• Thứ Hai, 09/07/2007 11:08 (GMT+7)

    Không thể để dân chờ lâu!

    Chỉ là “tay ngang” trong lĩnh vực CNTT, nhưng ông lại là người thiết kế và xây dựng nên hệ thống CNTT đồ sộ, thống nhất, hiệu quả trong ngành tài chính. Có những việc ông đã làm từ lâu, nhưng nay vẫn đáng để nhiều đơn vị khác học tập, tham khảo.

    “Hồn” trước, “xác” sau

    Cuối những năm 80, bộ Tài Chính có chủ trương ứng dụng tin học để tăng hiệu quả công tác quản lý tài chính. Ông Phạm Văn Thuận, một cán bộ chuyên ngành tài chính, lúc đó đang làm phó chánh văn phòng bộ, được giao phụ trách dự án. Công việc kiêm nhiệm này không ngờ đã thu hút hết tâm trí ông, trở thành sự nghiệp lâu dài của ông.

    Khi được giao trọng trách, ông Thuận không mua máy móc ngay, mà lập ra một bộ phận nghiên cứu đưa CNTT vào quản lý tài chính hiệu quả. Ông bảo, “ký mua máy móc thì dễ ợt, biết làm cách nào đạt mục đích mới khó”.

     

    Ông Phạm Văn Thuận nhận giải CIO Việt Nam và Đông Dương năm 2005.

    Thời đó, giới CNTT chỉ toàn người làm công tác nghiên cứu khoa học hoặc buôn bán máy tính, chưa có đơn vị nào xây dựng đề án, dự án cho các bộ, ngành. Ông Thuận quyết định tự đi gặp các đơn vị CNTT, như viện Tin Học (nay là Viện CNTT), viện Khoa Học Quân Sự, uỷ ban Khoa Học Kỹ Thuật Nhà Nước, hội Tin Học VN, viện Công Nghệ..., mời họ đến bộ tìm hiểu, lập đề án, tổ chức cho họ bảo vệ đề án. Cuối cùng, trong số 5 đề án được đưa ra bảo vệ, bộ đã chọn đề án của viện Tin Học.

    Cách làm này khiến nhiều người ngạc nhiên vì tới lúc đó, chỉ có giới CNTT đến thuyết phục các cơ quan ứng dụng chứ chưa có khách hàng nào chủ động tìm đến để mời họ khảo sát, lập kế hoạch cho mình. “Ngay từ những ngày đầu, chúng tôi đã làm theo bài bản như vậy” - ông Thuận tự hào nói.

    Để triển khai thành công một đề án CNTT, theo ông Thuận, cần bảo đảm 3 mặt: hoàn thiện chính sách (trong đó có cải cách), củng cố tổ chức, sau đó mới lựa chọn giải pháp CNTT. Tức là phải chuẩn hóa yêu cầu nghiệp vụ trước, xây dựng quy trình nghiệp vụ, ban hành hành lang pháp lý cho triển khai, sau đó củng cố tổ chức, sắp xếp bộ máy rồi mới đưa dần CNTT vào. Nhiều cơ quan trang bị hệ thống CNTT mà không chú ý đến những yếu tố trên, nên hệ thống của họ “chỉ có phần xác chứ không có phần hồn”.

    Dứt khoát phải làm tốt

    Nhưng cách làm của ông khi đó không dễ được chấp nhận. Nhiều người thấy ông chỉ yêu cầu nhân viên dùng máy tính soạn thảo văn bản thì phê phán ông gây lãng phí, bỏ tiền mua máy tính chỉ để chơi game và thay máy chữ.

    Ông Thuận kiên trì quan điểm trước hết phải đơn giản, sau mới có thể ứng dụng phức tạp. Ông nói trong máy tính có cài sẵn game là có lý của nó, vì “chuyển từ làm bằng tay sang làm bằng máy thì phải học và phải thích, nhờ vậy, khi chuyển sang làm việc mới dễ”. Ngay sau khi trang bị máy tính, ông đã đề nghị bỏ phòng đánh máy chữ ở cơ quan. Mọi việc liên quan đến giấy tờ đều làm trên máy tính, sau đó đưa đi in hoặc photocopy. Rồi dần dần ông làm mạng LAN, xây dựng đường truyền trục Bắc – Nam, kết nối các địa phương, tới tận các huyện; kết nối các hệ thống kho bạc, thuế, hải quan; đưa thêm nhiều phần mềm vào sử dụng... Hệ thống CNTT của ngành tài chính đã hình thành một cách nhất quán như thế.

    “Ứng dụng CNTT gặp nhiều khó khăn, có khi bị phản đối quyết liệt. Nhưng khi đã biết rõ mục đích, yêu cầu của mình, có quy trình bài bản, có quy tắc rõ ràng và tuân thủ đúng thì tôi không ngại gì hết”.

