• Thứ Ba, 05/06/2007 09:06 (GMT+7)

    Phần mềm nguồn mở tại Việt Nam: Vẫn có nhu cầu

    Nhu cầu về máy tính để bàn và máy tính xách tay giá rẻ của người tiêu dùng Việt Nam đang rất lớn. Để giải bài toán giảm giá thành, có lẽ chưa có thời điểm nào giải pháp phần mềm nguồn mở (PMNM) lại được doanh nghiệp (DN) nhắc đến nhiều như lúc này. Tuy nhiên, việc thử nghiệm cài đặt PMNM trên máy cá nhân hay hệ thống máy chủ (server) – máy trạm (client) vẫn mang lại nhiều ý kiến phản hồi khen, chê khác nhau... Các ý kiến này chủ yếu xoay quanh hai lĩnh vực: lợi ích kinh tế và tính phổ biến trong ứng dụng của PMNM.

    Nhu cầu về máy tính để bàn và máy tính xách tay giá rẻ của người tiêu dùng Việt Nam đang rất lớn. Để giải bài toán giảm giá thành, có lẽ chưa có thời điểm nào giải pháp phần mềm nguồn mở (PMNM) lại được doanh nghiệp (DN) nhắc đến nhiều như lúc này. Tuy nhiên, việc thử nghiệm cài đặt PMNM trên máy cá nhân hay hệ thống máy chủ (server) – máy trạm (client) vẫn mang lại nhiều ý kiến phản hồi khen, chê khác nhau... Các ý kiến này chủ yếu xoay quanh hai lĩnh vực: lợi ích kinh tế và tính phổ biến trong ứng dụng của PMNM.

    "Miễn phí” – chưa hẳn là ưu thế...

    Nếu xét về mặt kinh tế, không ai có thể phủ nhận ưu thế "miễn phí” của PMNM so với các PM "đóng" cùng loại. Để đáp ứng nhu cầu làm việc căn bản, nghĩa là chỉ cần một hệ điều hành Microsoft Windows cùng một bộ ứng dụng văn phòng Microsoft Office thông thường, mỗi máy cũng tốn từ 200 đến 500 USD. Một DN với quy mô sử dụng khoảng 30 - 60 máy, nếu phải mua bản quyền PM cho toàn bộ hệ thống thì khoản tiền bỏ ra rất lớn. Cùng yêu cầu sử dụng đó, nếu DN chọn giải pháp PMNM, thì chi phí thuê cài đặt và bảo trì cũng chỉ từ 40 - 50 USD cho 1 máy trong 2 năm. Còn nếu cài đặt trên máy đơn tại gia, thì chỉ cần người sử dụng có kiến thức tin học tương đối tốt là có thể tự tạo cho mình một môi trường CNTT hoàn toàn miễn phí. Về mặt này, người sử dụng hoàn toàn có lợi...

    Nhưng người này có lợi cũng có nghĩa là người khác sẽ chịu thiệt. Với các DN tham gia kinh doanh sản phẩm PMNM, lợi nhuận thu được chủ yếu là từ dịch vụ cung cấp chứ không phải giá trị sản phẩm được phân phối. Trong trường hợp đầu ra còn ít như hiện nay, đầu tư vào PMNM đôi khi chưa hiệu quả và mất nhiều công sức hơn là là trở thành nhà phân phối (vendor) của các hãng PM nổi tiếng thế giới.

    Dù sao, không có nghĩa là DN không thể lập ra dự án kinh doanh sản phẩm PMNM. Tiêu biểu là "Giải pháp tích hợp ứng dụng iDesk dùng cho doanh nghiệp" của iNet Solutions đang giành được nhiều sự quan tâm trong thời điểm gần đây. Tuy nhiên PMNM vẫn cần thêm nhiều công ty tương tự nữa.

     

     

     

    Hội thảo ứng dụng phần mềm nguồn mở (lần II) với chủ đề "Giải pháp nguồn mở cho trường, viện và doanh nghiệp hội nhập WTO" đã được tổ chức ngày 11/5/2007 tại sở BCVT, TP.HCM. Hội thảo cho thấy PMNM hiện đang giành được sự quan tâm của ngành giáo dục. Chẳng hạn, ĐH Văn Lang đến nay đã đào tạo được 300 sinh viên biết sử dụng PMNM; Sở GDĐT TP.HCM đang phối hợp cùng công ty phần mềm FCG Việt Nam nghiên cứu đưa giải pháp PMNM "Hệ thống tích hợp hỗ trợ giáo dục của Intel" vào quản lý tại các trường ở TP.HCM; Google có giải pháp "Google Apps dành cho giáo dục" – là các ứng dụng trên nền tảng Web 2.0 nguồn mở - được cung cấp và hỗ trợ hoàn toàn miễn phí nhằm bớt đi gánh nặng quản lý tài nguyên dữ liệu trên server cho các tổ chức giáo dục... Ngoài ra, PMNM cũng đang được DN quan tâm phát triển, như "Giải pháp tích hợp ứng dụng iDesk dùng cho doanh nghiệp" của iNet Solutions, với mục tiêu giải quyết vấn đề chia sẻ dữ liệu, nâng cao hiệu quả trao đổi, quản trị và đơn giản hóa các công việc văn phòng

     

    Hữu dụng – nhưng liệu có được chọn?

