hoạt động  vươn ra khỏi thành phố này. Anh Đức mở thêm chi nhánh ở huyện Tam Kỳ (tỉnh Quảng Nam), trong khi các mối khách hàng giao dịch của Trường Sơn còn rộng mở từ Quảng Bình lên Tây Nguyên và vào tận... Quy Nhơn (Bình Định). Trường Sơn cũng vừa mở chi nhánh tại Hội An để làm cả dịch vụ ảnh 'truyền thống' lẫn ảnh số. Con đường phát triển dịch vụ ảnh số tại miền Trung có lẽ bắt nguồn từ hai 'đại gia' này ở Đà Nẵng.

    Chụp rồi in ra ảnh chỉ là một 'mặt' trong số đầu ra phong phú của dịch vụ ảnh số. Ngày nay, ảnh số còn đồng nghĩa với sử dụng máy tính cá nhân và các thiết bị số hóa như máy in, máy ép nhiệt để tạo nên hình ảnh trên một chất liệu nào đó. Thử đến hệ thống các cửa hàng Digital Photo tên Duyên Dáng có mặt tại 6 quận trong TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh Cần Thơ, Mỹ Tho, Long Xuyên, Bình Dương, bạn có thể yêu cầu tách chân dung mình từ một tấm ảnh tập thể có sẵn, phục hồi ảnh cũ hay chuyển ảnh trắng đen sang ảnh màu. Trong đó, công đoạn quan trọng nhất phụ thuộc vào kỹ xảo chỉnh sửa hình ảnh trên máy tính sau khi quét ảnh chứ không phải là công đoạn rửa ảnh trong phòng tối như trước kia. Một năm trước đây, Duyên Dáng được xem như 'hàng độc' thì nay các studio dạng này lại đã 'trăm hoa đua nở' trên thị trường ảnh với nhiều cơ sở hiện đại không kém như các studio Tinh Hoa, Trẻ...
    In hình ảnh lên ly, đĩa, móc chìa khóa, gạch men, khung nhôm... là một 'mặt'  khác của ảnh số đang được nhiều cơ sở đầu tư thực hiện do yêu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng. Trước đây, yêu cầu in ảnh lên thành ly sứ chỉ có thể thực hiện tại một cơ sở do người Hàn Quốc đầu tư nằm trong khu thương mại Savico (TP. HCM). Hình ảnh được chụp từ camera gắn tại chỗ, truyền trực tiếp vào máy in đặc biệt để in ra giấy nhiệt rồi ép nóng vào thành ly sứ. Bất lợi ở chỗ do đầu vào khép kín nên không thể biên tập ảnh, hay ghép chữ, phông nền theo ý muốn. Tuy nhiên, một số loại máy in màu hiện nay có thể in lên đề-can rồi sau đó ép nóng vào thành ly, móc khóa; do đó việc chỉnh sửa hình ảnh có thể thực hiện được. Đó là cách đang được Ngân Hà đầu tư thực hiện từ tháng 6/2001 đến nay. 'Cách làm này cho phép in hình ảnh lên mọi thể loạvà nhờ số hóa đầu vào, kỹ thuật viên có thể biến tấu thêm thắt các chi tiết ngay trên máy tính', ông Trịnh Xuân Trường, giám đốc công ty cho biết.
    Ngân Hà còn có thể in hình ảnh, chữ lên bảng hiệu, huy chương làm bằng vật liệu nhôm pha inox. Đặc biệt, cách in số còn giúp giữ nguyên bề mặt bóng của kim loại nên sản phẩm đẹp hơn so với cách sử dụng axit ăn mòn. Công nghệ in mới cho phép tạo ra các vật trang trí có bề mặt là một bài thơ với hình ảnh đi kèm, chẳng hạn ảnh một ca sĩ đang ăn khách.


    Kết hợp truyền thống với công nghệ

    Trung tuần tháng 9/2001, một triển lãm ảnh đẹp của Bác Hồ in trên giấy dó tại Nhà Văn Hóa Thanh Niên (TP. HCM) đã thu hút nhiều khách thưởng lãm, nhất là các bạn trẻ. Điều đặc biệt là các bản in đều được thực hiện bằng kỹ thuật số hiện đại. Giấy dó là loại giấy đặc biệt chỉ có ở miền Bắc, có được nhờ giã nát cây dó trộn với rơm tạo thành. Chính nhờ chất liệu dân gian này, bức ảnh được in trên giấy dó sẽ mang tính tâm linh rất cao. Chẳng hạn với bức ảnh Bác ở Pắc Bó, màu ngà ngà của chất liệu như tôn thêm thời gian, không gian của khung cảnh chiến khu, điều khó cảm nhận được trên loại giấy thông thường.
    Ông Trường, người thực hiện cuộc triển lãm đặc sắc này, cho biết: 'Trước đây, in trên giấy dó chỉ có thể thực hiện bằng phương pháp kéo lụa công phu. Nay máy in phun (inkjet) cho phép thực hiện bức ảnh nhanh hơn trước dù vẫn phải tốn công hơn in trên giấy thông thường. Chỉ cần chú ý là định lượng giấy sẽ khác nhau và khác với 'chuẩn' định sẵn trong máy, khi in theo dõi sát không cho giấy nhăn, xem mực phun ra có đều không... Mỗi một tác phẩm hình thành trên giấy dó đều mang lại cho tôi niềm vui tinh thần rất lớn và cảm giác hài lòng khi kết nối được công nghệ hiện đại với chất liệu dân gian'.
    Cảm giác trên lại càng được thể hiện rõ nét hơn qua cuộc triển lãm thơ của nhà thơ Nguyễn Duy in trên giấy dó bằng máy in phun HP tại Hà Nội thời gian gần đây. Tin rằng khi các nghệ sĩ tìm được tiếng nói chung giữa công nghệ và truyền thống, thì truyền thống sẽ lại

