• Thứ Sáu, 06/08/2010 13:48 (GMT+7)

    M&A trong nước sôi động!

    Hải Anh
    Các chuyên gia về mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A) nhận định xu hướng M&A ở Việt Nam sẽ sôi động trở lại trong năm 2010. Đây là dịp để các doanh nghiệp(DN) tái cấu trúc, tập trung nguồn lực…

    Thoát khỏi cơ chế độc quyền 

    Theo ông Vũ Bá Thành, Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công Thương thì khái niệm M&A của thế giới là sáp nhập, thâu tóm và mua lại.  

    Theo đó, “sáp nhập” là hai công ty thường có cùng quy mô thống nhất sẽ cùng tham gia hợp nhất với nhau và trở thành một DN mới với tên gọi mới (hai tên cũ sẽ không còn tồn tại). Cổ phiếu cũ của hai công ty sẽ không còn tồn tại mà công ty mới ra đời sẽ phát hành cổ phiếu thay thế!


    Hoạt động trao kỷ niệm chương cho 10 thương vụ M&A tiêu biểu 2009 tại Diễn đàn Mua bán và sáp nhập doanh nghiệp, do Báo Đầu tư tổ chức giữa tháng 5/2010

    Còn “thâu tóm”, “mua lại” là một công ty chiếm lĩnh hoàn toàn một công ty khác và đóng vai trò người chủ sở hữu mới. Ở góc độ pháp lý, người bị mua lại sẽ ngừng hoạt động; công ty tiến hành mua lại “nuốt” trọn hoạt động kinh doanh của công ty kia. Tuy nhiên, cổ phiếu của công ty đi mua lại vẫn được giao dịch bình thường. 

    Hay nói như Tiến sĩ Christoppher Kummer, Giám đốc Viện Nghiên cứu và Tư vấn chiến lược M&A tại Viên, Áo, từng tham gia vào dự án M&A với giá trị giao dịch hơn 12 tỷ Euro, thì hoạt động M&A có liên quan đến chiến lược, giá trị công ty… M&A phản ánh nền kinh tế đó có thể tự do hoá hay không? 

    “Nhìn chung, M&A giúp thoát khỏi cơ chế độc quyền, có thể mở rộng xuyên biên giới, giúp tái cơ cấu tiềm lực của mình ở trong nước trước, sau đó thông qua các hoạt động ở chi nhánh và công ty con. M&A giúp tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài…”, TS Kummer nói.

    Các thương vụ tiền tỷ 

    Hoạt động M&A xuất hiện ở Việt Nam vào năm 2000. Đến năm 2007, hoạt động này bắt đầu nổi lên với các thương vụ nước ngoài như: Công ty Daiichi Mutual Life (Nhật Bản) mua lại 100% Công ty Bảo Minh CMG; Qantas mua 30% (50 triệu USD) Công ty Pacific Airlines; HSBC (Ngân hàng của Hồng Kông) mua 15% (33,7 triệu USD) của Ngân hàng Techcombank. Năm 2008, Maybank mua 15% (94,7 triệu USD) Công ty Abbank; PetroVietnam mua 20% (24 triệu USD) Công ty Ocenbank. Năm 2009, Viettel mua lại 18,91% ( 700 tỷ đồng ) công ty Vinaconex. 

    Do tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu nên năm 2008 và 2009, hoạt động M&A giảm. Từ đầu 2010 đến nay, hoạt động M&A diễn ra khá sôi động nhưng chủ yếu là các thương vụ trong nước, như: Tập đoàn Công nghệ CMC công bố trở thành cổ đông và nhà đầu tư chiến lược duy nhất của Công ty NetNam. CMC (CMG) nắm giữ 43.8% cổ phần của NetNam; Công ty Cổ phần Đầu tư quốc tế VNPT (VNPT Global) thuộc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) và Công ty Truyền thông thông tin Singapore Technologies Telemedia (ST Telemedia) đã ký kết hợp tác đầu tư kinh doanh. ST Telemedia mua lại 10% cổ phần của VNPT Global, và trở thành cổ đông lớn thứ hai của VNPT Global, đứng sau VNPT là đơn vị chiếm cổ phần chi phối… 

    Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Tổng biên tập Báo Đầu tư, lần đầu tiên trên thị trường chứng khoán Việt Nam, một DN niêm yết chào mua công khai một DN niêm yết khác. Đó là, CTCP Thủy sản Hùng Vương (HVG) chào mua công khai cổ phiếu của CTCP XNK Thủy sản An Giang (AGF). Theo đó, HVG (vốn điều lệ 599,9 tỷ đồng) chào mua công khai 3,75 triệu cổ phiếu AGF nhằm nâng tỷ lệ sở hữu tại AGF lên 51%... 

    Một thương vụ rất lớn được thiết lập khi tập đoàn Bảo hiểm Prudential của Anh công bố quyết định mua lại hãng bảo hiểm AIA thuộc tập đoàn Tài chính AIG của Mỹ với giá 35,5 tỷ USD, trong đó 25 tỷ USD được trả bằng tiền mặt và khoản còn lại trả bằng cổ phiếu của Prudential...

    Chịu tác động của nhiều Luật 

    Ông Bùi Ngọc Hồng, Luật sư của Công ty Indochine Counsel, chuyên tư vấn về M&A cho rằng, pháp luật về M&A ở Việt Nam được quy định chủ yếu ở 3 Luật gồm:  

    Số lượng các thương vụ M&A tăng nhanh qua các năm. Năm 2006 (38 vụ, trị giá giao dịch 299 triệu USD), năm 2007 (trị giá giao dịch 1,719 tỷ USD), năm 2008 (146 vụ, trị giá giao dịch 1,117 tỷ USD), năm 2009 (295 vụ, trị giá giao dịch 1,138 tỷ USD). Các thương vụ tập trung chủ yếu ở lĩnh vực: tài chính ngân hàng, công nghiệp và sản xuất hàng tiêu dùng.

    1. Luật Cạnh tranh (2004). Theo Luật này thì M&A được nhìn dưới góc độ là tập trung kinh tế.  

    2. Luật Doanh nghiệp (2005), M&A được nhìn dưới góc độ là một cách thức để tái cơ cấu, tái cấu trúc DN. 

    3. Luật Đầu Tư (2005), M&A là một phương thức đầu tư.  

    Dù tiếp cận theo Luật nào thì cũng có liên quan đến M&A, chủ yếu trả lời cho 3 câu hỏi: Giao dịch có được phép thực hiện không?; Trình tự và hồ sơ triển khai thực hiện giao dịch như thế nào?; Công ty mục tiêu (bên bán) có vấn đề gì về mặt pháp lý hay không? 

    Theo đánh giá của ông Francoi Renard, thành viên Hiệp hội chống Độc quyền EU, luật sư của Allen & Overy (Chi nhánh Bắc Kinh), có nhiều kinh nghiệm tư vấn cho khách hàng Châu Á và châu Âu về Luật cạnh tranh quốc gia của EU, bao gồm cả việc kiểm soát sáp nhập…thì pháp luật Việt Nam liên quan đến hoạt động M&A được quy định ở nhiều Luật, có vẻ rất chặt chẽ. Nhưng do có quá nhiều Luật chi phối hoạt động này lại tạo ra vấn đề không nhất quán, trùng lặp. Mặt khác, một số quy định của Việt Nam không có lợi cho bên mua như bắt bên mua phải thanh toán hết tiền ngay cho bên bán sau khi ký kết hợp đồng; hoặc không cho phép công ty con quay ngược lại đầu tư hoặc mua công ty mẹ. M&A chỉ được diễn ra theo chiều dọc… 

    Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Sự, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam cho rằng, cơ quan chức năng cần có một văn bản pháp lý riêng về hoạt động M&A tại Việt Nam. Các hoạt động M&A chịu điều chỉnh bởi nhiều văn bản nên quá trình thực hiện thường kéo dài và gặp nhiều vướng mắc, đặc biệt trong bước định giá DN.

    ID: B1007_42