• Thứ Hai, 31/01/2005 16:03 (GMT+7)

    Trung Tâm Học Liệu Huế: Kho tri thức số miền Trung

    Niềm tự hào của Huế là gì? Những lăng tẩm cổ kính uy nghi; nhã nhạc - di sản văn hoá phi vật thể đã được UNESCO tôn vinh; những vườn tượng nên thơ đầy chất sáng tạo... Và riêng với sinh viên ĐH Huế, một niềm tự hào nữa, ghi dấu ấn thời đại, vừa hình thành: thư viên điện tử quy mô nhất miền Trung hiện nay - Trung Tâm Học Liệu ĐH Huế (www.lrc-hueuni.edu.vn)


    Niềm tự hào của Huế là gì? Những lăng tẩm cổ kính uy nghi; nhã nhạc - di sản văn hoá phi vật thể đã được UNESCO tôn vinh; những vườn tượng nên thơ đầy chất sáng tạo... Và riêng với sinh viên ĐH Huế, một niềm tự hào nữa, ghi dấu ấn thời đại, vừa hình thành: thư viện điện tử quy mô nhất miền Trung hiện nay - Trung Tâm Học Liệu ĐH Huế (www.lrc-hueuni.edu.vn).

    Đầu tư quy mô

     

    PGS. TS Huỳnh Đình Chiến, GĐ Trung Tâm Học Liệu ĐH Huế

     

    Trung Tâm Học Liệu (LRC - Learning Resource Center) thuộc ĐH Huế chính thức hoạt động từ tháng 6/2004. Đây là dự án viện trợ của tổ chức phi chính phủ Atlantic Philanthropics (Mỹ). Dự án có tổng kinh phí 5,5 triệu USD, gồm xây dựng, mua phương tiện, đào tạo, trang trải hoạt động thời gian đầu...

    Đến với LRC, bạn như bước vào môi trường học tập hiện đại của các nước tiên tiến. Không gian rộng rãi, mát mẻ nhờ máy điều hòa trung tâm dù bên ngoài đang là mùa hạ oi bức hay mùa đông rét buốt. Bốn tầng lầu của LRC có tổng diện tích sử dụng 7000 m2, trong đó tầng 4 gồm phòng dạy CNTT tiêu chuẩn quốc tế với 100 máy tính và những phòng họp hiện đại 250 chỗ ngồi dùng cho thuê tổ chức hội nghị, tạo nguồn thu. Ba tầng còn lại là khu lưu trữ sách với trên 100.000 loại sách, tài liệu tham khảo xuất bản từ năm 2000 đến nay; đan xen với hơn 400 máy tính dành cho SV truy cập kho dữ liệu điện tử của LRC.

    Phục vu cho gần 1.500 lượt SV/ngày đến truy cập mạng và thư viện điện tử trong LRC là đường Internet ADSL, tốc ?ộ tương ?ối nhanh. Riêng website của trung tâm dùng đường truyền leased line 256 kbps. Tổng chi phí Internet 15 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, máy tính hiện đại, Internet tốc độ cao mới chỉ là 'phần cứng'. 'Phần mềm' của LRC - kho dữ liệu điện tử - mới là tài sản đáng giá nhất. Kho dữ liệu này LRC tìm mua từ các nguồn cung cấp dữ liệu trên mạng, gồm cơ sở dữ liệu (CSDL) EBSCO - tạp chí quốc tế của 5-6 loại chuyên ngành xuất bản từ 1996-2004; CSDL Y Học Cổ Truyền do Trung Tâm Tin Học Y Học - Bộ Y Tế phát hành... Ngoài ra LRC luôn cập nhật các loại CSDL miễn phí sử dụng có thời hạn như HIBARY (chuyên ngành Y Khoa), AGORA (chuyên ngành Nông Nghiệp)... CSDL trên mạng rất tiện dụng và cần cho SV. SV chỉ cần vào mạng của LRC, tra cứu với từ khóa xác định để tìm những bài viết có giá trị về chủ đề đang nghiên cứu. Được biết, chi phí sách báo và CSLD trên mạng của LRC được đầu tư ban đầu đến 300.000 USD (4,5 tỉ đồng), cập nhật hàng năm khoảng 100.000 USD (1,5 tỉ đồng).

    Khu vực thư viện truyền thống cũng được áp dụng công nghệ cao.Sách lưu trên kệ sử dụng 'khóa từ' nên dù nhiều sách, LRC vẫn không cần nhiều người quản lý. SV tự do chọn sách đọc tại chỗ nhưng không thể 'cầm nhầm' sách ra khỏi thư viện vì bị máy phát hiện ngay và đổ chuông báo động.

