• Thứ Sáu, 07/07/2006 14:54 (GMT+7)

    Bài toán xếp thời khóa biểu: Phòng học bộ môn và đa năng

    Bài viết giới thiệu các vấn đề liên quan đến mô hình phòng học bộ môn (PHBM) và đa năng trong nhà trường và bài toán xếp thời khóa biểu (TKB) cho mô hình này.

    Bài viết giới thiệu các vấn đề liên quan đến mô hình phòng học bộ môn (PHBM) và đa năng trong nhà trường và bài toán xếp thời khóa biểu (TKB) cho mô hình này.

    Xếp TKB với PHBM và phòng học đa năng

    Khái niệm PHBM được đưa vào bài toán xếp TKB cho nhà trường phổ thông làm cho bài toán này trở nên rất phức tạp. Khi chưa có khái niệm phòng học BM, để xếp một tiết học trên TKB, chúng ta chỉ cần quan sát 2 đối tượng thông tin chính là "Lớp học" và "Giáo viên". Còn trong mô hình TKB mới với phòng học BM, mỗi tiết được xếp trên TKB sẽ có 3 đối tượng cần quan sát là "Lớp học", "Giáo viên", "Phòng học".

    Một trong những vấn đề khó nữa của bài toán xếp TKB với PHBM và đa năng là các nhà trường hiện tại đều đã quá quen với tư duy xếp TKB trong mô hình cổ điển (phòng học không được đưa vào mô hình như một đối tượng quản lý). Điều này kéo theo một hệ quả rất quan trọng là: Mô hình bài toán xếp TKB với phòng học BM và đa năng được thiết kế mở rộng trên mô hình phòng học cổ điển. Mô phỏng được yêu cầu này trên thực tế cũng như trên máy tính là một điều không dễ dàng.

    Mô hình PHBM đang được áp dụng thí điểm cho một số nhà trường phổ thông cho thấy một số vấn đề nảy sinhtrên thực tế, chẳng hạn:

    - Có nên tách rời và phân biệt hai khái niệm PHBM và phòng học truyền thống hay không?

    - Việc tạo ra các PHBM trong nhà trường đang được tiến hành độc lập với các phòng học truyền thống, nhưng liệu có thể sử dụng một số phòng học truyền thống thành phòng học BM?

    - Trong khi phân lớp học tại các phòng học BM, có cho phép các lớp thay đổi vị trí học giữa phòng học BM và phòng học truyền thống được hay không?

    - Việc phân công các lớp học trong PHBM được tiến hành một cách chặt chẽ hay có thể linh hoạt?

    - Trong mô hình quản lý mới có nên xóa bỏ việc gán phòng truyền thống cố định cho các lớp tương tự như trong các ĐH?

    - Có cho phép chuyển đổi các tiết học giữa PHBM và phòng đa năng hay không?


    Giải pháp TKB 6.0


    Trong phần này chúng tôi đưa ra mô hình (theo chúng tôi là thích hợp với thực tế hiện nay của nhà trường Việt Nam): Phần mềm TKB 6.0 của School@net.

    Mô hình của TKB 6.0 chỉ có 2 loại phòng: PHBM và phòng học đa năng. Không có đối tượng phòng học truyền thống mặc dù khái niệm về phòng học truyền thống rất quan trọng. Một ô, hay một tiết trên TKB sẽ có 4 tham số thông tin chính: Lớp học, môn học, giáo viên và phòng học.

    - Nếu là tiết học trong phòng học (bộ môn, đa năng) thì tham số phòng học sẽ không rỗng.

    - Nếu là tiết học cổ điển trong phòng truyền thống thì tham số phòng học là rỗng.

    Với định nghĩa trên rõ ràng ta thấy mô hình dữ liệu với phòng học là một mở rộng tự nhiên của mô hình phòng học truyền thống. Trong các nhà trường phổ thông Việt Nam, một số phòng học truyền thống sẽ được huy động để trở thành PHBM hoặc đa năng. Như vậy sẽ phát sinh các "lớp học đặc biệt" (là các lớp mà phòng truyền thống của mình đã bị chuyển đổi thành phòng học BM hoặc đa năng).

    Cách tiếp cận của phần mềm TKB 6.0 như sau:

    - Các lớp "đặc biệt" được định nghĩa trong một lệnh riêng biệt và coi như một thuộc tính riêng của lớp học.

    - Bình thường, dữ liệu đang làm việc là mô hình phòng học lý tưởng (không có lớp học đặc biệt).

    - Lệnh RAD được thiết kế riêng để phân bổ lại các tiết học truyền thống cho lớp "đặc biệt".

    - Dữ liệu RAD là dữ liệu TKB nhà trường sau khi đã phân bổ phòng học bởi lệnh RAD. Dữ liệu RAD được lưu trữ đồng thời với dữ liệu TKB hiện thời và luôn đồng bộ với dữ liệu này.

    Như vậy phần mềm TKB 6.0 là một mở rộng tự nhiên của mô hình xếp TKB truyền thống. Toàn bộ các chức năng, tư duy xếp TKB cũ đều được phát triển và áp dụng cho mô hình mới. Nhờ đó, TKB 6.0 hỗ trợ được cho các mô hình PHBM và đa năng; giải quyết tương đối trọn vẹn bài toán xếp TKB cho các trường.

     

    PHBM là phòng học được định hướng cho một hoặc vài môn học nhất định, chứa đựng các trang thiết bị đặc thù cho môn học đó như dụng cụ, thiết bị thí nghiệm, công cụ học và dạy... PHBM phải gắn liền với việc trang bị cơ sở vật chất và kỹ thuật của nhà trường. Số lượng các PHBM trong một trường rất ít và mới đang trong trạng thái thử nghiệm.

    Phòng học đa năng là phòng học được trang bị các thiết bị trình chiếu đa năng, cho phép học và dạy bất cứ môn học nào. Các nhà trường Việt Nam do điều kiện vật chất còn thiếu thốn nên chỉ cho phép xây dựng rất ít phòng học đa năng. Điểm khác biệt duy nhất về định nghĩa giữa phòng học đa năng và PHBM là: Bất kỳ tiết học nào cũng có thể xếp được trong phòng đa năng, còn PHBM không có tính chất này.

     

    Bùi Việt Hà
    Công ty Công Nghệ Tin Học Nhà Trường
    School@net

    ID: B0607_49