    Hướng phát triển và trở ngại
    Tiện ích của kỹ thuật số thì nhiều, và khả năng ta học cũng... rất nhanh. Bởi vậy chi phí và giá thành sẽ là yếu tố quyết định. Tôi vẫn đang áp dụng biện pháp in lụa lên áo thun vì nếu nhập công nghệ in số để in thì chi phí còn cao', họa sĩ SaTế cho biết. Nhiều người biết đến hoạ sĩ  SaTế với những mẫu hình ảnh và chữ Sài Gòn Việt Nam, Đà Lạt... thường được in trên lưng áo thun rất được người nước ngoài ưu chuộng. 'Tuy nhiên, vẫn phải công nhận kỹ thuật số phát huy tác dụng rất tích cực cho công tác chế bản, tạo mẫu của tôi trong công việc thường ngày', ông vui vẻ khẳng định.
    Ông Trường cũng cho hay đúng là không nên in kỹ thuật số hàng loạt trên áo thun vì giá cả khó chấp nhận được. Nhưng khi in ảnh lưu niệm, số lượng không lớn thì dù giá có cao nhưng vẫn có khách hàng, chỉ cần sản phẩm có chất lượng. Quả thật giá từ 80.000 đồng/sản phẩm lên đến vài trăm ngàn là không rẻ, nhưng vẫn có khá nhiều người tìm đến các dịch vụ mới mẻ này.
    'Chi phí đầu tư và sự nhanh nhạy đóng vai trò quyết định', ông Nguyễn Quốc Khánh, trưởng phòng sản xuất Trung Tâm In Kỹ Thuật Số Ứng Dụng ADE cho biết. 'Đầu năm 2001, ADE nhập một lúc 2 máy in hiệu Epson dùng in quảng cáo trong nhà (sử dụng mực indoor). Sau một thời gian, do nhận được đơn đặt hàng quảng cáo ngoài trời với khổ lớn hơn, phải nhập thêm máy in Kodak khổ 1,5m. ADE chấp nhận đầu tư lớn vì nhận thấy đây là một thị trường rất tiềm năng. Nguồn lợi chính thu được là ở chiến dịch quảng cáo của các công ty lớn. Ngoài ra, phải kể đến nhu cầu in lịch, ảnh cưới... ngày càng phát triển mà nhiều nơi chưa có máy in khổ lớn'.
    'Thị trường lớn thì cạnh tranh càng lớn', ông Khanh tiếp. Nhớ lại năm 1997, chỉ có khoảng 2 công ty sử dụng công nghệ in số mà hiện nay số lượng này không thể đếm xuể.  Muốn cạnh tranh thì bên cạnh công nghệ tốt phải có người sử dụng giỏi và có kinh nghiệm. Máy móc có tốt mà không khai thác hết công suất, không tận dụng hết khả năng thì cũng không cho ảnh chất lượng tốt. Ngoài ra, giá thành in hiện còn cao do phụ thuộc vào chất liệu in phải nhập.

    Tương lai ảnh số
    Theo ông Vương Anh Đức, giám đốc công ty thương mại và dịch vụ ngành ảnh Anh Đức (Đà Nẵng), doanh số về ảnh số trong hệ thống các studio của ông đã tăng trưởng 50%/năm. Trong đó, nhu cầu phục hồi ảnh cũ chủ yếu từ những vị 'khách ở quê ra' chỉ chiếm 10%, còn lại là những 'đơn đặt hàng' làm ảnh số theo yêu cầu thiết kế cho các album ảnh cưới, ảnh sinh nhật, làm lịch cá nhân...
    Còn theo ông Mai Lâm (ảnh Phú Thành), chỉ một năm nữa thôi, tại Hà Nội ảnh số và ảnh cơ sẽ chia đôi chiếc bánh thị trường.
    Trong khi đó, ông Cao Cường (hiệu Trung Hiếu), cho hay ảnh số phục vụ cho mục đích quảng cáo đang chiếm tới 99% thị phần; ảnh số cũng chiếm 40-45% thị phần ảnh chụp. 'Nếu giá thành hạ thì dứt khoát ảnh số sẽ đè bẹp ảnh truyền thống', ông Cường nói.
    Một lý do nữa báo hiệu tương lai của ảnh số là giá máy ảnh số đang ngày càng giảm theo sự phát triển công nghệ. Ông Nguyễn Văn Sơn, trưởng phòng kỹ thuật - bán hàng của công ty VT&P (chuyên phân phối sản phẩm máy ảnh Nikon) cho biết cứ bán được 10 máy ảnh Nikon thì có 6 chiếc là máy ảnh số. 'Giá máy ảnh số giảm như giá điện thoại di động: 2-3 tháng giảm một lần, mỗi lần giảm 15-20%. Tương

    Bích Ty - Lộc Minh - Quân Thành - Quý

    ID: B0201_26