• Thứ Ba, 02/08/2005 09:50 (GMT+7)

    Công nghiệp hoá quy trình thiết kế phần mềm?

    Chia nhỏ từng công đoạn trong quy trình thiết kế phần mềm và định hình chúng bằng các đường dẫn và hình minh hoạ giống như bản vẽ kỹ thuật là cách mà công ty Hài Hòa đang thực hiện. Cách làm này là một kinh nghiệm đáng để học hỏi và tham khảo trong quá trình xây dựng nền công nghiệp phần mềm Việt Nam.


    Có người ví thiết kế phần mềm (PM) khó như sáng tác một tác phẩm văn học. Suy nghĩ này xuất phát từ một thực tế đang tồn tại ở phần lớn các công ty PM VN hiện nay là viết mô tả PM giống như viết văn xuôi, tiểu thuyết. Sản phẩm nhỏ thì vài chục trang diễn giải, sản phẩm lớn có khi vài trăm trang. Vốn dân kỹ thuật, nhiều cán bộ ở các công ty PM than trời vì nhiều công đoạn họ chẳng biết diễn đạt sao cho dễ hiểu và ngắn gọn. Nếu mô tả cho người Việt còn dễ nhưng làm việc với các đối tác nước ngoài, việc mô tả dù bằng thứ ngôn ngữ thông dụng nhất là tiếng Anh cũng khiến cho các công ty PM VN chật vật.

    Giám đốc Nguyễn Nhật Quang (đứng) trao đổi với nhóm lập trình trên sơ đồ qui trình thiết kế

     

    Người ngoại đạo không biết, sẽ bàn: "Sao không dùng ngôn ngữ lập trình?". Nhưng ngôn ngữ lập trình chỉ có thể nói với dân lập trình và cũng chỉ cho các PM nhỏ và đơn giản. Còn để trình bày với khách hàng hoặc mô tả cho một nhóm cán bộ chuyên môn nào đó thì cần có một ngôn ngữ khoa học và phổ thông hơn. Một thống kê cho thấy, khoảng 50% dự án đổ bể là do khâu tiếp nhận đầu bài sai, mà một trong những nguyên nhân sâu xa là do thiếu ngôn ngữ chung để mô tả yêu cầu thiết kế. Không những thế, việc thiếu một ngôn ngữ diễn đạt chung còn kéo theo năng suất thấp, chất lượng không kiểm soát được do hiểu sai đầu bài.

    Với nhiều trăn trở như vậy, ông Nguyễn Nhật Quang, giám đốc công ty tin học Hài Hòa bắt tay vào tìm kiếm phương pháp. Ông lập luận: "Muốn phát triển công nghiệp PM thì cần phải có phương pháp sản xuất PM một cách công nghiệp. Ngành sản xuất ô tô khó hơn nhiều, công nghiệp cơ khí cũng đã phát triển bao nhiêu năm... ngành nào cũng trao đổi với nhau bằng một thứ ngôn ngữ chung là bản vẽ kỹ thuật". Tìm hiểu qua các công ty PM nước ngoài, đọc sách và nghiên cứu tất cả những gì mình có về quy trình thiết kế PM, ông Quang nhận thấy việc mô tả PM hoàn toàn có thể dùng ngôn ngữ bản vẽ kỹ thuật. "Đây chẳng phải là phát kiến gì vĩ đại cả, ông Quang nhấn mạnh, nhiều công ty PM trên thế giới đã dùng bản vẽ để diễn đạt với khách hàng từ hàng chục năm nay rồi".

    "Việc đầu tiên mà Hài Hòa làm là cụ thể hóa các công đoạn thiết kế, sản xuất PM", ông Quang nói. Cụ thể hóa là bước chia nhỏ từng công đoạn trong quy trình và định hình chúng bằng các đường dẫn và hình vẽ minh họa giống như sơ đồ. Việc chia nhỏ được xác định từ yêu cầu tổng thể đến các công việc chi tiết phải triển khai và điểm cuối cùng chính là các dòng lệnh của chương trình. "Thời gian đầu, Hài Hòa tập trung đào tạo cho nhân viên cách đọc và diễn đạt bằng ngôn ngữ bản vẽ kỹ thuật. Tiếp đến giúp họ tập làm quen thông qua việc vẽ lại các sản phẩm PM đã có. Khoảng nửa năm nay Hài Hòa bắt đầu áp dụng quy trình này đối với các đơn đặt hàng mới", ông Quang cho biết.

    Trải rộng một bản vẽ quy trình thiết kế PM trên bàn, tương tự như một bản vẽ kỹ thuật các công trình xây dựng... ông Quang nói: "Khách hàng rất thoải mái khi cùng xem bản vẽ này. Tôi và khách hàng có thể nhìn thông suốt quy trình thiết kế như nhìn bản vẽ một căn nhà hay một công trình công nghiệp nào đó và xác định được chính xác những điểm chưa đạt yêu cầu so với đầu bài. Nhờ đó, giảm được thời gian tìm lỗi và tỷ lệ thiết kế chính xác tăng lên rất nhiều. Bản vẽ cũng giúp công ty thích nghi với sự bổ sung và thay đổi đột ngột về yêu cầu nếu xảy ra trong quá trình thực hiện".

    Có thể nói, trong khi các công ty PM ở Việt Nam hoạt động điều hành còn chưa chuyên nghiệp, việc áp dụng quy trình thiết kế theo hướng mới như ở Hài Hòa là một kinh nghiệm đáng để học hỏi và tham khảo. Hiện giờ Hài Hòa đang cùng hợp tác với một số công ty tin học khác để trao đổi và chuyển giao kinh nghiệm cũng như cách làm mới này. Dự kiến đến tháng 6 năm nay, Hài Hòa sẽ chính thức tổng kết lại hiệu năng của quy trình mới. Tuy nhiên, những kết quả ban đầu của cách làm này hết sức khả quan và cho thấy những nỗ lực của công ty với công cuộc xây dựng một nền công nghiệp PM ở Việt Nam.

    Thu Hiền

    ID: B0503_24