    Xét về một mặt nào đó, vẫn phải công nhận có những PMNM thực sự hữu dụng. Rất nhiều người đang sử dụng các PMNM mà thậm chí không hề biết đến sự tồn tại của chúng. Lấy một ví dụ đơn giản, có thể bạn đang rất chuộng dùng trình duyệt web FireFox và phần mềm thư điện tử (mail client) Thunderbird vì sự tiện dụng và thân thiện, mà không hề biết rằng, Mozilla phát triển chúng hoàn toàn dựa trên nền mã nguồn mở. Hay quá trình ứng dụng khá thành công hệ điều hành mở Ubuntu cùng bộ OpenOffice tại sở Thương Mại TP.HCM và ngân hàng Sacombank trước đây, cũng như ngay trong các đề án của chính phủ. Ngân hàng Sacombank tuy gần đây đã chuyển một phần sang sử dụng PM Microsoft theo chính sách riêng của mình, nhưng qua đó lại cho thấy sự chuyển đổi sử dụng bộ soạn thảo PMNM sang Microsoft Word, Excel, PowerPoint là tương đối nhẹ nhàng, người dùng vẫn có thể tiếp cận dễ dàng vì OpenOffice vốn có thể chạy tốt trên nền Windows.

    Trong các bài học thành công của các DN, có thể thấy được vấn đề của PMNM không nằm ở công nghệ, mà ở thói quen và quan niệm về vấn đề bản quyền. Ông Hoàng Lê Minh - phó giám đốc sở BCVT TP.HCM – có lần nói vui: "người dùng nhiều khi lại dễ chấp nhận hơn khi không biết thứ mình đang dùng là PMNM". Theo các chuyên gia, cần phải đồng bộ một số giải pháp, thống nhất tư tưởng và quan niệm, từ đó mới có thể đi đến phổ biến sử dụng...

    Từ trước đến nay, chủ yếu các ứng dụng PMNM đều nằm trên server, chỉ từ thời gian đầu năm 2007 đến nay, các PMNM mới có thể xem là đã bước vào thời kỳ chín muồi để có thể ứng dụng đại trà trên máy tính cá nhân. Nhưng nếu chỉ sử dụng toàn PM nguồn mở, thì nhiều chuyên gia cũng phải thừa nhận rằng các hệ điều hành nguồn mở như Fedora hay Ubuntu chưa dễ cài đặt và sử dụng nếu so sánh với sự tiến bộ không ngừng của các phiên bản Microsoft Windows. Ngoài ra, việc cài trình điều khiển thiết bị (driver) cho từng phần cứng cũng phải thực hiện riêng biệt. Thậm chí, nhiều khi người sử dụng không thể tìm được trình điều khiển (driver) tương thích với nền Linux dành cho các linh kiện không phổ thông (tình trạng thường gặp với driver card màn hình máy tính xách tay và máy in).

    Nguồn nhân lực để phát triển và duy trì hoạt động của những hệ thống ứng dụng PMNM không nhiều lắm. Đội ngũ phát triển và ứng dụng PMNM chính quy chỉ giới hạn trong một số nhà nghiên cứu, một số sinh viên được đào tạo về PMNM tại các trường ĐH. Chưa thể coi số lượng này là đủ cho nhu cầu phát triển theo định hướng hiện nay.

     

    Phòng thí nghiệm Kiểm Định và Phát Triển các Giải Pháp Nguồn Mở (OpenLAB), do sở BCVT TP.HCM phối hợp với công ty Intel Việt Nam và Đông Dương triển khai. Từ thời điểm bắt đầu hoạt động tháng 10/2006 đến tháng 4/2007, OpenLAB đã đón hàng trăm lượt người tới tham quan, thực tập, tham dự các khóa đào tạo và nâng cao kỹ năng về CNTT, mạng máy tính, làm quen với các giải pháp nguồn mở. Các chuyên gia CNTT - các cộng tác viên của OpenLAB, trong đó có nhiều chuyên gia người nước ngoài - đã đến làm việc tại OpenLAB và tư vấn cho khách hàng về một số giải pháp nguồn mở.

     

     

     

    Kết quả khả quan nhất chính là hệ điều hành mở V-ubuntu 7.04 – một phiên bản phân phối của Linux (Linux distro) với đầy đủ các tính năng văn phòng và giải trí – đã được kiểm nghiệm, hỗ trợ tiếng Việt và đóng gói tại OpenLAB. Người có nhu cầu sử dụng có thể tải V-ubuntu 7.04 và tài liệu sử dụng từ website http://openlab-hcm.org, http://www.oss-hcm.gov.vn và cập nhật các gói PM từ http://vubuntu.oss-hcm.gov.vn.
    Từ cuối tháng 5/2007, Sở BCVT đã phối hợp với Công Viên PM Quang Trung (CVPMQT) để hosting website nói trên lên máy chủ tại CVPMQT, nâng băng thông đường truyền đến các website này lên 100MB. Người dùng do đó sẽ thuận lợi hơn trong việc tải (download) PM V-ubuntu 7.04 về để sử dụng và nghiên cứu.

     

    Quang Hải

    ID: B0706_58