• Thứ Năm, 17/06/2010 09:04 (GMT+7)

    Chỉ kiến thức CNTT, chưa đủ!

    Nguyễn Lãm
    Chuyên ngành Thương mại điện tử (TMĐT) đã được đào tạo ở bậc đại học (ĐH) và cao đẳng (CĐ), nhưng việc cần làm ngay là phải xây dựng chương trình đào tạo khoa học, thực tiễn với sự tham gia của nhiều chuyên gia các trường, viện và cả doanh nghiệp (DN) có kinh nghiệm về TMĐT.

    Theo Cục TMĐT và CNTT, Bộ Công Thương, năm 2008, trong số 108 trường ĐH, CĐ được điều tra thì có tới 30 ĐH và 19 CĐ đào tạo TMĐT. Có 1 ĐH có khoa TMĐT, 13 ĐH giao đào tạo TMĐT cho khoa kinh tế - quản trị kinh doanh, 10 ĐH giao cho khoa CNTT. Do đó, chương trình đào tạo (CTĐT) chuyên ngành TMĐT rất khác nhau.

    Khu tập huấn Thương mại điện tử cho doanh nghiệp do VCCI tổ chức.

    Có nhiều cách hình thành CTĐT TMĐT: Xuất phát từ CTĐT ngành CNTT như hệ thống thông tin (HTTT) hay khoa học máy tính, chưa có xuất phát nào từ ứng dụng CNTT; hoặc từ CTĐT ngành kinh tế - quản trị kinh doanh (QTKD) như tài chính kế toán (TCKT) hay là HTTT quản lý, HTTT kinh tế.

    Với CTĐT tiếp cận theo hướng CNTT, mục tiêu đào tạo nhằm trang bị kiến thức cho người học về hạ tầng kỹ thuật TMĐT, có khả năng thiết lập môi trường hoạt động điện tử, vận hành và kiểm soát chặt chẽ các hệ thống giao dịch điện tử. Người học nắm được những đặc trưng, ưu điểm cũng như nhược điểm của phương thức kinh doanh trực tuyến, hướng tới mục tiêu kinh doanh hiệu quả. Muốn hiệu quả, người học cần thêm kiến thức cơ bản về kinh tế, kinh doanh.

    Ở Mỹ, khi có TMĐT, gánh nặng đào tạo của chuyên ngành HTTT quản lý (HTTTQL) được san sẻ nhưng không nhiều. Theo Bộ Giáo dục Mỹ, số lượng tốt nghiệp từ cử nhân trở lên ngành HTTTQL và TMĐT các năm 2003 và 2006 như sau:

    Trong thống kê trên, đào tạo cử nhân TMĐT tăng, trong khi đào tạo HTTTQL giảm nhưng đào tạo cử nhân TMĐT quá nhỏ so với HTTTQL.

    CTĐT TMĐT của ĐH Fairleigh Dickinson có 18 học phần bắt buộc và tự chọn (1 học phần có thể có nhiều môn). Có 3 học phần bắt buộc thuộc kinh tế, 5 học phần bắt buộc thuộc CNTT, 3 học phần bắt buộc kết hợp. Những học phần tự chọn: 2 thuộc kinh tế, 3 thuộc CNTT, 2 là kết hợp. Những học phần kết hợp CNTT và kinh tế là những học phần thể hiện được sự nhúng sâu kiến thức CNTT vào chuyên ngành kinh tế đáng quan tâm. Cách tiếp cận của CTĐT cử nhân TMĐT ĐH Fairleigh Dickinson nghiêng về CNTT. CTĐT TMĐT ngành QTKD - ĐH Ngoại thương của Việt Nam có phần giáo dục đại cương 46 tín chỉ, phần giáo dục chuyên nghiệp 94 tín chỉ. Trong giáo dục chuyên nghiệp có 27 học phần bắt buộc và tự chọn. Bắt buộc có 10 học phần kinh tế, 4 học phần CNTT, 6 học phần kết hợp. Tự chọn có 2 học phần kinh tế, 4 học phần CNTT và 1 học phần kết hợp. 2 chương trình trên chưa đề cập đến học phần không thể không có là bảo mật và an toàn thông tin; trong khi chưa giải quyết được chữ ký số, an toàn, bảo mật thì chưa thể có TMĐT.

    Các học phần không thể thiếu:
    - Về CNTT: Phân tích,thiết kế và xây dựng HTTT; CSDL; Lập trình cơ sở; Mạng máy tính và Internet; An toàn và bảo mật thông tin…
    - Về kinh tế: Phân tích thông tin tài chính và kế toán; Thống kê kinh doanh; Marketing cơ sở; Quản lý thông tin khách hàng; Chiến lược marketing; Kinh tế học vi mô; Kinh tế học vĩ mô…
    - Kết hợp: TMĐT cơ sở; CNTT trong quản trị DN; phân tích thiết kế và xây dựng hệ thống TMĐT; Sàn giao dịch TMĐT; Pháp luật TMĐT; Nghề nghiệp TMĐT…
     

    Trong CTĐT TMĐT của 10 trường trong và ngoài nước theo lựa chọn khảo sát khoa học của tác giả, có khoảng 78 học phần khác nhau thuộc khối giáo dục chuyên nghiệp. Trong đó, kiến thức cơ sở khối ngành khoảng 13 học phần, kiến thức cơ sở ngành khoảng 23 học phần, kiến thức ngành và chuyên ngành khoảng 28 học phần; kiến thức tự chọn khoảng 14 học phần. Điều đó phần nào cho phép hình dung khối lượng kiến thức liên quan đào tạo chuyên ngành TMĐT. Trong khi đó, CTĐT TMĐT ĐH Fairleigh Dickinson chỉ có 18 học phần, chuyên ngành TMĐT thuộc Khoa Kinh tế và Kinh doanh Quốc tế ĐH Ngoại thương có 27 học phần, CTĐT cử nhân ngành HTTTQL (có học phần TMĐT) ĐH Công nghệ Asian - Thái Lan có khoảng 20 học phần, CTĐT chuyên ngành HTTTQL (có học phần TMĐT) ĐH Quốc gia Cheju - Hàn Quốc có 25 học phần. Mới thấy, các trường ĐH đào tạo TMĐT trong cũng như ngoài nước lựa chọn học phần rất khác nhau.

    Xây dựng được một CTĐT TMĐT hợp lý, hiệu quả không đơn giản. Chương trình này phải đào tạo được những người có đạo đức nghề nghiệp; Thao tác được những hệ thống TMĐT cụ thể và có kiến thức, kỹ năng xây dựng kế hoạch làm website TMĐT; Hiểu biết những công việc trong quy trình như quản lý thẻ tín dụng, thuế, cách thức vận chuyển hàng hóa cho khách hàng, thanh toán, bảo mật và an toàn thông tin; Hiểu được dịch vụ khách hàng, biết cách thu hút khách hàng, có thể tư vấn được cho công ty mua một giải pháp TMĐT đóng gói hay thuê chỗ tại nhà cung cấp giải pháp TMĐT hoạt động trên Internet, hay có giải pháp riêng tự xây dựng một hệ thống từ những thành phần theo yêu cầu…

    ID: B1005_60