• Thứ Ba, 03/10/2006 17:16 (GMT+7)

    Vạn dặm trong thực tại ảo

    Sẽ thật thú vị nếu thi thoảng chúng ta có thể làm một chuyến du hành ngược thời gian, hay đến một điểm nào đó tại Hà Nội giữa mùa hè nóng nực để... trượt tuyết. Công nghệ thực tại ảo có thể giúp chúng ta làm điều đó.

    Sẽ thật thú vị nếu thi thoảng chúng ta có thể làm một chuyến du hành ngược thời gian, hay đến một điểm nào đó tại Hà Nội giữa mùa hè nóng nực để... trượt tuyết. Công nghệ thực tại ảo có thể giúp chúng ta làm điều đó.

    Lối xưa xe ngựa hồn thu... ảo

    Bạn muốn đến thăm thành Thăng Long vào một chiều mùa thu năm 1506? Thật đơn giản! Bạn chỉ việc đội một chiếc mũ chuyên dụng, đeo một đôi găng tay cảm ứng, lựa chọn những thông số phù hợp trên một thiết bị và bấm nút đồng ý. Tức khắc, trước mặt bạn giờ là Thăng Long cổ xưa với 3 lớp thành, lần lượt từ ngoài vào trong là Kinh Thành – Hoàng Thành – Tử Cấm Thành. Trên mặt thành, những người lính canh đang đi lại. Bạn có thể tiến đến sát chân tường thành để nhìn, sờ vào những viên gạch rêu phong cũ kỹ. Sau đó bạn đi khắp một lượt trong thành, nghiêng ngó, "săm soi" tùy thích. Khung cảnh, ánh sáng, âm thanh, các hoạt động của người xưa hiện ra trước mắt bạn không khác gì trong thế giới thực.

    Với công nghệ thực tại ảo (Virtual Reality, viết tắt là VR) thì những điều đó không chỉ diễn ra trong trí tưởng tượng.

    Tại Hà Nội ngày nay, một nhóm chuyên gia CNTT trẻ, lấy tên là W2G, thuộc Trung Tâm Công Nghệ Mô Phỏng của Học Viện Kỹ Thuật Quân Sự đang thực hiện một dự án như thế. Hiện tại, họ đã dựng được Đoan Môn (cửa duy nhất nối Tử Cấm Thành với Hoàng Thành), Bắc Môn (một trong những cửa nối Hoàng Thành với Kinh Thành), điện Kính Thiên (nơi thiết triều, bàn việc nước, ban bố các sắc lệnh) và khu khuôn viên của điện. Ngoài ra, nhóm W2G đã xây dựng mô hình đền Ngọc Sơn một cách chi tiết. Nhóm dự định sẽ đưa chiều thứ 4 - chiều thời gian – vào công trình để người xem có thể "xuôi ngược" trong thời gian.

    Theo trưởng nhóm Nguyễn Văn Trường, mục tiêu của dự án là số hóa thành Thăng Long bằng công nghệ VR giúp người xem đắm chìm trong lịch sử, phục vụ du lịch, giáo dục. Đây có thể là một công trình có ý nghĩa kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội. Tuy nhiên, việc thực hiện dự án còn gặp nhiều khó khăn do nhóm chưa hiểu tường tận về lịch sử và thiếu kinh phí. Họ rất cần sự quan tâm, ủng hộ của các nhà sử học cũng như các cơ quan chức năng ở Hà Nội và Trung Ương. "Nếu có đủ điều kiện, chúng tôi có thể "hồi sinh" thành Thăng Long, cũng như số hóa các di tích lịch sử quan trọng của cả nước bằng công nghệ thực tại ảo" – Nguyễn Văn Trường nói.

    Theo một số nhà sử học, việc tôn tạo hay dựng lại các di tích lịch sử - văn hóa thật cũng cần dựa trên công nghệ VR để đảm bảo chính xác và tránh lãng phí. Đối với những di tích mà việc phục dựng quá tốn kém và không khả thi thì có thể dùng VR thay thế. Trên thế giới, nhiều di sản văn hóa đã được dựng lại bằng công nghệ này.

