• Thứ Bảy, 06/08/2005 10:35 (GMT+7)

    Thông quan điện tử: Bước tiến mới của Hải Quan

    Từ cuối tháng 7/2005, theo Quyết Định số 149/QĐ-TTg của Thủ Tướng Chính phủ ngày 20/6/2005, việc triển khai thí điểm thông quan điện tử (TQĐT) sẽ được tiến hành theo 3 giai đoạn trước khi triển khai rộng khắp trên cả nước vào năm 2008. Trong đó, giai đoạn 1 (11/7-30/9/2005): thí điểm TQĐT hàng hoá xuất nhập khẩu tại Cục Hải Quan Hải Phòng và TP.HCM.

    Từ cuối tháng 7/2005, theo Quyết Định số 149/QĐ-TTg của Thủ Tướng Chính phủ ngày 20/6/2005, việc triển khai thí điểm thông quan điện tử (TQĐT) sẽ được tiến hành theo 3 giai đoạn trước khi triển khai rộng khắp trên cả nước vào năm 2008. Trong đó, giai đoạn 1 (11/7-30/9/2005): thí điểm TQĐT hàng hoá xuất nhập khẩu tại Cục Hải Quan Hải Phòng và TP.HCM.

    Thông quan ngay trên mạng

    Lâu nay, doanh nghiệp (DN) luôn than vãn về những ách tắc trong quá trình làm thủ tục thông quan hàng hóa khiến cho hàng hóa phải lưu kho tại cảng hoặc cửa khẩu, tốn chi phí, thời gian... Còn cơ quan hải quan (HQ) cũng rất vất vả khi phải tiến hành thông quan thủ công một khối lượng hàng hóa khổng lồ. Do vậy QĐ 149/QĐ-TTg ra đời rất có ý nghĩa và cần thiết.

    Theo ông Trần Quốc Chính, phó trưởng trung tâm Dữ Liệu và CNTT, Cục HQ Hải Phòng (HP), quy trình TQĐTmới rất tiện lợi. Thay vì đến từng chi cục HQ cửa khẩu để khai báo lô hàng xuất nhập khẩu (XNK), DN sẽ khai báo qua mạng. Trung tâm dữ liệu thông tin HQ tỉnh, thành phố sẽ tiếp nhận và xử lý dữ liệu. Hồ sơ HQ khi đó được phân vào 3 luồng tương ứng với các cấp độ thông quan: luồng xanh (miễn kiểm tra và thông quan ngay), luồng vàng (kiểm tra hồ sơ trước khi thông quan) và luồng đỏ (kiểm tra hàng hóa trước khi thông quan). Sau khi có thông tin phân luồng qua mạng, HQ cửa khẩu sẽ kiểm tra hàng hóa và giám sát với máy trợ giúp.

    Điểm khác biệt giữa quy trình mới so với việc tiếp nhận khai HQ điện tử trước đây là hình thức kiểm tra HQ. Tờ khai HQ (được chấp nhận khai báo) sẽ được hệ thống xử lý dữ liệu điện tử HQ tự động phân luồng và xử lý. Động thái này giúp hàng hoá XNK thuộc luồng xanh được thông quan ngay trên mạng mà DN không phải xuất trình hồ sơ HQ giấy, chỉ dùng tờ khai HQ đã được chấp thuận thông quan qua mạng để làm thủ tục tại cửa khẩu. Đây là bước tiến vượt bậc của quy định mới. Dự kiến “luồng xanh” sẽ chiếm đại bộ phận hàng hoá XNK.

    Có thể nói, TQĐT chính là bước tiến trong phương cách quản lý của ngành HQ, từ quản lý thủ công sang sử dụng trang thiết bị hiện đại.

    Quản lý thông tin tập trung

     

                                            Mô hình hệ thống

    Quản lý thông tin tập trung (QLTTTT) là ưu điểm dễ nhận thấy của mô hình TQĐT. Để kiểm tra và đối chiếu khi xét hàng hoá của DN thuộc luồng xanh, vàng hay đỏ, mỗi chi cục HQ đều phải lưu cơ sở dữ liệu (CSDL) DN đầy đủ. Do vậy, thay vì phải kiểm tra trực tiếp trên hồ sơ giấy của cách làm cũ, nay cán bộ HQ sẽ kiểm tra qua mạng. Khi đó, với các luồng hàng vàng-đỏ, HQ mới cần lưu ý kiểm tra các bước tiếp theo.

    QLTTTT giúp cơ quan HQ kiểm soát hữu hiệu rủi ro qua việc phân tích, đánh giá khả năng chấp hành pháp luật của chủ hàng, đây là một nguyên tắc quản lý hiện đại. Những phân tích trên cho thấy, thủ tục HQ điện tử giúp hạn chế tiêu cực và nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan HQ, tương thích với HQ các nước trong khu vực và phù hợp với tiến trình hội nhập. Việc quản lý thông tin tập trung giúp cơ quan HQ mở rộng việc kiểm tra, kiểm soát từng lô hàng sang quản lý toàn bộ thông tin về quá trình hoạt động XNK của DN, tăng cường chống buôn lậu, gian lận thương mại, chống thất thu thuế.

    Có điều, đây là bước đi khó và mới của ngành HQ, đòi hỏi lộ trình thực hiện phù hợp và thời gian để đối chiếu, so sánh, rút kinh nghiệm. Về lâu dài, theo phân tích của Tổng Cục HQ, để thực hiện thủ tục HQ điện tử theo Luật HQ, Chính Phủ cần ban hành sớm các quy định về giá trị pháp lý của các chứng từ, hồ sơ điện tử trong lĩnh vực HQ; thẩm quyền trách nhiệm của các cấp HQ; quyền lợi và nghĩa vụ của người khai HQ; trách nhiệm của các cơ quan liên quan khi thực hiện thủ tục HQ điện tử.

    Thu Hiền

    ID: B0508_51