    Lấy người học làm trung tâm

    'Mục tiêu của dự án là thực hành mô hình giảng dạy ĐH mới thay cho phương pháp 'thầy đọc trò chép' vẫn đang tồn tại ở giảng đường ĐH VN', PGS.TS Huỳnh Đình Chiến, giám đốc LRC cho biết. Quả thật, trong môi trường đầy đủ nguồn tài liệu, công nghệ, SV sẽ hứng thú hơn vì có điều kiện tự học, tìm tài liệu tham khảo, trau dồi kỹ năng tìm và sử dụng thông tin.

    Để hỗ trợ SV tiếp cận với LRC, hiện tại thẻ đọc (cho phép truy cập Internet) của LRC cấp cho SV ĐH Huế chỉ với giá 15.000 đồng/năm. 'SV năm 3 trở lên mới được làm thẻ đọc - đó cũng là lúc họ cần nghiên cứu làm đề tài - vì sức chứa LRC có hạn (1000 chỗ ngồi) trong khi ĐH Huế có hơn 20.000 SV', thầy Chiến cho biết. Do chỉ ưu tiên SV, cán bộ nghiên cứu của các sở, ngành muốn làm thẻ đọc tại LRC cần có công văn của cơ quan và đóng phí gấp đôi (30.000 đồng/năm).

    Nhưng làm thế nào để SV ham thích sử dụng tài nguyên điện tử? LRC đã mời những người thầy đam mê nghiên cứu đến trung tâm tra cứu tài liệu, tìm tư liệu. Chính những người thầy này là nhân tố truyền đạt niềm đam mê đến đông đảo SV. LRC cũng thực hiện theo dõi máy tính người truy cập Internet theo mã số thẻ đọc nên ngăn chặn được tối đa việc truy cập các trang web đen hay chat của SV. Chỉ mới hơn 6 tháng từ khi LRC ra đời, một lượng lớn SV của ĐH Huế đã rất yêu thích và tự tin hơn trong việc tiếp cận CNTT: xem việc tìm tư liệu trên mạng phục vụ việc học là điều tất yếu, sử dụng thành thạo các dịch vụ trực tuyến...

    Quản lý thư viện hiện đại

    Hiện LRC đang quản lý thẻ đọc của SV gồm cả thông tin cá nhân; thời gian mượn, trả tài liệu; thực hiện gia hạn qua mạng... bằng PM quản lý thư viện (ILMS) của Lạc Việt. PM quản lý SV qua mã vạch của thẻ đọc nên thuận tiện cho nhân viên quản lý vì chỉ cần quẹt thẻ vào máy đọc mã vạch (bar code) thay vì nhập mã số từng SV. PM cũng cho phép quản lý sách, tra cứu CSDL trong mạng dễ dàng.

    Tuy vậy, với ước vọng mở rộng mô hình, thầy Chiến cho biết đang tìm kiếm PM quản lý thư viện đạt chuẩn quốc tế - cho phép kết nối dễ dàng với các thư viện khác trong và ngoài nước tạo mạng thư viện điện tử. Ông có những dự kiến như trang bị máy tính nối mạng với LRC tại ĐH để giảm lượng SV tại LRC nhưng vẫn tăng số người truy cập; hợp tác mua tư liệu điện tử dùng chung với các thư viện khác để giảm chi phí, tận dụng nguồn lực thông tin của nhau.... Có điều khi đó, PM phải theo kịp sự phát triển, cho phép cán bộ CNTT của LRC tự bổ sung tính năng mà không lệ thuộc quá nhiều vào nhà cung cấp giải pháp như hiện nay.

    Còn đó những trăn trở

    Không thiếu những trăn trở trong quá trình hoạt động của LRC. Chẳng hạn CSDL điện tử tiếng Việt rất hiếm. LRC từng dự định chi 2 tỉ đồng cho nguồn tài liệu phù hợp với 6 ngành của ĐH Huế: y khoa, khoa học, nghệ thuật, nông lâm, sư phạm và kinh tế nhưng cuối cùng chỉ có CSDL Y Học Cổ Truyền. PM quản lý thư viện nước ngoài quá đắt (trên 100.000 USD) trong khi PM trong nước lại kém uyển chuyển, chỉ phù hợp với hiện trạng thư viện khi cài đặt mà khó phát triển thêm...

    Trong vô vàn những trăn trở đó, trăn trở lớn nhất là làm sao nhân bản LRC ra khắp các tỉnh trong khi chi phí xây dựng quá tốn kém? Thử so sánh: bộ GDĐT hàng năm chỉ cấp 5 tỉ đồng đầu tư sửa chữa hạ tầng cho ĐH Huế, trong khi chi phí xây dựng một LRC đến hơn trăm tỉ đồng? Sự khập khiễng trong phép so sánh này cho thấy việc tìm kiếm các dự án tài trợ để đổi mới giáo dục và đào tạo đang cần được đặt lên hàng đầu bên cạnh việc chi tiêu hợp lý ngân sách nhà nước cấp.

    Bích Ty
     

    ID: B0502_34