     

    Nhiều lần ông Thuận bị phản đối vì không chọn những nhà thầu bỏ giá thấp. Thậm chí trong một lần đấu thầu, đơn vị bỏ giá cao nhất đã trúng thầu. Nhiều người cho rằng ông “móc ngoặc” với công ty trúng thầu. Ông bảo: “Người Việt Nam phần lớn thích nhanh, nhiều, tốt, rẻ, nhưng các yếu tố ấy ít khi đi với nhau”. Ông xác định chi phải hiệu quả, giúp tạo ra năng lực thật, chất lượng thật cho hệ thống, sau đó mới cân nhắc đến giá hợp lý, không phải cứ rẻ là mua.

    Có lần, một đơn vị trong bộ đã khảo giá ngoài thị trường, rồi tố giác ông Thuận mua thiết bị đắt hơn giá thị trường 500 triệu đồng. Khi bộ trưởng hỏi, ông tự tin giải trình: Khi mua, ông không chỉ dựa vào ca-ta-lô, mà yêu cầu đem thiết bị tới để kiểm tra, ký biên bản. Khi nhận hàng cứ đối chiếu với máy mẫu, không đạt thì loại, chứ không lệ thuộc vào hàng giá rẻ, kém chất lượng. Ông nói: “Cách làm việc của tôi có hệ thống rõ ràng. Tôi sẵn sàng đối chất với bất cứ ai. Nếu sai, tôi sẵn sàng chịu tội với bộ, không đổ thừa cho người khác hay cấp dưới”.

    Không kể lãnh đạo bộ, có những lúc gần như một mình ông một phe. Nhưng dần dần mọi người hiểu những việc ông làm. “Vấn đề là ở chỗ, không nên để người dân đứng chờ mình. Công việc ngành tài chính như cấp phát tiền, thu thuế dứt khoát phải được trang bị tốt để bảo đảm chất lượng và thực hiện nhanh chóng” – ông nhấn mạnh.

    Khi làm việc với các đối tác cung cấp ông luôn lấy chất lượng làm tiêu chí đánh giá quan trọng nhất và không châm chước, kể cả thân quen. Căn cứ trên quan điểm đó, đồng thời tham khảo cách làm của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF), ông đã giúp bộ Tài Chính xây dựng quy chế đấu thầu đầu tiên ở Việt Nam về CNTT (Quy chế đấu giá sản phẩm PM), được các công ty CNTT đánh giá cao.

    Hằng năm ông tổ chức gặp các đối tác, điểm lại các việc làm tốt, việc chưa tốt, tuyên dương các đối tác tốt..., công bố các chương trình, kế hoạch của ngành để đối tác xem xét tham gia. Quan điểm của ông rất rõ ràng: “Chúng tôi không bắt đối tác phải cầu cạnh chủ đầu tư. Hai bên phải bình đẳng. Nếu không có họ thì mình cũng không làm được. Chính họ cũng dạy cho tôi nhiều điều”.

    CIO phải có quyền

       

    Ông Phạm Văn Thuận, nguyên cục trưởng cục Tin Học và Thống Kê, bộ Tài Chính.

     

     

    “Tôi nắm được tất cả các nghiệp vụ của ngành tài chính, nên có thuận lợi hơn những người chỉ biết về CNTT.
    Tôi phải tự học nhiều về CNTT, nhưng tôi cho rằng CIO không cần biết quá chi tiết về kỹ thuật, mà phải biết cốt lõi của vấn đề và biết định hướng. Nếu sa vào kỹ thuật quá sẽ rối, không biết mình cần làm gì”.

     

    Người quản lý CNTT phải có uy tín, có quyền nhất định, phải độc lập, quyết đoán và được sự ủng hộ của lãnh đạo. Đó là kinh nghiệm của ông Thuận. Ông đã làm được điều đó trong hơn 15 năm gắn bó với việc ứng dụng CNTT của ngành tài chính, cho đến khi nghỉ hưu ở vị trí cục trưởng cục Tin Học Thống Kê Tài Chính. Ông có lợi thế đã kinh qua nhiều vị trí trong ngành, hiểu rõ các nghiệp vụ của ngành nên được tin tưởng. Tuy nhiên, lợi thế đó sẽ chẳng có nhiều ý nghĩa nếu ông không góp thêm vào đó sự toàn tâm toàn ý với công việc, những phương pháp thực thi hiệu quả, ý thức không ngừng tự học hỏi để bù đắp sự thiếu hụt kiến thức về CNTT, tính cách trung thực, vừa khiêm tốn vừa rắn rỏi của mình.

    Hệ thống thông tin của ngành tài chính đến nay đã mang lại nhiều hiệu quả, được cả trong lẫn ngoài ngành đánh giá cao. Đặc biệt, năm 2003, bộ Tài Chính được xếp dẫn đầu các bộ, ngành, cơ quan ứng dụng CNTT tốt nhất (do hội Tin Học Việt Nam bình chọn); năm 2005 đoạt giải Sao Khuê dành cho đơn vị tiêu biểu trong triển khai ứng dụng phần mềm CNTT. Riêng ông Phạm Văn Thuận được bình chọn là một trong 10 CIO xuất sắc nhất khu vực Đông Dương năm 2005 (do IDG Việt Nam và Phòng Thương Mại và Công Nghiệp Việt Nam tổ chức).

    Nguyễn Bo

    ID: B0707_46