    Từ áo đến thực

    VR có tiềm năng ứng dụng rất lớn. Giới quân sự sử dụng công nghệ VR để mô phỏng chiến địa, tạo các thiết bị và môi trường ảo giúp tập bắn, tập lái xe tăng, lái máy bay... Với một máy tính cài phần mềm xem thực tại ảo, các kiến trúc sư có thể giúp khách hàng của mình nhìn ngắm bên ngoài, xem xét bên trong ngôi nhà mà họ... sắp xây. Khách hàng còn có thể tải thử các loại đồ nội thất ảo từ server của một nhà cung cấp về bố trí trong nhà ảo xem có ưng ý hay không. Các bác sĩ có thể thử nghiệm phẫu thuật trên những bệnh nhân mô phỏng, vừa nâng cao tay nghề, vừa giảm nguy hiểm cho người bệnh. Các công ty du lịch có thể cho khách xem trước khách sạn và một phần quang cảnh địa phương nơi khách sắp đến du lịch. Thời gian gần đây, VR đã được ứng dụng nhiều trong sản xuất, chế tạo robot, hiển thị thông tin (thăm dò dầu mỏ, dự báo thời tiết), giáo dục, thương mại, bất kỳ lĩnh vực nào. Những ứng dụng đó phụ thuộc rất nhiều vào khả năng tưởng tượng của con người. Trí tưởng tượng (Imagination), được coi là một đặc tính của VR.

    Ấn tượng nhất có lẽ là ứng dụng VR trong giải trí. Tại Nhật Bản, người ta đã xây dựng những "phòng trượt tuyết ảo". Tới đó, người chơi không chỉ được trượt tuyết thỏa thích mà còn tha hồ lựa chọn những bãi tuyết đẹp trên thế giới. Nếu bạn muốn thử nhảy dù từ một độ cao thật đáng sợ, VR sẽ giúp bạn trải nghiệm cảm giác đó. VR cũng có thể đặt chúng ta vào những môi trường giả tưởng, hoàn toàn khác thế giới thực nhưng lại rất thực theo cảm nhận của các giác quan. Theo hướng này, sự ly kỳ của những game nhập vai trong thực tại ảo có lẽ chỉ còn phụ thuộc vào biên độ của trí tưởng tượng. Tại TP.Hồ Chí Minh, công viên văn hóa Đầm Sen – nơi đầu tiên đưa công nghệ thực tại ảo vào khai thác cho nhu cầu giải trí - đã thu hút lượng lớn khách vào tham quan; không chỉ có trẻ em mà ngay những người lớn cũng thích nhìn thế giới của loài khủng long xưa trong thế giới ảo mà như thực .

    Có vẻ như công nghệ không chỉ góp phần làm thế giới "phẳng" ra, mà còn đang phá vỡ những mảng tường chắn giữa thế giới thực và thế giới tưởng tượng. Mặc dù trong thời điểm hiện tại, chi phí để phát triển và đưa thiết bị, dịch vụ VR đến người dùng còn cao, nhưng tiềm năng ứng dụng của nó thật khó có thể bỏ qua.

     

    Theo Bách Khoa Toàn Thư Mở tiếng Việt (http://vi.wikipedia.org), bằng một hệ thống mô phỏng có sử dụng đồ họa máy tính, công nghệ VR có thể đưa người ta vào một thế giới nhân tạo với không gian 3 chiều như thật. Thế giới này không tĩnh tại mà phản ứng, thay đổi theo ý muốn của người sử dụng (nhờ hành động, lời nói). Một đặc tính chính của thực tại ảo là tương tác theo thời gian thực (Real Time Interactivity), nghĩa là hệ thống có khả năng nhận biết tín hiệu vào của người sử dụng và thay đổi ngay lập tức thế giới ảo. Người sử dụng nhìn thấy sự vật thay đổi theo ý muốn của họ và bị thu hút.
    Đặc tính chính thứ hai của VR là tạo cảm giác đắm chìm (Immersion). Người sử dụng cảm thấy mình là một phần của thế giới ảo, hòa lẫn vào thế giới đó. VR còn đẩy cảm giác này "thật" hơn nữa nhờ tác động lên các kênh cảm giác khác. Người dùng không những nhìn thấy đối tượng đồ họa 3D, điều khiển (xoay, di chuyển..) được đối tượng như trong game, mà còn sờ và cảm thấy chúng như có thật. Các nhà nghiên cứu cũng đang tìm cách tạo những cảm giác khác như ngửi (khứu giác), nếm (vị giác) trong thế giới ảo.
    Năm 2005, công ty Sony cho biết họ đang nghiên cứu việc sử dụng sóng siêu âm ở những tần số khác nhau tác động vào não người để tạo ra cảm giác thật về mùi và vị. Nếu có thêm công nghệ này, thực tại ảo sẽ cực kỳ sống động và chúng ta có thể trải nghiệm những chuyện li kỳ như trong phim "Ma trận" (Matrix) của anh em nhà Wachowski. Để thật sự cảm nhận thực tại ảo, chỉ màn hình máy tính không đủ mà cần cả một hệ thống trình chiếu, các thiết bị cảm ứng, mũ và kính đặc dụng...

     

    Nguyễn Hưng

    ID: B0610_45